le guess who

Le Guess Who begint met rondhossend publiek en eindigt met haastig gehuurde stoeltjes

Een onmogelijke, maar glorieuze editie: het Utrechtse festival improviseert met verve na de persconferentie over de nieuwe maatregelen.

Robert van Gijssel en Gijsbert Kamer
Pink Siifu op Le Guess Who. Beeld Ben Houdijk
Pink Siifu op Le Guess Who.Beeld Ben Houdijk

Donderdag 20.30 uur - Vertrouwde sfeer, donkere wolken

Le Guess Who is amper aan de gang, maar er hangt een donkere wolk boven het festival. Moet na de persconferentie van Mark Rutte en Hugo de Jonge de stekker eruit? Eerst is alles vertrouwd: in het complex van TivoliVredenburg in Utrecht verspreiden de bezoekers zich in lange linten over de roltrappen.

In de Grote Zaal beleven ze gelijk een eerste hoogtepunt: de Pakistaanse zangeres Arooj Aftab. Haar mooie, heldere stem wordt perfect aangevuld door contrabas en harp. Aftabs even droevig als intens klinkende bewerkingen van eeuwenoude soefi-poëzie nemen de zaal in een wurggreep.

Je onderdompelen in schoonheid van muziek waarvan je het bestaan nauwelijks kende, dat is een van de aantrekkelijke kanten van Le Guess Who. Met z’n allen worden meegenomen in het onbekende, dat geeft een glorieus gevoel van saamhorigheid. Zoals bij het krankzinnige Le poème du feu van de Russische componist Aleksandr Skrjabin, uitgevoerd door het Radio Filharmonisch Orkest.

Vrijdag 19 uur - Een onmogelijke ombouwoperatie

Je wilt niet dat een persconferentie het zwaartepunt wordt van de tweede festivaldag, maar toch gebeurt het. Vanaf 7 uur ’s avonds staat de helft van het publiek op de telefoon te kijken, ook in afwachting van mededelingen van het festival. De teleurstelling is groot, meldt de organisatie op Twitter: vanaf zaterdag zal het ’s avonds stil moeten zijn.

Maar de strijdlust is groter: Le Guess Who gaat er alles aan doen om de programmering om te gooien en dus te verhuizen naar de middag. Veel buitenlandse bands zijn immers al gearriveerd, net als het internationale publiek dat alle hotels in de stad vult. Een enkele band die op het punt stond af te reizen, moet afhaken omdat de vlucht te laat in Nederland arriveert voor een vervroegde show op zondagmiddag.

De organisatie probeert intussen stoelen te regelen bij verhuurbedrijven, voor de zondag, als alle concerten ineens zittend moeten worden aanschouwd. Het publiek klaagt niet, en heeft alleen maar lof voor de onmogelijke ombouwoperatie terwijl het festival al in volle gang is.

Zaterdag 15.15 uur - ‘Zijn we zó goed?’

Op zaterdag is alles anders. Het programma is in gecomprimeerde vorm naar de middag verschoven. Het publiek zwelt aan: elke show die het nu nog kan meepikken, is meegenomen. Er staan lange rijen. Wie ergens binnen weet te komen, wil niet meer weg.

 Duma op Le Guess Who. Beeld Ben Houdijk
Duma op Le Guess Who.Beeld Ben Houdijk

Ook omdat de optredens in bijvoorbeeld de zaal Pandora steengoed zijn. Alsof iedereen de urgentie voelt: de muziek moet overwinnen en er zal gedanst worden, dan maar op de vulkaan. De Keniaanse blackmetalband Duma maakt al geen lievige muziek, maar de schreeuwende zang en keiharde elektronische beats laten de zaal nu helemaal ontploffen. De twee bandleden geven de show van hun leven, net als de opvolger in dezelfde zaal: de Amerikaanse band Pink Siifu.

Dit grote gezelschap maakt verleidelijke hiphop en jazz, bij de contemplatieve maar politieke, half rappende voordrachten van de zanger. Pink Siifu laat ook ouderwetse zwarte rock en hardcore opstomen. De Pandora verandert weer in één grote, draaiende moshpit van rondhossend publiek. En dat nog voor het avondeten. De band kijkt het met verbijstering aan: ‘Zijn we zó goed vandaag?’ Deze show vergeten ze nooit meer.

Zaterdag 18 uur - Gelouterd huiswaarts

Het optreden van Gebroeders Dieleman Van Eeckhout stond zaterdag een uurtje later gepland, maar doordat de organisatie het programma moest indikken en vervroegen, pakt de Janskerk zich tegen 4 uur vol. De combinatie van de Vlaamse metalzanger Colin H. Van Eeckhout met de Zeeuwse folk van Broeder Dieleman mag curieus lijken: het werkt uitstekend.

De voorstelling waarin toetsenist Pim van de Werken regelmatig zijn vleugel verruilt voor het kerkorgel, maakt gebruik van de ruimte. Het koortje staat eerst ver achter de muzikanten op het altaar, wat een aparte versmelting van zang met de klanken uit Van Eeckens draailier, Dielemans gestreken banjo en Van de Werkens dissonante pianonoten oplevert.

Het door Dieleman als ‘einde van een oeuvre’ aangekondigde liedje U bent moeder, ik ben kind blijft de hele avond hangen. Het had het begin van de derde festivalavond moeten zijn, nu is het een mooi, onbedoeld, maar toch gepast slot. Gelouterd keren we huiswaarts.

Zondag 15 uur - Kuipstoeltjesdag

Omdat de maatregelen zaterdagavond zijn ingegaan, is de zondag feitelijk de eerste echte lockdowndag. Le Guess Who is een evenement en ook al vindt dat plaats in popzalen die mogen openblijven: het publiek moet zitten. In de zaal Ronda staan witte kuipstoeltjes, en die zijn ruim voor aanvang van de band Bent Arcana allemaal bezet.

De sfeer is omgeslagen. Geen rondwandelend publiek meer, de gangen van TivoliVredenburg zijn uitgestorven omdat iedereen ergens binnen zit. In de zaal is de stemming verstild: geen dansende mensen, alleen na afloop van een nummer een braaf applaus. Zaalwachters begeleiden de laatste gasten naar een enkele, vrijgekomen stoel, als in een bioscoop waar de film al begonnen is.

Tijdens het optreden van Bent Arcana, op zondag, moet het publiek zitten. Beeld Ben Houdijk
Tijdens het optreden van Bent Arcana, op zondag, moet het publiek zitten.Beeld Ben Houdijk

De metamorfose is compleet, maar toch overheerst één gevoel: organisatie, bands en publiek hebben zich niet laten vermorzelen door weer een maatregelendrama. De editie 2021 gaat de boeken in als een van de allermooiste, omdat juist die de veerkracht van de kunst heeft getoond.

Opnieuw schuiven

Niet alleen het grote, internationale muziekfestival Le Guess Who moest improviseren na het nieuwe maatregelenpakket dat vrijdagavond is afgekondigd. De grote popzalen zijn ook opnieuw aan het schuiven, en moeten concerten afgelasten of wéér uitstellen. Een uitverkochte show van de Nigeriaanse zanger Burna Boy in de Ziggo Dome, die maandag zou plaatsvinden, is op het laatste moment van de agenda geveegd. Wat kan de popmuziek nog dragen, vraagt de sector zich inmiddels af.

Meer over