Massa zag in Hitler een nieuwe Messias

'Adolf Hitler die onze grote leider zijt, Uw naam doet uw vijanden beven, Uw Derde Rijk zal komen, Uw wil is de enige wet op aarde, Laat ons dagelijks uw stem horen, En beveel ons door uw leiders Die wij gehoorzamen Met als inzet ons eigen leven, Dat is wat...

De religie van Hitler. Nederland 1, 22.40 uur.

De meisjesbonden in Nazi-Duitsland hadden ter meerdere eer en glorie van hun leider Adolf Hitler, een eigen, blasfemische versie van het Onze Vader, zo blijkt uit de interessante documentaire De religie van Hitler die de KRO vanavond uitzendt.

De film gaat in op de manier waarop Hitler religieuze symbolen, mythen en legenden gebruikte om de bestaande joodse en christelijke godsdienst af te schaffen. Zichzelf had hij de rol van nieuwe Messias toegedacht.

In mei 1995 vond in Wenen een symposium plaats met als thema Het nationaal-socialisme als politieke religie. Wetenschappers uit Europa kwamen er tot de conclusie dat het juist de religieuze aspecten in het nationaal-socialisme waren, die de massa fascineerden.

'De manier waarop Hitler zichzelf presenteerde en de wijze waarop hij het Duitse volk omschreef, had Messiaanse trekken: hij wilde de Verlosser zijn', aldus professor Robert Wistrich in de film.

En Gottfried Wagner, achterkleinzoon van de componist , legt uit waarom Hitler zo gefascineerd was van diens opera Lohengrin. 'De figuur van Lohengrin was de verlosser, hij was de verkondiger van een nieuw christendom, een nieuw Duits Rijk.'

De statische monologen van wetenschappers worden afgewisseld met archiefmateriaal waarin de Führer zijn volk toekrijst, en beelden uit Lohengrin, de lievelingsopera van Hitler, die vijftig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog opnieuw in scène is gezet door Gottfried Wagner.

Hitler blijkt zich bij de uitvinding van het 'nieuwe christendom' te hebben laten inspireren door vier mannen: Richard Wagner, die in 1881 al een 'jodenvrij Duitsland' propageerde, en vanuit die gedachte ook Lohengrin componeerde. Nummer twee was de schrijver August Strindberg, die in zijn in 1894 verschenen, racistische novelle Tschandale, de vrouw beschuldigt van het voortbrengen van 'minderwaardige mensenrassen'. Adolf Lanz was Hitlers derde voorbeeld: hij ontwikkelde de gedachte van een arisch mensenras. Als laatste inspiratiebron gold Heinrich Himmler, die de SS oprichtte naar het voorbeeld van de Jezuïetenorde. Alleen legden de leden van de SS de eed van absolute gehoorzaamheid niet af aan de paus, maar aan Hitler. Tekeningen tonen SS-soldaten als priesters van de nieuwe godsdienst.

In minder dan vijftig minuten analyseert Petrus van der Let de godsdienstige elementen van het nazisme, de grootheidswaanzin van de Führer en het irrationele karakter van het nazisme overduidelijk.

Ellen van den Boomgaard

Meer over