Lijstjes en het eindejaarsgevoel

Nog 21 dagen en 2009 zit erop. Wat betekent dat? Juist. Heel veel eindejaarslijstjes. De Top 2000 op Radio 2, de Q-top 1000 van Q-music en zelfs de Radio 10 Gold 4000....

Thijs Hartveld

In Nederland zijn er meer dan tien op de radio te vinden en zijn de opsommingen van klassiekers niet meer bij te houden. Met vaak dezelfde nummers op één. Hoe is het succes van die lijsten te verklaren?

Heel simpel, zegt Radio 10 Gold-dj en Top 4000-presentator René Verkerk: ‘Het hoort gewoon bij het einde van het jaar. Dat gevoel van afsluiting wordt vertaald door zo’n lijst. Het is een gezellig moment dat je met de luisteraars deelt. Zij hebben de Top 4000 immers samengesteld.’

Volgens Verkerk ligt het er ook aan wat je naast de lijst doet, wil het aanslaan bij het publiek. ‘Voorop staat dat luisteraars zelf mogen stemmen. Zo maakt iedereen samen de lijst. Dat verstrekt dat gezellige gevoel. Als je daarnaast bijvoorbeeld BN’ers erbij hebt en prijzen voor de stemmers wordt het al gauw erg aantrekkelijk.’

Het werkt wel alleen aan het eind van het jaar, denkt hij. ‘Dit moet je niet in de zomer doen. Dan is dat gevoel van afsluiting niet aanwezig.’ December werkt wel, blijkt uit het aantal reacties. ‘Ik heb de afgelopen weken duizenden stemmen binnen zien komen, dus dat zit wel goed.’

Music director Rob Ester van radiozender Q-music vindt het lastiger een verklaring te geven. ‘Het feit dat het een lijst is, vinden mensen boeiend. Die nummering leidt vaak tot discussies op de werkvloer. Waarom staat dat nummer zo hoog? Je werkt ook eigenlijk naar een climax toe. Wij houden de toptien geheim tot in de uitzending. Die spanningsopbouw is een echte publiekstrekker.’

Maar de muziek zelf speelt evenzeer een belangrijke rol, stelt Ester. ‘Het muziekaanbod is zo natuurlijk erg afwisselend. Normaal komen dezelfde nummers meerdere keren per dag voorbij. Nu heb je steeds een ander lied.’

Net als Verkerk denkt ook Ester dat het zo’n lijst alleen in december werkt. ‘Je ziet erg veel ballads in eindejaarslijsten staan: rustige nummers waar mensen iets mee hebben. Dat versterkt dat donkere decembergevoel.’ Volgens Ester krijgen luisteraars er niet genoeg van. ‘Zolang je het niet te vaak doet, is er niets aan de hand. Nu leeft iedereen er echt naar toe en dat is mooi. Zo vormt het een anker in je programmering.’

Ook op regionaal niveau is de eindejaarslijst inmiddels een fenomeen geworden. Zo kent WOS Radio de Westlandse 100, een lijst die samengesteld wordt door inwoners uit de (deel)gemeenten Westland, Midden-Delfland, Maassluis en Hoek van Holland. ‘We doen de lijst nu voor achtste of negende keer. We hebben de Westlandse 100 weer in het leven geroepen na het verdwijnen van Radio West, die met de lijst begonnen was’, vertelt Roy Sonneveld van WOS Radio.

‘We hebben het teruggehaald, omdat wij als regionale zender toch de smaak van Westlanders naar voren willen halen. Dat is vooral de stevige rock. De voormalige band Kromme Jongens scoort bijvoorbeeld hoog.’ Zijn ze niet bang dat mensen de eindejaarslijsten langzaamaan zat zijn? ‘Dat kan ik me best voorstellen, maar aan het aantal stemmen en reacties van luisteraars merken we dat het nog altijd aanslaat.’

Naast het draaien van plaatjes heeft de lijst nog een andere functie voor het radiostation. ‘Zo’n ontknoping van de Westlandse 100 is voor ons een soort medewerkersdag. We werken hier met 150 vrijwilligers. Die komen dan allemaal naar de studio: lekker oliebollen eten, champagne drinken en muziek luisteren. Zo sluiten ook wij het jaar af.’

Meer over