Lichtvoetige zedenschets over opgefokte leeghoofden

Eddie beweegt kloek. Een wandeling door het huis - van de keuken via de wc naar het terras - oogt als een hoekige choreografie, ontbloot van artistieke pretenties....

Ronald Ockhuysen

Het hoofd van Eddie is een ander verhaal. Zijn hersenen vormen een puree van halve gedachten en mogelijke ideeën. Het is zaak Eddie's hoofd niet aan te raken. Het zou kunnen ontploffen.

Sean Penn speelt Eddie. Hij voelt zich thuis in het karakter van de opgefokte casting director, die samen met Mickey (Kevin Spacey) een appartement bewoont in Los Angeles. Hurlyburly speelt zich af in de filmindustrie aan het begin van de jaren tachtig. De voorraad cocaïne is onbeperkt. Cynisme viert hoogtij. Vriendschap is in de heuvels van Hollywood niks meer dan een ideale gelegenheid om van elkaar te profiteren.

Hurlyburly is oorspronkelijk door David Rabe voor het theater geschreven. Het werd vier jaar na voltooiïng, in 1988, met succes opgevoerd. Ook toen speelde Penn de hoofdrol, kort nadat hij de opnamen van Casualities of War had afgerond. Bij het maken van die film leerde hij Rabe kennen, die hem wist te interesseren voor het stuk.

Rabe's Hurlyburly heeft veel weg van David Mamets eveneens in 1984 geschreven Glengarry Glen Ross, waarin makelaars elkaar opjagen tot hebberige, gevoelloze haantjes. In beide stukken wordt korte metten gemaakt met een dwangmatige zoektocht naar succes, een zoektocht die gepaard gaat met praatjesmakerij.

In Glengarry Glenn Ross struikelen de huizenverkopers over hun pochende woorden, en in Hurlyburly wordt Eddie ziek van zijn eigen luchtkastelen. De zogenaamd briljante plannen veranderen naar verloop van tijd in hersenschimmen.

In de regie van Anthony Drazen is Hurlyburly in de eerste plaats een komedie. Eddie's maatje Phil - een acteur die maar blijft vertellen over de hoofdrol die hij net niet heeft gekregen - is in Drazens concept een belangrijke schakel. Hij vertegenwoordigt de intellectuele armoede van de filmindustrie, en is tegelijk de man die de toekomst in zijn handen heeft.

Phil is de enige vader van het gezelschap. De domoor komt tijdens een doorwaakte nacht aanzetten met een baby, wat de cynische heren een kort ogenblik doet zwijgen. Zoiets als liefde geeft hen een onbestemd gevoel.

Drazen heeft een lichtvoetige zedenschets van Los Angeles willen maken. De wijze waarop Woody Allen in zijn komedies New York bij de kladden grijpt, diende daarbij als voorbeeld. Hurlyburly is een aaneenschakeling van litanieën, waaruit vooral de onmacht van de hoofdpersonen spreekt om ook maar iets van het leven te maken.

Mickey berooft zonder scrupules Eddie van zijn geliefde, terwijl Eddie op zijn beurt Phil in huis haalt om zich verzekerd te weten van het gezelschap van een ja-knikker. De kerels drinken samen, consumeren veel drugs en slapen met het meisje dat door hun vriend Artie als snoepje van de week wordt afgeleverd, - een sterke, dubbelzinnige rol van de jonge actrice Anna Paquin, de Nieuw-Zeelandse die voor haar bijdrage aan Jane Campions The Piano werd onderscheiden met een Oscar.

Drazens film heeft twee gezichten. De antwoorden op de vragen die niet worden gesteld vormen aanvankelijk een grimmige neerslag van de praatjes waarop de amusementsindustrie steunt. Het tweede uur begint de film te slepen. Drazens keuze om bovenop de huid van de personages te kruipen, wreekt zich dan; de close-ups maken het onmogelijk om van de kletspraat afstand te nemen.

Zicht krijgen op de drijfveren van de mannen is er niet bij. Eddie, Mickie en Phil praten zonder sporen achter te laten.

'Weet je', zegt hoer Bonnie (Meg Ryan) tegen Eddie, 'als jouw manier van communiceren een reflectie is van wat er in jouw hoofd omgaat, mag je je gelukkig prijzen dat je nog in staat bent om je schoenen te strikken.'

Raak.

Eddie en zijn makkers zijn types die op feestjes eerst alle aandacht opeisen, om uiteindelijk in een hoekje te eindigen, slechts omringd door hun eigen, te kort schietende woorden.

Meer over