INTERVIEWLijstjesmakers

Lijstjesmensen over het genot van de opsomming: ‘Lijstjes helpen om mijn hoofd leeg te maken’

Niet iedereen is een geboren lijstjesmaker. Wat ben je zonder doorzettingsvermogen en een liefde voor precisie? De Volkskrant spreekt drie lijstjesmensen over hun (licht obsessieve) roeping. Wat blijkt? Ordenen is vooral erg leuk.

null Beeld Erik Smits
Beeld Erik Smits

Sietske Ridders (34), communicatiemedewerker. Houdt allerlei lijstjes bij, op papier, Instagram en in de Notities-app.

‘Vroeger ging ik met mijn ouders op bezoek bij een oom in Antwerpen, die tegen de rosse buurt aan woonde. Terwijl mijn ouders met hem zaten te kletsen, keek ik uit het raam dat uitzicht bood op twee hoerenkieten. Op een papiertje hield ik bij welke mannen daar binnen gingen, hoe lang, hoe ze eruit zagen als ze naar binnen gingen en hoe ze eruit zagen toen ze weer naar buiten kwamen.

‘Documenteren heeft er altijd in gezeten. Veel van mijn lijstjes hebben te maken met eten: favoriete eetmomenten, dingen die ik gegeten wil hebben voor ik dood ga, recepten die ik nog wil maken, per stad en land restaurants en bars die ik wil bezoeken. Maar ik heb ook lijstjes met uitspraken die ik mooi vind, kunstenaars van wie ik ooit een werk wil kopen en boeken die ik graag nog wil lezen.

Sietske Ridders (34), communicatiemedewerker Beeld Erik Smits
Sietske Ridders (34), communicatiemedewerkerBeeld Erik Smits

‘Jij bent een heel geordend persoon, zeiden mijn vrienden een aantal jaar geleden tegen me. Ik weet nog dat ik me bijna beledigd voelde; het klinkt alsof je het leven al te veel probeert te controleren. Dat is het niet. Ik vind het gewoon zo inefficiënt om iets kwijt te raken, ik hou de dingen graag binnen handbereik. Dan weet ik waar ik aan toe ben, waar ik vandaan kom en waar ik naartoe wil. Wat vind ik mooi, leuk en belangrijk in het leven, waar wil ik tijd en aandacht in stoppen?

‘Zo heb ik een lijstje met mannen die in mijn leven voorbij zijn gekomen en die indruk hebben gemaakt. Ik vind het interessant om ze naast elkaar te zien, en te bedenken: wat is de gemene deler tussen hen? Wat zoek ik eigenlijk in een man?

‘In deze coronatijd ben ik begonnen met een lijst van mensen die van mij houden en van wie ik hou. Dat is een getekende lijst: het hoofd van die persoon met zijn of haar naam. Bij een aantal heb ik een specifieke lieve daad geschreven. Ik ben single, en als ik me alleen voelde moest ik mezelf soms echt even tegenspreken. Dan herinnerde deze lijst me eraan hoeveel liefde er eigenlijk wel niet is.

‘Het gaat ook over koesteren wat mooi is. Het zit in mijn aard om in de kutste situaties nog de mooie dingen te zien en andere mensen ook op die dingen te willen wijzen. Als je je niet goed voelt kijk je er soms makkelijk overheen. Met een lijstje kun je jezelf altijd laten zien hoe het zit.’

null Beeld Erik Smits
Beeld Erik Smits

Matthijs Gerritsen (45), econometrist. Schaaft al dertig jaar aan een Excel-lijst met de 500 beste liedjes aller tijden.

‘Mijn werk is modellen bouwen. Wat gebeurt er met een uitkomst als je bepaalde inputvariabelen verandert? Ik vind het prettig om overzicht te creëren, iets wat onduidelijk lijkt uit te pluizen, dingen te vatten in een systeem.

‘Bij belangrijke beslissingen schrijf ik plus- en minpunten op, die ik vervolgens weer punten toeken. Vaak wil je gewoon nog niet hardop uitspreken welke kant je met je gevoel op wilt, maar de manier waarop ik die punten verdeel zegt meestal genoeg.

‘Met de muzieklijst begon ik op mijn zestiende, een persoonlijke top 40 met hits van dat moment. Op een gegeven moment ging ik daar klassiekers tussen zetten, maar dat voelde al snel niet meer logisch. Toen werd het een top 40 allertijden, en via een top 75 en 100 groeide de lijst uiteindelijk uit tot de 500 beste nummers allertijden.

‘Eerst schreef ik alles uit, later werkte ik in de voorganger van Word en in 1997 ontdekte ik Excel. Er zit intussen een heel puntensysteem achter, vergelijkbaar met de ELO-rating bij schaken. Als twee schakers met een rating tegen elkaar spelen, krijgt de winnende schaker er ELO-punten bij en de verliezer ziet zijn rating dalen.

‘Een paar keer per week open ik 's avonds mijn groslijst met in totaal 900 nummers, die ik toen ze op de lijst kwamen een rating heb toegekend. Excel zoekt via een macro twee willekeurige liedjes uit die qua rangschikking niet te ver uit elkaar liggen, 350 en 397 bijvoorbeeld, en die gaan dan tegen elkaar strijden. Ik beluister ze opnieuw, en met een schuifje in een pop-up box dat van links naar rechts beweegt bepaal ik mijn gevoel erbij. Een van de twee daalt, de ander stijgt.

‘Eén of twee keer per jaar vind ik dat de lijst moest ‘vaststaan’ en maak ik 'm definitief, voor dat moment. Dan ga ik alle nummers nog eens helemaal na en pas ik handmatig nog wat aan als iets me niet bevalt.

