Luisteren naar mooie bromtonen

Vragen zijn bij computerkunst onvermijdelijk. Vandaar dat er op het festival Sonic Acts ook lezingen en workshops zijn...

Een zware zoemtoon doet de houten vloer trillen in Paradiso in Amsterdam. Langzaam gaat het monotone gebrom over in ritmisch pulseren. Op het podium staat een beeldscherm van ongeveer vijftien meter breed en vijf hoog; de blauwe projectie verandert langzaam in een afwisselend wit en groen flikkerend licht, precies op de maat. Gaan de bromtonen in toonhoogte en frequentie omhoog, dan versmelt ook het groen steeds sneller in rood. Meer dan een half uur duurt het.

Mooi is het niet, deze audiovisuele installatie van het Oostenrijkse collectief Granular Synthesis die donderdag werd vertoond op de openingsavond van Sonic Acts, een driedaags festival voor computerkunst in Amsterdam. Verontrustend is het al evenmin. Wel roept dit kunstwerk een subtiele spanning op: welke wending nemen beeld en geluid? En hoe wordt het eigenlijk gemaakt? De bijna tweehonderd bezoekers kijken dan ook roerloos toe.

Vragen, vragen, vragen – bij computerkunst zijn ze onvermijdelijk. Meestal blijft de creatieve daad beperkt tot het schuiven met een muis. Maar wat er verder nou gebeurt achter dat beeldscherm, blijft vaak een raadsel. Vandaar dus dat Sonic Acts naast een avondprogramma met optredens ook een dagprogramma heeft met lezingen, workshops en exposities in het debatcentrum De Balie. ‘De grenzen tussen wetenschap en kunst vervagen bij sommige installaties’, beaamt Sonic Acts-organisator Lucas van der Velden. ‘Daardoor is het experimenteren in de studio bij veel computerkunst belangrijker dan het op het podium etaleren van virtuositeit.’

Het spreekt voor zich dat het grote publiek niet warmloopt voor zulke kunst, waarbij voor de maker kennis van programmeertaal belangrijker is dan inzicht in de eigen zielenroerselen. Maar de totale integratie van muziek en beeld bij de installatie van Granular Synthesis was bijvoorbeeld onmogelijk zonder geavanceerde computersoftware, verduidelijkt Van der Velden. En de muziek mag dan abstract zijn – geen ritme, geen melodie –, elke klank is wel uniek en door deze muzikanten zelf gemaakt. Met zelfs zulke beknopte toelichtingen wordt het luisteren naar een bromtoon al een stuk interessanter.

Maar er zijn ook publieksvriendelijker optredens, zoals tijdens het nachtprogramma op zaterdag met mimimal-dj Matthew Dear en Rheinhard Voigt, een van de grondleggers van het toonaangevende Duitse technolabel Kompakt.

Op Sonic Acts is een hoofdrol weggelegd voor muziek. Want digitale techniek heeft op geen enkele andere kunstdiscipline zo’n zwaar stempel gedrukt, met gebruikersvriendelijke innovaties als de sampler en software voor laptops.

Voor wie er vanavond niet bij kan zijn in Paradiso: zoals het een festival voor computerkunst betaamd, de optredens zijn ook te volgen op internet via www.fabchannel.

Meer over