Liefdesbrieven schrijven aan Dolly Parton

Decennialang schreef Jan Donkers (Amsterdam, 1943) over popmuziek en interviewde hij grootheden, vaak in de jaren dat je ze nog min of meer in het wild kon vangen, maar een popgeschiedenis schrijven wilde hij niet....

Mijn muziek is een bundeling van zomaar wat verhalen en beschouwingendie de journalist, schrijver, radiomaker en ex-deejay nog even wildeopschrijven, of toevoegen aan wat hij eerder schreef, of gewoon oprakelen,'voordat de dementie mijn hersenpan in een akelige houdgreep zal hebben'.Om elke suggestie van chronologie of hiërarchie te voorkomen heeft hij zegerangschikt als lemmata, in alfabetische volgorde.

Op pagina 1 waarschuwt Donkers ons maar vast: zijn muziek isAmerikáánse muziek, meestal door Amerikanen gemaakt en in veel gevallenafkomstig uit de grabbelton van alternatieve country, singer/songwriters,rock-'n-roll en blues, die 'americana' wordt genoemd, 'het gevreesdeA-woord' dat Donkers in het eerste lemma maar meteen op de staart probeertte trappen.

Amerikaanse muziek dus, maar dan nóg is de representativiteit ver tezoeken: Bob Dylan en Neil Young hebben geen eigen lemma, de groep TheBottle Rockets en Britten als Sid Vicious en de Rolling Stones wel. In Mijnmuziek is Jan Donkers zélf de hoofdfiguur.

Toch voelt geen enkele van de popbundels die ter gelegenheid van deBoekenweek zijn verschenen, zo organisch en volstrekt logisch aan als Mijnmuziek.

Jan Donkers' muzikale voorkeur is zo ongeveer een genre op zichzelfgeworden. 'Donkers-muziek', erg veel vager dan 'americana' is die termeigenlijk niet. Blader maar eens naar de T van 'Top-honderd'. Zoals het eenechte popgek betaamt, stelde Donkers in 2001 voor HP/De Tijd een lijstsamen van wat volgens hem de allermooiste platen zijn. Op de eersteplaats: de 'oerknal van de rock-'n-roll', het verzamelde werk van hetSun-label.

De lijst riep opmerkelijk felle reacties op, herinnert Donkers zich:Martin Bril reageerde giftig en humorloos, terwijl jongecollega-redacteuren van HP/De Tijd een 'tegenlijst' publiceerden onder dekop 'Sorry Jan...'.

Het zal allemaal wel, grinnikt Donkers: 'Engelsen kunnen alleen maargoede popmuziek maken als ze dicht bij hun Amerikaanse voorbeelden blijven.Dat is bekend. Dat hebben Amerikaanse geleerden aangetoond.'

Dat is Donkers op zijn best. Enkele korte lemmata, zoals dat over JoeCocker, mogen dan weinig meer zijn dan vlugge aanprijzingen, andere zijnronduit onvergetelijk, zoals de liefdesbrieven die hij aan Dolly Partonschreef (maar nooit verstuurde) of zijn uitvoerige herinneringen aanontmoetingen met Bruce Springsteen en Gram Parsons. Wat hij op die dagenzag en meemaakte, is achteraf veel spannender dan wat de muzikanten overhun platen te vertellen hadden. Het is haast alsof je Schateiland leest:spannende jongensavonturen waarvan je per se wilt weten hoe ze aflopen.

Op zulke momenten is Jan Donkers meer dan ooit een NederlandseAmerikaan: een gewiekste storyteller, zoals zoveel van zijn favorietemuzikanten dat zijn. In het magnifieke hoofdstuk over zijn geliefdeAustin, Texas, waar hij doceerde aan de universiteit, vertelt hij overmuziek, maar brengt hij vooral de stad tot leven en legt hij de ziel vande Texaan bloot.

Over Texanen gesproken: een van de intrigerendste figuren die hij inMijn muziek opvoert, is de nachtelijke beller George, die in de late jarentachtig geregeld aan de lijn hing tijdens Donkers' radioprogramma GonzoRadio. Niet bijster snugger, die George, maar verstand van puike muziek hadhij beslist.

Toen in 2005 de inhoud van de 'iPod One' van president Bush uitlekte,viel 'Gonzo' in het verre Nederland ('Where abouts is that?', had Georgehem nog gevraagd) haast óm van verbazing. Voor censuur deinst George W.Bush niet terug, maar tijdens het joggen rond het Witte Huis luistert hijhet liefst naar muzikanten die een hekel aan hem hebben: Steve Earle, JohnFogerty, The Gourds. In Mijn muziek heeft Bush als enige door Donkersverafschuwde Amerikaan een eigen lemma gekregen.

Zo leer je haast terloops ontzettend veel van Jan Donkers. Overschrijven, maar vooral over Amerika en muziek. Omdat onduidelijk is welkvan die twee onderwerpen hem het dierbaarst is, zetten we ze maar inalfabetische volgorde.

Menno Pot

Jan Donkers: Mijn muziekAtlas279 pagina's 19,90 (met cd)ISBN 90 4501563 3Atlas279 pagina's 19,90 (met cd)ISBN 90 4501 563 3

Meer over