Liefde overwint niet in de post-gay-cinema Worsteling van jonge homo's in 'The Delta' van Ira Sachs

Een verblijf in Europa zette de jonge Amerikaan Ira Sachs op het spoor van de film en in het bijzonder van regisseur John Cassavetes....

TIM OVERDIEK

THE DELTA doet vermoeden dat de schrijver en regisseur Ira Sachs een traumatische jeugd in Memphis heeft beleefd. Het tegendeel is het geval. Op zijn zeventiende openbaarde hij zijn (homo)seksuele geaardheid, waarna familie en directe omgeving tot de orde van de dag overgingen. Big deal, geen enkel probleem.

In The Delta heeft hoofdpersoon Lincoln Bloom het stukken moeilijker, verbergt hij in ieder geval zijn werkelijke gevoelens waarmee hij nog niet echt raad weet. De tiener struint met zijn auto het homocircuit af, pijpt een onbekende man, gaat met een ander naar diens hotelkamer, maar kust even makkelijk zijn onwetende vriendinnetje.

De film is autobiografisch in die zin dat 'je als tiener te maken hebt met keuzes', aldus Sachs (31). 'Elke vorm van adolescentie kent een zekere mate van schizofrenie. Je hebt verschillende identiteiten die tegelijkertijd worden beleefd. De wil om een definitieve keuze te maken, hoe je wenst te gaan leven, is er dan nog niet. En dat maakt ieders jeugd zo extreem.'

De zeventienjarige Lincoln schuift die keuze in The Delta nog even voor zich uit. Na een korte seksuele relatie met de Vietnamese immigrant Minh Nguyen, die zich John noemt, keert hij aan het eind van de film terug naar de 'veilige' omgeving van de joodse middenklasse in Memphis. Daar wordt voetstoots aangenomen dat hij heteroseksueel is, vragen worden gelukkig niet gesteld.

Maar in het geheim beleeft Lincoln heel andere escapades. Met zijn vaders boot trekt hij er een hele nacht op uit, samen met John, die het heel wat lastiger heeft. In zijn eigen Vietnamese gemeenschap wordt hij überhaupt nauwelijks geaccepteerd, aangezien hij is verwekt door een zwarte Amerikaanse soldaat.

De film toont de twee verschillende karakters en legt de complicaties van ieders sociale milieu bloot. Een oplossing of eindconclusie wordt niet geboden. En dat kan het publiek wellicht in verwarring brengen, beseft Sachs.

John pleegt aan het slot van de film zelfs een moord, waarmee The Delta een abrupte wending neemt, met een wel zeer open einde. De afloop is mede geïnspireerd door het werk van Rainer Werner Fassbinder, door Sachs mateloos bewonderd.

'Fassbinder vond dat alle films met de dood moesten eindigen. Ik ben het daar niet helemaal mee eens, maar in deze situatie loopt het melodrama van de laatste actie parallel aan de barokke intensiteit van Johns gevoelens en belevingen op dat moment.'

Sachs voelt zich sterk aangetrokken tot de donkerte in Fassbinders films, 'die echter ook iets heel humaans hebben'. Bij het maken van The Delta liet hij zich beïnvloeden door Angst essen Seele auf (1974). Daarin begint de veertigjarige Arabier Ali een liefdesrelatie met een zestig jaar oude blanke vrouw.

'De verhouding is volstrekt onverwacht en brengt natuurlijk allerlei moeilijkheden met zich mee. Uiteindelijk wint de liefde het van alles, en dat is in The Delta niet het geval. Er zijn fantasieën over een mogelijke relatie, die echter ongefundeerd zijn. Plotseling wordt de vriendschap afgebroken.'

In zijn eigen leven is Ira Sachs ook op zijn hoede voor wat hij verraad in een verhouding noemt. Waar in de film de blanke Lincoln uiteindelijk wordt opgeslokt in het blanke suburbia van het burgerlijke Memphis, wordt John heen en weer geslingerd in een afwijzende Vietnamese gemeenschap. 'Echte liefde is onmogelijk.'

Ira Sachs richtte zich tijdens zijn literatuurstudie aan Yale University aanvankelijk op theater. Zoals talloze Amerikaanse studenten bracht hij een semester door in het buitenland, onder het mom van: de studie een internationaal tintje geven. Maar het ging hem vooral om een tijdje gelegitimeerd te kunnen lanterfanten.

De vier maanden in Parijs waren te kort om de taal machtig te worden, maar Sachs vond een prima alternatief in de vele bioscopen die de Franse hoofdstad telt. Hij werd gegrepen door de levendige filmcultuur, en maakte kennis met het werk van cineasten van wie hij nog nooit gehoord had.

'John Cassavetes maakte diepe indruk op me. Ik zag al zijn films, en daarna allerlei producties en documentaires die Cassavetes weer hebben beïnvloed. Het leidde tot een radicale verandering van mijn opvatting wat film kon zijn.'

Cassavetes' werk is zeer naturalistisch, zegt Sachs. 'Zijn acteurs stralen altijd een zekere spontaniteit uit. Cassavetes probeert een soort verity, waarheidsgehalte, te realiseren alsof hij een documentaire aan het maken is. Maar dat is niet het geval, alles is zeer gecontroleerd. Hij creëert fictie.'

Dat is exact wat Sachs in gedachten had toen hij zich aan het script van The Delta zette. Het was een opsomming van jeugdherinneringen aan Memphis, dat sinds zijn vertrek naar de oostkust amper is veranderd. Een stad met felle tegenstellingen tussen zwart en wit, en tevens de plaats waar de zwarte leider Martin Luther King in 1968 werd vermoord.

