Media-aandacht voor de media-aandacht

Een dramaserie over de rechtszaak tegen de van moord verdachte footballster O.J. Simpson genereert ongemak.

O.J. Simpson in de rechtbank, in 2013. Beeld epa
O.J. Simpson in de rechtbank, in 2013.Beeld epa

17 juni 1994: O.J. Simpson zit in een witte Ford Bronco. De auto raast over de Interstate, gevolgd door een colonne politiewagens. De American footballspeler wordt verdacht van de moord op zijn ex-vrouw en haar minnaar, tientallen helikopters filmen zijn vluchtpoging. Ondertussen schudden kijkers thuis hun hoofd: O.J. heeft het gedaan, natuurlijk. Er is een bebloede handschoen in zijn tuin gevonden en waarom zou hij anders vluchten?

3 oktober 1995: O.J. Simpson komt overeind uit zijn beklaagdenbank. Het oordeel van de jury: not guilty!

Wat gebeurde tussen juni 1994 en oktober 1995? Daarover gaat de Amerikaanse dramaserie The People versus O.J. Simpson (elke maandag op BBC 2). De serie draait niet zozeer om het privéleven van O.J. (een geweldige rol van Cuba Gooding Jr.) als wel om de strijd tussen zijn advocatenteam en het openbaar ministerie.

Hoe kon iemand die zo overduidelijk schuldig leek, worden vrijgesproken? Om dat te begrijpen moeten we terug naar 1991, suggereert de serie, die opent met journaalbeelden van de mishandeling van Rodney King. Die zijn bepalend voor het politiek-culturele klimaat tijdens de zaak-Simpson. In The People versus O.J. zien we advocaten besluiten de nadruk op mogelijk racisme te leggen, een frame dat gretig wordt overgenomen door de media. 'Maar ik ben niet zwart', sputtert O.J. nog: 'Ik ben O.J.!'

Tevergeefs, nu hij van moord wordt verdacht, is zijn huidskleur plots belangrijker dan zijn sterrenstatus - de verdediging laat Afrikaanse beeldjes in zijn woning plaatsen om de zwarte juryleden te paaien.

Zo gaat The People versus O.J. vooral over beeldvorming. Niet alleen de beeldvorming rond O.J., ook die rond zijn advocaten; we zien de mannen constant ruziën om status en aandacht. Schrijnend is de rol van openbaar aanklager Marcia Clark, slim en fanatiek, maar weinig geliefd bij het grote publiek: uit peilingen blijkt dat 'de mensen' haar een bitch vinden - kan ze zich niet wat vrouwelijker gedragen?

Nu was de zaak-Simpson lang niet de eerste rechtszaak die breed werd uitgemeten door de media. Wel bijzonder was de media-aandacht voor die media-aandacht. Krantencolumnisten vroegen zich af of tijdschriftredacties O.J.'s huidskleur expres donkerder maakten, actualiteitenprogramma's zochten uit welke bedragen de roddelpers getuigen betaalden; na 1994 zijn er nog eens tientallen boeken en onderzoeken over al die persaandacht verschenen.

The People versus O.J. draagt bij aan datzelfde repertoire en verwijst dus in zekere zin naar zichzelf. Dat gebeurt met een knipoog, de serie is niet loodzwaar. Acteurs John Travolta en David Schwimmer schmieren er bijvoorbeeld op los als O.J.'s advocaten - dat dit werkt is te danken aan het intelligente scenario, dat nergens partij kiest. Toch genereert de serie ook ongemak. Neem de scène tussen Marcia Clark en de vader van Nicoles vermoorde minnaar: 'Mijn zoon is dood', huilt de man: 'En de mensen doen het af als grap.'

De mensen, dat zijn wij. Het is aan ons of we lachen.

Meer over