Máxima in daklozenkrant: hét medium voor imagebuilding?

Een breed lachende koningin Máxima siert vanaf vandaag de cover van het Straatjournaal, de daklozenkrant die in de regio Haarlem en Noord-Holland wordt verspreid. Wat reguliere media niet voor elkaar kregen, lukte het Straatjournaal wel: een openhartig gesprek met de koningin over de opvoeding van de drie prinsessen en hoe zij met geld omgaan.

Irene de Zwaan
Koningin Máxima met Straatjournaal-verkoper Evert van den Brink. Beeld Gwendelyn Luijk
Koningin Máxima met Straatjournaal-verkoper Evert van den Brink.Beeld Gwendelyn Luijk

Eerder ging paus Franciscus haar al voor met een exclusief interview in het Utrechtse Straatnieuws, waarin hij vertelt over zijn ervaringen met armoede en daklozen. Deze maand pakt diezelfde krant uit met een interview met televisiepresentator Beau van Erven Dorens. Is de daklozenkrant tegenwoordig hét medium om aan imagebuilding te doen?

'Natuurlijk zit er een gunfactor aan onze krant', zegt Floor de Booys, hoofdredacteur van het Straatjournaal, dat twintig jaar bestaat en daarom een speciaal jubileumnummer uitgeeft. 'Maar het mes snijdt aan twee kanten. Máxima bezoekt in haar functie veel arme mensen in het buitenland. Ook staat ze voor de klas om te praten over geld en hoe je schulden kunt voorkomen. Het Straatjournaal leent zich heel goed voor dit onderwerp.'

De Booys stuurde eind februari een mail naar de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD), die alle interviewverzoeken rondom het koningshuis afhandelt. In april kon ze op gesprek komen om over de insteek van het interview te praten. Ruim vijf maanden later zat ze samen met Straatnieuws-verkoper Evert van den Brink in de tuin van Villa Eikenhorst, het woonpaleis van de Oranjes. Ze hadden een uur de tijd. De Booys: 'Daardoor kon Evert goed op gang komen. Het is natuurlijk niet niets om tegenover de koningin te zitten.'

Máxima op de cover van het Straatjournaal. Beeld Straatjournaal
Máxima op de cover van het Straatjournaal.Beeld Straatjournaal

Openhartig

Het interview in het Straatjournaal is opvallend openhartig. Máxima laat zich meerdere persoonlijke anekdotes ontvallen. Zo zegt ze dat er duidelijke afspraken zijn gemaakt over het zakgeld van de prinsessen. Ook vertelt ze wat ze vroeger zelf kocht van haar zakgeld (een cassettebandje van een Argentijnse rockband) en gaat ze in op haar eerste kennismaking met daklozen.

Net als destijds met de paus, wordt het interview met Máxima in alle Nederlandse, maar ook zo'n 113 internationale straatkranten gepubliceerd. Daarmee heeft de koningin een bereik van drie miljoen unieke lezers. Dat is aantrekkelijk, geeft René Wesdorp van de RVD meteen toe. 'Dit internationale bereik raakt ook aan haar werk voor de Verenigde Naties.'

Volgens Justine Marcella, hoofdredacteur van het maandblad Vorsten, is het nog niet zo makkelijk om Máxima te spreken te krijgen. Ze somt op: vragen moeten vooraf worden goedgekeurd door de RVD, journalisten mogen tijdens een persgesprek één vraag stellen - 'hier houd ik me trouwens nooit aan' - en leden van het koningshuis mogen vanwege hun ministeriële verantwoordelijkheid niet worden geciteerd. Voor het Straatjournaal is een uitzondering gemaakt: daarin komt Máxima wel uitgebreid aan het woord.

Marcella vindt het 'heel chique' dat Máxima niet alleen met reguliere media praat, maar ook met de daklozenkrant. 'Máxima is de koningin van alle Nederlanders en dus ook van dak- en thuislozen. Dat laat ze hiermee zien.'

Sinds het aantreden van Willem-Alexander is het koningshuis benaderbaarder geworden, stelt Marcella. 'Tijdens Beatrix waren camera's tijdens persgesprekken absoluut verboden. Willem-Alexander breekt bovendien tijdens Koningsdag even uit om met de pers te praten. Dat deed Beatrix niet.'

'Ik bijt niet'

Straatjournaal-verkoper Evert van den Brink kon zijn geluk niet op toen hij hoorde dat hij Máxima mocht interviewen. Hij stak zich speciaal voor deze gelegenheid in een gloednieuw outfit. Zijn zenuwen werden snel weggenomen door Máxima. 'Ze was vreselijk lief', zegt hij tegen RTL Nieuws. 'Ze zei: kom maar wat dichterbij, ik bijt niet.' Van den Brink was ook erg onder de indruk van de omgeving. 'Ik heb nog nooit zo'n mooi huis gezien.'

Straatnieuws-verkoper Marc geeft de paus na het gesprek wat exemplaren van de daklozenkrant. Een uitnodiging om met de Nederlandse delegatie een pizza te eten, sloeg de paus af. Beeld Straatkrant
Straatnieuws-verkoper Marc geeft de paus na het gesprek wat exemplaren van de daklozenkrant. Een uitnodiging om met de Nederlandse delegatie een pizza te eten, sloeg de paus af.Beeld Straatkrant

Zelfcensuur

Politicoloog Marja Wagenaar, die een proefschrift schreef over de Rijksvoorlichtingsdienst, onderschrijft deze lezing. 'De tijd dat het koningshuis eens in de vijf jaar een interview gaf aan de beste interviewer van de NOS is voorbij. Tegelijkertijd zijn media volwassener geworden in hun omgang met het koningshuis. Vijftig jaar geleden werd er nog in grote mate aan zelfcensuur gedaan. Onwelgevallig nieuws over het koningshuis werd niet naar buiten gebracht. Nu is er ruimte voor kritische vragen en als het aankomt op inhoudelijke thema's, dan is het koningspaar vaak bereid de pers te woord te staan.'

Het Straatjournaal is volgens Wagenaar bij uitstek het medium waarin Máxima haar boodschap kwijt kan. 'Ze zet zich in voor microfinanciering en leert mensen hoe ze om moeten gaan met geld. Daar kan ze buitengewoon gepassioneerd over praten. Dit interview zal bij iedereen sympathie opwekken.'

Meer over