luisterboekenhugo blom

Les van deze week: liever een Rus in de keuken dan een gasbel in je achtertuin

Hoe kom je van Moskou naar Groningen? Daar is maar één woord voor nodig: gas.

Hugo Blom

Onlangs hoorde ik iemand zeggen dat een oud Russisch spreekwoord luidt: ‘In de keuken is plaats voor één.’ Ik ben niet meteen geëmigreerd, maar was wel verheugd dat er duizenden kilometers verderop geestverwanten wonen. Natuurlijk kun je dit spreekwoord zo ver opblazen als je wilt, en het lijkt er dezer dagen op dat Vladimir Poetin het woord keuken heeft vervangen door aardbol. Of althans een vrij groot deel daarvan. Denken we. Niemand weet wat Poetin wil. Tenminste, dat hoorde ik admiraal Rob Bauer, voorzitter van het Navo Militair Comité, de hoogste militair van de Navo, afgelopen zondag dan weer zeggen in Buitenhof. Kremlin watching is van alle tijden. Je kunt het net zo goed aan Jomanda vragen.

Wij moeten ons, kortom, opnieuw zelf verdiepen in de Russische ziel. Hoe? Bijvoorbeeld door met Michel Krielaars door Rusland te reizen. Krielaars, historicus en slavist, was van 2007-2012 correspondent in Rusland voor NRC. In 2014 publiceerde hij het reisboek Het brilletje van Tsjechov, waarvoor hij de Bob den Uylprijs kreeg, en waarin hij aan de hand van de schrijver door het land reisde en zich in navolging richtte op de gewone man en vrouw. De conclusie luidde destijds: de Russische bevolking houdt van sterke mannen en sinds de 19de eeuw is er bar weinig veranderd in het land. Zeven jaar later is Poetin nog steeds aan de macht, is het einde van zijn heerschappij niet in zicht en kunnen we ons deze reis laten voorlezen door acteur Ad Knippels. Foutloze, professionele stem.

null Beeld Atlas Contact
Beeld Atlas Contact

Voor wie meer achtergrond wil, is er ook nog Het Rusland van Poetin – Een hoorcollege over de historische ontwikkelingen van Rusland en Oekraïne door Hubert Smeets, Laura Starink, Marc Jansen en opnieuw Krielaars. Krap vier uur, lekker luisteren tijdens het koken, haal de Russen in de keuken, één tegelijk.

De afstand tussen Moskou en Groningen is 2.343 kilometer, maar in deze rubriek is dat een stap van één zin. Of één woord: gas. In één boek is dat Gronings goud – Over de macht van het gas en de rol van Rusland. Geschreven door slavist Wendelmoet Boersema, politiek redacteur van Trouw en correspondent Rusland voor diezelfde krant, BNR en Elsevier in de eerste jaren van Poetins presidentschap.

null Beeld Ambo Anthos
Beeld Ambo Anthos

In dit boek vertelt Boersema op zeer gedetailleerde wijze het verhaal van het Nederlandse gas en hoe dat centraal kwam te staan in de Nederlands-Russische verhoudingen. Het hele drama in chronologische volgorde, vanaf eind jaren vijftig met de ontdekking van de gasbel, die na iedere nieuwe meting steeds omvangrijker bleek te zijn en die sindsdien tot allerlei bevingen heeft geleid, van seismische tot politieke. In juni begint de parlementaire enquêtecommissie aardgaswinning Groningen met de verhoren over dit dossier, waaraan nog iedere dag een nieuwe ordner kan worden toegevoegd. Boersema (Groningen, 1972) leest haar boek zelf voor, met kenmerkende tongval, wat dit verhaal alleen maar ten goede komt.

Wat in 1959 een bel was, werd in 1996 een bubble. Geld haalde je niet meer uit de grond, maar uit het netwerk. In het boek De machine – In de ban van Booking.com reconstrueren Merijn Rengers, Stijn Bronzwaer en Joris Kooiman de opkomst en het moreel verval van de geldmaakmachine van de van oorsprong Nederlandse hotelboekingsite. Onlangs nog in opspraak vanwege de 65 miljoen euro die Booking binnenhaalde via de NOW-regeling. Toen bekend werd dat er vervolgens doodleuk voor 28 miljoen aan bonussen was uitgekeerd, kwam het bedrijf onder vuur te liggen en betaalde het de steun terug. Waar ligt de oorsprong voor deze losse omgang met ethiek? We luisteren naar de jongensachtige stem van Roel Dirven, die ons meeneemt op een reis die begint als een echte internettrip, maar waarin we al snel op de zwarte piste belanden.

null Beeld Lebowski
Beeld Lebowski
Meer over