Nieuws

Liszt Concours wordt meer festival dan wedstrijd en gaat verder als Liszt Utrecht

Directeur Rob Hilberink: ‘Het woord concours heeft een negatieve connotatie gekregen.’

De Japanse pianist Asagi Nakata. Beeld Allard Willemse
De Japanse pianist Asagi Nakata.Beeld Allard Willemse

Het Liszt Concours in Utrecht, een van de belangrijkste pianoconcoursen van Europa, gaat op de schop. Het moet meer op een festival gaan lijken dan op een wedstrijd waarin een jury uitmaakt welke pianist de muziek van Franz Liszt (1811-1886) het best uitvoert.

Hoewel dat element wel blijft bestaan, verdwijnt het woord concours uit de naam. Het festival-annex-concours zal doorgaan als Liszt Utrecht. Een andere belangrijke vernieuwing, en volgens de organisatie een unicum, is dat alle veertig deelnemers een volwaardig honorarium ontvangen.

Pianisten die deelnemen aan concoursen, investeren vaak veel tijd in het instuderen van het repertoire, maar ze moeten meestal voor een groot deel zelf opdraaien voor de aanmelding, reis- en verblijfkosten. In dat systeem is deelname alleen voor de prijswinnaars lucratief. ‘Dan ben je een soort casino’, zegt directeur Rob Hilberink. ‘En dat willen wij niet uitdragen.’

Vanwaar deze veranderingen?

Rob Hilberink: ‘We merkten al langer dat het woord concours een negatieve connotatie heeft gekregen. Door het uitvallen van het concours vorig jaar hadden we tijd om onze ideeën eerder uit te werken. We hebben de editie van 2023 naar 2022 gehaald, daarvoor is de deadline om je aan te melden al op 1 september dit jaar. Dus is het nu een goede tijd om naar buiten te treden.’

Wat is er mis met het woord concours?

‘Vaak kregen we te horen: kunst valt niet te vergelijken. Musici hebben verschillende opvattingen, daar kun je geen wedstrijd van maken. Daar zit een kern van waarheid in: het gaat niet over strijd. Aan de andere kant bieden concoursen iets wat je elders niet krijgt. Het speelveld is open: je hebt geen kruiwagens nodig om mee te doen, je bent niet afhankelijk van programmeurs. Je kunt ervaring opdoen in grote zalen en je daar in de kijker spelen.

‘We zijn dus niet tegen concoursen, we willen alleen de nadruk op iets anders leggen. Het gaat erom dat we uitstralen: dit zijn geen studenten die aan een wedstrijd meedoen, maar jonge musici die heel veel tijd investeren in hun vak en volwaardige concerten geven. Uiteindelijk krijgen de pianisten die de jury en het publiek het meest overtuigen daar prijzen voor.’

Lockdownpech

Het Liszt Concours 2020 stond gepland in maart, vlak na de afkondiging van de eerste lockdown. Er werden twee pogingen ondernomen om het concours in afgeslankte vorm door te laten gaan, maar het was niet mogelijk alle deelnemers naar Nederland te halen. Het concours/festival vindt eens in de drie jaar plaats in TivoliVredenburg in Utrecht. Gedurende drie jaar krijgen de prijswinnaars hulp bij het opzetten van hun carrière.

De Britse Alexander Ullman. Beeld Allard Willemse
De Britse Alexander Ullman.Beeld Allard Willemse

Aanmelden is ook gratis?

‘We vragen wel inschrijfgeld; dat was eerst 200, nu 125 euro. Dat is nodig om commitment te creëren. De veertig pianisten die door de selectie komen en we naar Utrecht halen, krijgen duizend euro. Voorheen vlogen we voor de selectie de wereld over, hielden we audities in China en New York, nu gaat dat online, per video. Daarmee hopen we de drempel te verlagen. Bovendien vinden we het met het oog op duurzaamheid niet van deze tijd om in het vliegtuig te stappen als dat niet echt hoeft.’

Hoe gaat het festival eruitzien?

‘We willen niet meer dat je drie keer achter elkaar de Sonate in b-klein hoort. Dat was leuk om te vergelijken, maar je raakt ook snel verzadigd. Variatie in het programma is voor het publiek een stuk leuker. We hebben vijf dagen lang eerst een solorecital, dan is er kamermuziek, een liedrecital, ’s avonds horen we de pianisten weer solo. Er is een eliminatieronde minder; zo kunnen pianisten meer van zich laten horen en studeren ze minder repertoire in voor niks. De drie finalisten spelen uiteindelijk met orkest de Wandererfantasie. De editie van 2022 staat in het teken van Schubert, omdat Liszt veel van zijn stukken heeft bewerkt.’

Maakt de ‘festivalisering’ van het concours het ook makkelijker om subsidie te krijgen?

‘Daar durf ik nog geen uitspraak over te doen. Ik denk dat we qua fair pay en duurzaamheid een beter antwoord hebben op wat in deze tijd van ons wordt gevraagd.’

De volgende editie van Liszt Utrecht, die in het teken staat van Liszts relatie tot Schubert, begint op 22 september 2022. Info: liszt.nl.

Meer over