Matthijs Gerritsen (45), econometrist.  Beeld Erik Smits
Matthijs Gerritsen (45), econometrist.Beeld Erik Smits

Heroes van David Bowie staat sinds 1996 op 1, maar in de top 10 is door de jaren heen wel wat veranderd. De lijst is een naslagwerk van hoe mijn smaak zich heeft ontwikkeld, dat vind ik interessant om te zien. Alle electro- en housenummers die ik erop zet, verdwijnen op een gegeven moment weer. Ik wil geen klassieke muziek in de lijst, dat voelt als appels met peren vergelijken, maar Philip Glass is er dan wel weer ingeslopen; eigenlijk vals spelen.

‘In mijn studententijd leerde ik de muziek van Nick Cave kennen. Een Nick Cave-fase brak aan, en ik ben nog steeds idolaat van hem. Hoe idolaat precies, dat fluctueert, maar Nick Cave is degene met de meeste noteringen.

‘Als ik een liedje hoor dat eigenlijk al lang op de lijst had moeten staan baal ik wel; voor mijn gevoel is mijn lijst dan meteen niet meer up-to-date, het klopt niet meer. Maar met dwangmatigheid heeft het niets te maken. Ik vind het gewoon leuk om lekker muziek te luisteren en te ontdekken. Het is een doelloos overzicht dat nooit af zal zijn. Daar zit ook de voldoening in: ik kan ermee bezig blijven.’

null Beeld Erik Smits
Beeld Erik Smits

Nathalie Wouters (31), journalist. Houdt een veelheid aan dingen bij, in de app Goodreads, Notities, documenten en boekjes.

‘Vroeger zette ik op een rij wie ik het leukst vond in de klas en op welke pony’s ik het liefst reed in de manege - Wendy op 1, Dummy op 2. Mijn babynamenlijst ben ik ook in die tijd begonnen, één meisjesnaam staat er al twintig jaar op.

‘De lijstjes waaraan ik de meeste aandacht besteed zijn de ‘wishlists’ op sites met designerkleding, zoals Yoox en Vestiaire. Hoe kun je weten aan welke jurk je je geld wilt besteden als je niet alle opties naast elkaar hebt gezien?

‘Ook mijn andere lijstjes gaan bijna allemaal over de leuke en de onzinnige dingen van het leven. Series en films die ik heb gezien of nog wil zien, restaurants waar ik heen wil, grappige dingen die mijn vriend zegt in zijn slaap, mensen zonder kinderen die ik kan bellen als ik spontaan iets wil doen, alle adressen waar ik ooit heb gewoond, koffietentjes in Amsterdam waar je urenlang kunt laptoppen, gerechten die makkelijk zijn en er toch best indrukwekkend uitzien, zoektermen die leuk zijn om te marktplaatsen, de beste woorden uit de Nederlandse taal die ik misschien ooit nog in een stuk wil gebruiken, zoals bloemkooloor en vreethaak.

Nathalie Wouters (31), journalist.  Beeld Erik Smits
Nathalie Wouters (31), journalist.Beeld Erik Smits

‘Ik vind het fijn om mijn gedachten te ordenen met lijstjes, maar de lijstjes zelf zijn niet netjes geordend. Ze staan verspreid over twee laptops, mijn telefoon, in boekjes en op losse papiertjes. In de app Goodreads houd ik bij welke boeken ik ooit heb gelezen. Die lijst heb ik laatst eens langs mijn boekenkast gelegd, om een nieuw lijstje aan te leggen: boeken die ik kwijt ben.

‘Daarnet bladerde ik door notebooks uit de periode 2009-2010, vol met dingen die ik toen de moeite waard vond om te onthouden maar die ik al lang weer vergeten was. ‘Plaatsen waar ik dit jaar naartoe wil’: Auschwitz, Barcelona, Damascus - toen kon je nog op vakantie naar Damascus. Ik vind mezelf verschrikkelijk pretentieus, met mijn ‘filosofen waarin ik me echt moet verdiepen’. Ik hield ook bij welke celebrities en semi-beroemdheden ik tegenkwam toen ik stage liep in New York.

‘Al die lijstjes hebben ook iets triests vind ik. Ik wil niet iemand zijn die zijn identiteit te veel ontleent aan wat-ie leuk en mooi vindt. Dat is toch een beetje het gevoel dat je erbij kunt krijgen: iemand die lekker zijn eigen smaak zit te bewonderen. Maar het is ook gewoon handig om aanraders paraat te hebben als vrienden om tips vragen, en om in Goodreads mijn smaak te documenteren als uitgangspunt voor het ontdekken van andere boeken.

‘Lijstjes helpen om mijn hoofd leeg te maken. Ik kan me soms een beetje overspoeld voelen door alles wat ik al scrollend tegenkom. Ik maak screenshots en één keer per week breng ik die dingen onder in lijstjes. Ik denk dan nooit: wat moet ik nog veel! Eerder: er is écht nog heel veel leuks te doen.’

MEER LIJSTJES

Voor liefhebbers van lijstjes: de app Letterboxd biedt een filmlabyrint om nooit meer uit te willen ontsnappen
De lijstjesverslaafde cinefiel Mark Moorman kan geen dag zonder zijn app Letterboxd. Hij probeert er met terugwerkende kracht alle films in te zetten die hij ooit heeft gezien.

Door Spotify is de grens tussen foute en deugende muziek verdampt
Sander Donkers herlas de ultieme muziekroman High Fidelity (1995) en verbaast zich over de popfans van toen.

Is lijstjes maken vooral een mannending?
De aanname is dat het vooral mannen zijn die lijstjes aanleggen. Of het nu favoriete platen, films, gespotte zangvogels of vliegtuigen zijn. Maar klopt dit wel? En zo ja, valt daar evolutionair-technisch iets over te zeggen?

Meer over