Maar die raciale scheiding heeft Sachs goeddeels links laten liggen. Wat hij wilde vastleggen, was het beeld van een eigentijds Memphis, met opgroeiende jeugd die zich in grote mate buiten het doorsnee leven ophoudt. Om die reden keerde hij met producer Margot Bridget voor een periode van zes maanden terug naar zijn geboortestad.

'Memphis is een stad van auto's', zegt Sachs. 'Er is amper enig leven op straat. Alles voltrekt zich achter gesloten deuren, in achteraf gelegen buurten. Er is een homogemeenschap, maar daar merk je niets van. Identiteiten worden pas werkelijk prijsgegeven in de privé-omgeving.'

Sachs en Bridget gingen op zoek naar acteurs voor hun film, en zochten die in het uitgaansleven. Overeenkomstig Cassavetes' filosofie keek het duo uit naar non-actors. 'Om het natuurlijke karakter te behouden en zelfs te verdiepen. De bedoeling was hoofdrolspelers te vinden die het oorspronkelijke script zouden overnemen en dat eventueel een andere wending zouden geven.'

Gewapend met een videocamera bezochten ze nachtclubs en zogeheten Raves, feesten waar jongeren drugs gebruiken en naar housemuziek luisteren. 'De Rave-wereld is erg biseksueel. Er is veel meer flexibiliteit omtrent seksualiteit. We vonden er de perfecte hoofdpersoon voor de rol van Lincoln Bloom, een extreem kwetsbare persoonlijkheid, heel lief en bijzonder knap.'

Een natuurlijker verschijning voor de camera had Sachs niet kunnen vinden. Maar toen eenmaal de filmploeg uit New York overkwam, raakte zijn beoogde hoofdrolspeler overweldigd en koos hij het hazepad. 'Dat was het risico met niet-professionele acteurs, dat wist ik vooraf.'

Het leidde tot een vertraging van bijna twee maanden. In die periode moest een vervanger worden gevonden. Samen met Bridget en Thang Chan, die de rol van Minh 'John' Nguyen op zich nam, bezocht Sachs diverse zuidelijke steden. Tijdens hun trip langs Atlanta, Nashville en St. Louis kwam het drietal op bizarre wijze in aanraking met de politie.

Die was getipt over een bende filmmakers die kinderpornografie zou vervaardigen. Sachs: 'Plotseling werden we op de snelweg door drie politiewagens tot stoppen gedwongen. Het bleek dat we de voorgaande nacht waren geschaduwd. De agenten dachten een stevige slag te slaan, maar waren gegeneerd toen ze doorhadden een pijnlijke blunder te hebben begaan.'

Om drie uur in de ochtend liep de filmmaker uiteindelijk Shayne Gray tegen het lijf, die geknipt bleek voor de rol van Lincoln. Van het oorspronkelijke script was bijna niets meer over toen het draaien begon. Het dertig uur omvattende videomateriaal van feestjes en oefensessies dat als research werd gebruikt, gaf een nieuwe richting aan het verhaal.

Sachs: 'De rol van de Vietnamese man wordt steeds belangrijker. Dat komt doordat Thang Chan zo'n sterk charisma heeft. Op een gegeven moment neemt hij zelfs de film over.' Dat was een direct gevolg van de ruimte die Sachs tot op het laatste moment openliet voor improvisatie, al is het definitieve script vrijwel tot op de letter uitgevoerd.

Sachs voelt zich geen vertegenwoordiger van de gay-cinema, die voor een exclusief homoseksueel publiek is bestemd of die een bewuste boodschap wil overbrengen waardoor homoseksualiteit verder geaccepteerd wordt. 'Deze film zou je bijna post-gay kunnen noemen, omdat er zo veel verschillende onderwerpen zijn waarin homoseksualiteit in wezen slechts een onderdeel is.'

In zijn nieuwe film Lara zal elk homoseksueel element ontbreken. 'Het speelt zich wel weer af in Memphis, maar gaat over een vrouw die zich een weg baant door de wereld. Dat verloopt via allerlei relaties met steeds rijkere mannen, en Lara belicht de veranderingen die zij in elke verhouding ondergaat.'

Het budget voor Lara bedraagt 1,2 miljoen dollar, en op de CineMart tracht Sachs investeerders of coproducenten te interesseren. The Delta kwam tot stand met een budget van minder dan een half miljoen dollar. 'Heel erg weinig voor zo'n groot project, maar verschrikkelijk veel als je dat geld bij elkaar moet brengen.'

Sachs belde jeugdvrienden op, kennissen van kennissen en vond uiteindelijk zo'n twintig mensen bereid het benodigde bedrag bijeen te brengen. Probleem was dat hij zich nog moest bewijzen. Hij had slechts twee korte films, Lady en Vaudeville, op zijn naam staan. 'En toegegeven, het was een moeilijk script om te verkopen.'

Wat wellicht een klein beetje hielp, was de vermelding op zijn curriculum vitae dat hij scriptlezer van Martin Scorsese was geweest. In de ruim anderhalf jaar dat hij talloze scripts onder ogen kreeg en er braaf rapportages over schreef, heeft hij de filmmaker nimmer persoonlijk ontmoet. 'Maar ik kwam wel tot de ontdekking hoe een beetje fatsoenlijk script er uit moet zien.'

Meer over