Lobby voor culturele hoofdstad Europa gaat laatste fase in Rotterdam geeft zichzelf goede kans voor 2001

Voor het eerst wordt de aanwijzing van culturele hoofdstad van Europa voorafgegaan door een presentatie van de kandidaten. De zes gegadigden voor het jaar 2001, waaronder Rotterdam, zullen 10 november hun bidbook in Luxemburg toelichten....

Van onze verslaggever

Bob Witman

ROTTERDAM

Met nog iets meer dan een maand te gaan - de ministers van cultuur beslissen op 24 november - voert Rotterdam de intensiteit van de lobby op. Burgemeester Peper en wethouder Kombrink reizen komende weken door Europa om de cultuurministers warm te maken voor de kandidatuur van Nederlands tweede stad. De ambassades zijn ingeschakeld en Peper zond zijn 'vrienden in Europa' een persoonlijke brief.

Het probleem van de lobby is dat de verkiezing van de culturele hoofdstad nauwelijks spelregels kent. De selectieprocedure houdt het midden tussen de strijd om toewijzing van de Olympische Spelen en stemming bij een songfestival. De officiële criteria beperken zich tot een half A4-tje waarop vooral staat dat elk EU-land evenredig aan bod moet komen.

Nederland leverde met Amsterdam in 1987 voor het laatst een culturele hoofdstad van Europa. Wat goed nieuws is voor Rotterdam. De stad kan tevens tot haar zegeningen rekenen het scherp gekritiseerde besluit van de cultuurministers om voor het jubeljaar 2000 negen culturele hoofdsteden toe te wijzen. Daarmee heeft een groot deel van de concurrentie haar kaarten verspeeld.

'Objectief bekeken is Nederland zeker aan de beurt', zegt hoofd culturele zaken van de gemeente Rotterdam Kees Weeda, 'maar dat mag ons niet in slaap wiegen.' Hij rekent op steun van Groot-Brittannië, Duitsland, België, Luxemburg en Scandinavië, landen die zelf voor 2001 geen kandidaten hebben. Belangrijkste concurrenten zijn Genua, Lille, Porto en misschien Barcelona. Voor alle concurrenten, uitgezonderd Portugal, geldt dat hun land in 2000 ook al de titel mocht voeren. En Lissabon was begin jaren negentig culturele hoofdstad.

Dan liggen er nog twee outsiders op de loer: Basel en Riga;steden in niet-EU-landen maar de Europese cultuurministers hebben al vijf jaar geleden vastgelegd dat ook niet-EU-lidstaten een kandidaat moet kunnen leveren.

Niet alleen Rotterdam zelf denkt dat ze een goede kans maakt voor 2001, de voorzitter van de cultuurcommissie van het Europees Parlement, CDA'er Peter Pex, is er ook van overtuigd. 'Rotterdam heeft een voorsprong op de andere kandidaten', meent hij. 'De commissie heeft de stad bezocht en was enthousiast.' Andere kandidaatsteden hebben Pex - zelf een Rotterdammer - en zijn collega's nog niet uitgenodigd en het is de vraag of de commissie nog aan werkbezoeken toekomt voor 24 november. Formeel heeft Pex' commissie geen enkele zeggenschap over de aanwijzing. 'Maar wij gaan ervan uit dat er wel naar ons wordt geluisterd.'

Pex baseert zich hierbij op het al jaren bestaande plan om de procedure rond de culturele hoofdsteden te wijzigen. De Europese Commissie wil ook af van het handjeklapsysteem op basis waarvan de cultuurministers nu beslissen. Het parlement moet volgens Pex meer zeggenschap krijgen.

De behoefte aan een andere, echte, procedure, vindt Pex, wordt ook gevoed door het succes van de culturele hoofdstad. Steeds meer steden vechten om de titel. Athene begon in 1985 kleinschalig met een budget van 12 miljoen, Kopenhagen gaf vorig jaar 220 miljoen uit, Thessaloniki dit jaar 640 miljoen. Steden gebruiken het jaar waarin ze culturele hoofdstad zijn om zich in Europa 'op de kaart te zetten'. 'Stedelijke cultuurpolitiek speelt een steeds grotere rol nu in Europa grenzen vervagen', constateert Weeda. 'Je ziet dat mensen hun identiteit dichterbij gaan zoeken.'

Rotterdam zet met een budget van 50 miljoen gulden relatief bescheiden in. Maar een stad als Thessaloniki heeft haar enorme budget grotendeels aan bouw van schouwburgen en musea besteed. Roterdam wil geen theaters neerzetten die na 2001 niet bespeeld kunnen worden. 'Die vijftig miljoen is toch een enorme bom die je laat vallen', zegt Weeda. 'Het jaar erna is minstens zo belangrijk.'

De hoogste cultuurambtenaar van de stad is vol goede verwachting voor de 24e november als de ministers van cultuur de lidstaten in Luxemburg de culturele hoofdstad 2001 kiezen. 'Rotterdam wordt culturele hoofdstad. In 2001, 2002 of 2003 desnoods, maar we worden het.'

Meer over