Tv-recensiearno haijtema

Leuk, rondlopen in een gruwelkabinet met gekliefde imitatie-koppen en kadavers, maar het duurt te lang

null Beeld

Alles wat je over vaderlandse geschiedenis wilde weten, maar bang was om naar te vragen: het NTR-programma De strijd om het Binnenhof biedt ontsnapping uit die penibele situatie voor de tv-kijker met historische belangstelling maar een gênant gebrek aan feitenkennis. Op de vrijdagavond belicht de serie politieke leiders die de geschiedenis van de democratie hebben bepaald. We kennen hun namen - Jacoba van Beieren, Thorbecke, Troelstra - maar wat weten we meer over ze dan de steekwoorden die in ons laakbaar geheugen achterblijven? Laat ik voor mezelf spreken: valt tegen.

Mooi dat het programma, losjes gepresenteerd door voormalig Binnenhof-tv-verslaggever Wouke van Scherrenburg, vrijdag is gewijd aan de gebroeders Cornelis en Johann de Witt. Hun lot - in 1672 vermoord bij de Haagse Gevangenpoort, hun lijken door het woedend grauw tot knekelgruis en vleespap vermalen - kennen we. Maar waarom verwerd de Kneuterdijk tot plaats delict? En welke rol speelden de Oranjes en hun aanhang bij de lynchpartij?

De docu laat geen vertelmiddel onbeproefd: de geënsceneerde reconstructie, de feiten ophoestende historicus, animatie, reportage uit de losse pols: alles om rampjaar 1672 te ontdoen van stof. Dat lukt behoorlijk. Onder meer via een genootschap ter ere van de progressieve gebroeders De Witt, bezoek aan het overdadig met schilderijen uit de Gouden Eeuw gedecoreerde paleis Huis ten Bosch (privéverblijf des konings gezin), aan de Gevangenpoort en de (tegenwoordige) Eerste Kamer wordt uitgelegd hoe de rechtschapen voorvechters van de Republiek tijdens een internationale crisis in botsing kwamen met de - noem hem Trumpiaanse - Oranje-aanhang. Met de bekende afloop.

Interessant, maar er zijn in De strijd om het Binnenhof wel heel veel omzwervingen. Zo figureert in het begin een rekwisietenatelier waar de vinger wordt nagemaakt die na de lynchpartij van Johan de Witt resteert. Leuk, rondlopen in dat gruwelkabinet met gekliefde imitatie-koppen en kadavers, maar: het duurt te lang. Van Scherrenburg gaat op bezoek bij een hoedenmaker (van onder anderen Máxima) om het belang te duiden van hoofddeksels in het maatschappelijk verkeer destijds. Grappig, zoals ze ‘als eenvoudig burgermeisje met een hoed van Oranje op haar knar’ voor de spiegel staat, maar: meer dan bijzaak zijn die hoeden niet.

In het requisieten-atelier. Uit de serie De strijd om het Binnenhof Beeld NTR
In het requisieten-atelier. Uit de serie De strijd om het BinnenhofBeeld NTR

De rol van de Oranjes wordt vaak, maar niet steeds kritisch belicht. Zo rept de directeur van de koninklijke verzameling in Huis ten Bosch bij de weelderige 17de-eeuwse schilderijen van een ‘gesamtkunstwerk’ en de ‘logische’ rol die de Oranjes zichzelf in die roerige jaren toebedachten. Daar is helaas géén Van Scherrenburg met stekelige tegenwerpingen.

Aan het eind duikt Johans namaakvinger in een enscenering weer op, als zijn weduwe (rolletje van Lies Visschedijk) daags na de lynchpartij per trekschuit vlucht. Ze hoort een oranjegezinde medepassagier pochen over de buitgemaakte vinger. Waarop zij, geschokt: ‘De vinger die u daar heeft, behoorde gisteren nog toe aan de hand van mijn lieve man.’ De minst geloofwaardige zin van de docu, in een overbodig stukje drama.

Meer over