Liefdevol eerbetoon

Theater..

Karin Veraart

'Bevrijd mij van het monster dat de mensheid van mij maakt/Aanvaard de mens die voor u staat'. Voor ons staat een dwerg met een bult. Hij zingt dit lied, een droevig lied, over de verschoppeling, de eeuwige banneling die hij is, de wandelende jood. Iemand met een droom, niettemin, de droom om de beste schaker van de wereld te worden - hetgeen niet eens ondenkbaar is. Want schaken kan dit mannetje als de beste.

Voor hun nieuwste muziektheatervoorstelling vervlocht Het Volksoperahuis schaaklegende Bobby Fischer met de figuur Siegfried Fischerle uit Die Blendung, roman van Elias Canetti. Bobby met zijn waanzinnige schaaktalent en de al bijna niet minder waanzinnige fratsen die hij uithaalde als hij weer eens in de schaakschijnwerpers stond, is een theatraal personage bij uitstek; en tijdens het lezen van een boek over dit moeilijk te doorgronden fenomeen, stuitten de mannen van Het Volksoperahuis op Fischerle, romanfiguur die acht jaar eerder dan Bobby door Canetti tot leven werd gewekt.

Opmerkelijk gegeven omdat Fischer en Fischerle opvallende overeenkomsten vertonen; door het lezen van Canetti voelde Het Volksoperahuis zich dichter bij Bobby komen. En zo mengden ze feit en fictie en ontstond het innemende Dr. Fischer en de 7e hemel. Over een man die worstelt met zijn afkomst en uiteindelijk ten onder gaat aan diepgewortelde angst en wantrouwen die omslaan in regelrechte paranoia.

'Requiem voor een wereldkampioen', luidt de ondertitel van het stuk en het is echt een liefdevol eerbetoon geworden aan deze ongelukkige, zoals Het Volksoperahuis dat zo mooi kan: zorgvuldig en geinig tegelijk. Was hun vorige lunchtheaterproductie een soms aandoenlijk smartlappenfeestje rondom Gert en Hermien (De Tweede Stem), voor Dr. Fischer en de 7e hemel schreven ze opnieuw fraaie liedjes, een beetje jazzy en dan weer klassiek met een vleugje klezmer; Charles Janko begeleidt ze op de vleugel, Jef Hofmeister speelt accordeon terwijl hij met soepelte in allerlei ondersteunende rollen stapt en Kees Scholten, de zanger van de drie, is Dr. Fischer.

In een decor zo zwart-wit als schaakstukken is hij vertederend en verschrikkelijk tegelijk. Een dwingeland en een angsthaas, een arrogante sterspeler en een zielepoot die zich het liefst onder zijn bed verschuilt. En eigenlijk altijd die dolende, doodeenzame figuur.

Karin Veraart

T/m 4 december in Theater Bellebue in Amsterdam.

Meer over