Dans

Marco Goecke zorgt op Holland Dance Festival voor de gevaarlijkste choreografie van de avond ★★★★☆

Met de herneming van Jirí Kyliáns Toss of a Dice uit 2005 opende Nederlands Dans Theater 1 donderdag in Amare in Den Haag de achttiende editie van het Holland Dance Festival.

Annette Embrechts
Toss of a Dice van choreograaf Jirí Kylián door Nederlands Dans Theater 1. Beeld Joris-Jan Bos
Toss of a Dice van choreograaf Jirí Kylián door Nederlands Dans Theater 1.Beeld Joris-Jan Bos

Speels, hard en gevaarlijk. Zo oogt het draaiende kunstwerk van de Japanse beeldhouwer Susumu Shingu dat tijdens de openingschoreografie Toss of a Dice (Gooien met een dobbelsteen) van choreograaf Jirí Kylián boven de hoofden van twaalf dansers zweeft. Als een windmolen van kroontjespennen dreigt het soms één danser aan een scherpe punt te spiesen. Toch zorgt het reflecterende spel met licht ook voor ludieke schaduwen. Zeker als de dansers aan komen rennen en botsend in een rij proberen aan te sluiten. Alsof ze vooruit worden geblazen, plots stilvallen en pogen hun kinetische energie nog aan elkaar door te geven.

De soundscape is net zo speels en staccato: componist Dirk Haubrich bouwt het geluid van één vallende waterdruppel uit tot een onheilspellend klankdecor van geïsoleerde tonen. Op band horen we ook nog een vrouwenstem losse woorden citeren uit het titelgedicht Un coup de dés jamais n’abolira le hasard van Stéphane Mallarmé (‘Een worp van een dobbelsteen zal het toeval nooit afschaffen’). Jammer dat we dit formele gedicht uit 1897 niet zien. Het is namelijk vooral de ongebruikelijke lay-out die het zo beroemd maakte. De onsamenhangende woorden kunnen in elke richting worden gelezen: horizontaal, verticaal, diagonaal. Zo speelt ook Kylián in zijn choreografie met formele rijen en toevallige erupties van zijn dozijn dansers.

Toss of a Dice van choreograaf Jirí Kylián door Nederlands Dans Theater 1. Beeld Joris-Jan Bos
Toss of a Dice van choreograaf Jirí Kylián door Nederlands Dans Theater 1.Beeld Joris-Jan Bos

Met de herneming van Kyliáns Toss of a Dice uit 2005 opende Nederlands Dans Theater 1 donderdag in Amare in Den Haag de achttiende editie van het Holland Dance Festival. Het lag echter niet aan het festival of de dansers dat de avond vooral formeel aanvoelde, minder speels en gevaarlijk. De actuele coronamaatregelen dwongen tot afstand tussen plukjes toeschouwers in de enorme zaal. Zelfs prinses Beatrix zat verplicht twee lege stoelen verwijderd van Laurentien en Constantijn. En na het slotapplaus werd om kwart voor 10 de zaal in haast leeg geveegd, met burgemeester Jan van Zanen als bezemwagen.

De uitreiking van de eervolle Kylián Ring aan choreograaf Marco Goecke – een tweejaarlijkse doorgeefprijs, nu toegekend door Marian Sarstädt, de vorige laureaat – was nog het meest heuglijke moment. Goecke zorgde zowel voor een grappig dankwoord als voor de gevaarlijkste choreografie van de avond.

I Love You, Ghosts van choreograaf Marco Goecke. Beeld Rahi Rezvani
I Love You, Ghosts van choreograaf Marco Goecke.Beeld Rahi Rezvani

In zijn nieuwe werk I Love You, Ghosts lijken negen dansers volledig in de greep van een robotachtige geest, angstaanjagend neergezet door Luca Tessarini. Goeckes bedwelmend vlug uitgevoerde wappermotoriek, vol tremolo’s van handen en armen, krijgt nu een bijna verstikkende werking, doordat dansers naar hun sierlijke gouden nekband grijpen. Een even fascinerend als naargeestig toekomstbeeld, krachtig, precies en overtuigend verbeeld door deze negen topdansers.

