Maaiend en zwaaiend tart Welser-Möst het principe less is more

In dirigent Franz Welser-Möst schuilt een virtuoze melodieënplooier, motievenkneder en kleurmaker.

The Cleveland Orchestra. Beeld The Cleveland Orchestra
The Cleveland Orchestra.Beeld The Cleveland Orchestra

Het is fijn roddelen over de Oostenrijkse dirigent Franz Welser-Möst. Zijn dubbele achternaam heeft hij, à la Mabel Wisse Smit, gewoon zelf bedacht. Tot zijn spijt misschien, want na een mislukt avontuur bij een Londens orkest torst hij voorgoed de bijnaam Frankly Worse Than Most. Bovendien riep deze trotse maestro zichzelf uit tot de 'laatste levende dictator' van het dirigentendom.

Bij The Cleveland Orchestra, dat hij sinds 2002 leidt, kan Welser-Möst (54) inderdaad volgens contract in z'n eentje beslissen over de musici die hij dumpt of aanneemt. Maar vermoedelijk wordt de soep in het Amerikaanse Midden-Westen niet zo heet gegeten. Op tournee in het Amsterdamse Concertgebouw vestigde The Cleveland Orchestra in elk geval de indruk van een muzikantencollectief dat niet over zich laat lopen. De man die er op de bok stapt, is van het kaarsrechte heerserstype. Maaiend en zwaaiend tart Welser-Möst het kunstzinnige principe less is more. Tel zijn autoritaire manier van doen en de roddels bij elkaar op, en je voelt de aandrang om de Oostenrijker vrolijk af te serveren.

Maar wie de reputatie vergeet en de ogen sluit, kan zich in de Tweede symfonie van Johannes Brahms over veel verbazen. In Franz Welser-Möst schuilt een virtuoze melodieënplooier, motievenkneder en kleurmaker. De vloeiende overgang is zijn specialiteit. In camouflagekleuren kan een blazersgroep opstijgen uit een mist van strijkers. Dalende lijnen vallen als uitdovend vuurwerk uit de hemel.

undefined

Raadsel

Weinig chef-dirigenten hebben bovendien het lef om hedendaagse muziek mee te nemen op tournee. Oké, Flûte en suite (2011) van de Duitser Jörg Widmann kent genoeg conventionele trekjes om elk oor tevreden te stellen. Een gondellied, flintertjes Bach, Rossini of Wagner: het is divertissement in de beste 18de-eeuwse traditie.

Evengoed blies de fenomenale solofluitist Joshua Smith soms martelend hoge klanken. Waar hij zijn lange, onberispelijke frases vandaan haalde, bleef een raadsel.

De verspieders van het Koninklijk Concertgebouworkest, op zoek naar een nieuwe chef, zagen een dirigent aan het werk die sinds kort tijd over heeft. Begin september vertrok Franz Welser-Möst met wapperende jaspanden als Generalmusikdirektor van de Weense Staatsopera. Een serieuze kandidaat kan hij niet zijn, voor al dan niet gespeelde heerszucht zijn Amsterdammers immers allergisch. Toch zouden de Weens-Clevelandse vioolglans en de gul gekwaste bassen allerminst misstaan.

Brahms en Widmann door The Cleveland Orchestra o.l.v. Franz Welser-Möst. Gezien: 22/9, Concertgebouw, Amsterdam.

Meer over