TaalgebruikLexicon

Lexicon der onterecht vergeten woorden: crinoline

Sylvia Witteman
null Beeld

Tijdens het lezen kom ik wel eens een woord tegen dat ik niet ken, bijvoorbeeld omdat het een oude tekst is, of een tekst in een andere taal dan het Nederlands. Zo’n woord zoek ik niet altijd op: als het geregeld terugkeert wordt de betekenis vaak vanzelf duidelijk uit de context. Maar niet altijd. Een ‘crinoline’, een ‘tournure’, ik wist dat het iets te maken had met de moeilijke jurken van sjieke 19de-eeuwse dames; Anna Karenina, Emma Bovary, Eline Vere. Ruisende hoepelrokken, en zo, maar het fijne wist ik er niet van. Was dat erg? Nee.

Maar toen ik vannacht wakker lag, begonnen die jurken door mijn hoofd te spoken. Wat was precies een crinoline en wat een tournure? Ik erger me zélf nota bene als mijn kinderen niet weten wat een Schillerkraag is, of een boothals, of een raglanmouw; dan kon ik me toch ook best even verdiepen in die oude kleren?

Ik begon, midden in de nacht, te lezen over 19de-eeuwse mode. Ik las en ik las. Het bleek fascinerende lectuur. Ik las over paardenhaar en baleinen, korte, lange en halflange tournures, ‘paniers’ en ‘queues de Paris’, de ‘Langtry bustle’ met spiraalveren, het ‘kuraslijfje’, ik las ‘fase 1 van de tournure valt samen met fase 5 van de crinoline’, de ‘Grecian bend’, de ‘robe a la Polonaise’ het ‘sluike Louis XVI-silhouet, en ‘sikkelvormige pandjes met bolle belijning’.

‘Crinoline’ komt van ‘Crin’, het Franse woord voor paardenhaar las ik. Wat een raar woord. Zou het iets met ‘kreng’ te maken hebben? Trouwens, waarom noemen de Fransen paardenhaar niet gewoon ‘cheveux de cheval’? En waar kwam al dat paardenhaar voor al die jurken vandaan? Waarom...? Mijn ogen vielen dicht. Ik droomde van hoepelrokken, waar ik inmiddels zo veel vanaf wist.

Toen ik wakker werd was ik alles vergeten.

Meer over