Gastchoreograaf Marina Mascarell probeerde met haar debuut bij het Haagse gezelschap, waar ze vroegere zelf heeft gedanst, voor een speels engagement te zorgen. In How to Cope With a Sunset When the Horizon Has Been Dismantled glijden acht bont geklede dansers als pinguïns over ijsschotsen. Hun ledematen knakken in legio gewrichten. Handen, voeten, onderarmen en benen flappen alle kanten uit, soms ook in curieuze yogaposities. Uiteindelijk ontwikkelt het gestoei zich te weinig, waardoor het vooral lijkt of je kijkt naar een speels bassin in een dierentuin.

How to Cope With a Sunset When the Horizon Has Been Dismantled van choreograaf Marina Mascarell. Beeld Rahi Rezvani
How to Cope With a Sunset When the Horizon Has Been Dismantled van choreograaf Marina Mascarell.Beeld Rahi Rezvani

Ook dierlijk en futuristisch, maar dan als van geïnfecteerde proefdieren in een laboratorium, oogt het indringende en sombere Do You Believe Me Yet? van de Vlaamse choreograaf Astrid Boons. Met steun van Korzo en Nederlands Dans Theater kon zij haar nieuwe trio tijdens het Holland Dance Festival in première laten gaan. Rillend, trillend, grommend en klauwend zien drie dansers geen andere uitweg dan hun over elkaar en de grond kruipende lichamen over te geven aan een onzichtbaar virus. Terwijl een vallend scherm boven hen dreigend van licht verschiet, worden ze traag en hardvochtig volledig uit elkaar gedreven. Het optreden vraagt een geconcentreerde toeschouwersblik. Speels en luchtig wordt het nergens, wel klinisch, hard en gevaarlijk.

Do you believe me yet? van choreografe Astrid Boons door Korzo & Nederlands Dans Theater Beeld Joris-Jan Bos
Do you believe me yet? van choreografe Astrid Boons door Korzo & Nederlands Dans TheaterBeeld Joris-Jan Bos

De huidige maatregelen dwingen het Holland Dance Festival tot Houdini-achtige ontsnappingspogingen. Het Cubaanse gezelschap Acosta Danza kon niet meer op tijd door de complexe visaprocedure worden geloodst: hun vaccins bleken niet te voldoen aan Europese richtlijnen. Hun artistiek leider, sterdanser Carlos Acosta, mocht vanuit Engeland wel naar Nederland komen, maar de danseres met wie hij een duet zou dansen weer niet. Hij is er dus wel, maar zijn gezelschap komt volgend jaar naar Den Haag. Gelukkig bleek het mogelijk extra voorstellingen te boeken van Swan Lakes van Gauthier Dance uit Duitsland. Maar toeschouwers met een kaartje voor de uitverkochte voorstellingen van het Nederlands Dans Theater moesten door de opgelegde capaciteitsbeperkingen onderling in competitie om de schaarse toegangsbewijzen voor het Haagse topgezelschap in de wacht te slepen. De theaterdeuren mogen dan wel op een kier staan, achter de schermen zorgen de ad hoc afgekondigde maatregelen 24 uur per dag voor hoofdbrekens.

Holland Dance Festival 2022: Openingsweekend met Traces Left within en Do You Believe Me Yet?

Dans

★★★☆☆

Toss of a Dice van Jirí Kylián

★★☆☆☆

How to Cope With a Sunset When the Horizon Has Been Dismantled van Marina Mascarell

★★★★☆

I Love You, Ghosts van Marco Goecke

★★★★☆

Do You Believe Me Yet? van Astrid Boons

Door Nederlands Dans Theater 1 & Korzo.

3/2, Amare, Den Haag en 4/2, Korzo, Den Haag. Tournee: Traces Left Behind t/m 25/2 en Do You Believe Me Yet? t/m 9/4.