theater

Mens en dier vallen samen in stripverhaal-theater van grote klasse door Dimitris Papaioannou ★★★★☆

Na uitputtend heen en weer slepen stort alles in elkaar; een mooie metafoor voor de levenscyclus.

Transverse Orientation door Dimitris Papaioannou. Beeld Julian Mommert
Transverse Orientation door Dimitris Papaioannou.Beeld Julian Mommert

De stier is terug in het theater. Binnenkort is het machtige dier te zien in Liebestod, de nieuwe voorstelling van Angélica Liddell (op het Festival d’Avignon en later in Gent), maar hij stond afgelopen week ook prominent op het podium van theater Carré in Amsterdam. Daar was in het Holland Festival drie keer Transverse Orientation van de Griekse theatermaker Dimitris Papaioannou geprogrammeerd voor een volle, enthousiaste zaal. De Griek is intussen vaste gast op het festival, eerder waren van hem The Great Tamer en Neues Stück 1 te zien.

Papaioannou is van oorsprong schilder en striptekenaar en dat zie je in zijn theater aan alles af. Het zijn vaak woordloze voorstellingen vol verstilde beelden, vertraagde bewegingen en multi-interpretabele betekenissen. En met humor af en toe, gelukkig.

In Transverse Orientation wordt de stier voortbewogen door zes mannen – mens en dier vallen samen. Dat klopt ook met de symbolische waarde van de stier, die staat voor mannelijkheid. Maar de voorstelling begint met een grappige scène waarin een soort grote insecten een knipperende tl-balk proberen te bereiken. Het leidt tot een act met ladders die doet denken aan het werk van de Asthon Brothers en duo Mini & Maxi. Het is stripverhaal-theater van grote klasse. Vandaaruit zien we een reeks van beelden en scènes die steeds serieuzer worden en soms zinsbegoochelend zijn.

Zeemeermannen

Ook dit keer laat Papaioannou zijn performers versmelten tot merkwaardige prehistorische wezens, die met vier benen en armen over het podium kruipen. Ook zijn er kikvors- en zeemeermannen, op muziek van Vivaldi. Op zeker moment komt De Vrouw in het spel, dit keer als frêle schoonheid die dient als champagnefontein (genot) en als barende moeder (voortplanting). Tegen het eind passeert een tweede vrouw, steunend op een wandelstok, de revue – haar lichaam is vol, veel en rondborstig, en ouder. Geen champagne meer, geen baren – het verval heeft ongenadig toegeslagen.

Het geheel speelt zich af tegen een witte achterwand waarin fraaie schaduwbeelden worden geprojecteerd, in een dansante bewegingstaal. In die zin is Papaioannou ook schatplichtig aan het (dans)theater van Pina Bausch en Robert Wilson.

Kubieke meters piepschuim

Mannen, vrouwen, dieren – geweld, lichaam, schoonheid, aftakeling. Dat zijn de elementen waaruit Transverse Orientation is opgebouwd. Met veel naakt: piemels, billen, borsten – van strak tot hangend. Tussen de mannen is er ook een zeker rangorde – van de blonde jongeling tot de stoere toreador. In een fraai verstild beeld zie je de oudere man in zich verzonken neerkijken op de jongen– mentor en leerling. Buitengewoon enerverend is de lange scène waarin de mannen met kubieke meters piepschuim proberen een toren van Babel te bouwen. Na uitputtend heen en weer slepen, stort alles in elkaar, wat een mooie metafoor is voor de levenscyclus.

Aan het slot van de voorstelling gaan de mannen, intussen gekleed in goed zittende, strakke pakken, weer aan het slepen met vloerdelen. De man, hij ploetert voort.

Transverse Orientation

Theater

★★★★☆

Door Dimitris Papaioannou

24/6 Carré Amsterdam, Holland Festival.

Meer over