KUNSTWERK VAN DE WEEKI Should Love You More Than Pizza

Laat ons bidden voor de pakketbezorger

Het altaar van Raul Balai in kunstruimte Nest, Den Haag.Beeld Natascha Libbert

Wekelijks bespreken onze kunstredacteuren een kunstwerk dat nú om aandacht vraagt. Deze week: I Should Love You More Than Pizza van Raul Balai.

Twee krantenkoppen trokken deze week mijn aandacht. De eerste, in deze krant, luidde als volgt: de kerken lopen leeg. Was natuurlijk al zo, maar corona heeft wat extra buskruit onder de ontwikkeling gelegd. Jongeren bleven al weg, de oude nu ook. Over jonge mensen gesproken, dat brengt me bij de tweede kop. Het Britse tijdschrift New Statesman beweerde in dezelfde week dat al die kerkmijdende jongeren wel degelijk op zoek zijn naar religie. Of nou ja, wat je religie noemt. In ieder geval spiritualiteit en esoterische praktijken. Denk aan de populariteit van astrologie, The Secret, salie branden en liefdesrituelen. Natuurlijk heeft ‘de markt’ dit allang ontdekt, vermeldde het artikel. Zo kun je bij hipsterwinkel Urban Outfitters boekjes met magische spreuken kopen en schieten spirituele webwinkels als paddo’s uit de grond.

Ook in de kunstwereld wordt er tegenwoordig flink aanbeden en aangeroepen, vaak door jonge kunstenaars. Je kunt bijna geen museum meer binnenlopen of je treft er een heiligdom of kapelletje voor het een of ander.

In de tentoonstelling A Fair Share of Utopia in kunstruimte Nest in Den Haag trof ik er deze week maar liefst twee. Vooral die van Raul Balai maakte indruk; midden in de tentoonstellingsruimte bouwde hij van vijfhonderd kartonnen dozen een kapel. Compleet met altaar en een automaat waar je een kaarsje kunt kopen om te branden. Net echt. Waar normaal gesproken een beschermheilige zou zijn afgebeeld, zijn drie jonge mensen geschilderd met petjes op, een tandpastaglimlach en een stapel kartonnen dozen in de hand. U raadt het al. We aanbidden hier de pakketbezorger, de aartsengel van het consumentisme.

Nu is het onmogelijk over dozenkunst te schrijven zonder die andere stapelaar te noemen: Andy Warhol. Twee jaar nadat de koning van de popart de kunstwereld had opgeschud met zijn soepblikken, deed hij dat in 1964 nog eens dunnetjes over, ditmaal met kartonnen dozen van zeepmerk Brillo. Dat wil zeggen, het leken kartonnen dozen, maar waren in feite houten kubussen met het Brillo-logo erop gezeefdrukt. Critici braken zich het hoofd: was het kunst, geen kunst, het einde van de kunst? Warhol lichtte zijn werk toe met enigmatische oneliners. Zoals deze: ‘Kijk naar de oppervlakte van mijn schilderijen – dat ben ik. Er zit niets achter.’ Hij maakte een cultus van het oppervlakkige. Aanbid het banale.

Kunstenaar Andy Warhol poseert tussen zijn Brillo-dozen, in 1964.Beeld Getty Images

Raul Balai wil helemaal niet dat we de oppervlakte aanbidden. Zijn speelse en directe beeldtaal heeft hij gemeen met de popart van de jaren zestig. Maar bij hem gaat het juist om wat er ín die dozen zit en welke implicaties daaraan kleven. Of liever: wiens bloed. In de tekst bij zijn installatie lezen we dat het werk voortkomt uit de gedachte dat we niet Jezus Christus, die stierf voor de zonden van de mensheid, moeten aanbidden, maar iedereen die in de huidige tijd sterft voor de consumptiezonden van anderen. Onderbetaalde pakketbezorgers dus, of uitgebuite fabrieksmedewerkers, vult u zelf maar aan.

De kapel van Raul Balai in kunstruimte Nest, Den Haag, gebouwd uit vijfhonderd kartonnen dozen.Beeld Natascha Libbert

Een tikje stichtelijk is het wel. Maar dat is juist het leuke. Door zijn boodschap te verbinden met christelijke beeldtaal neemt de kunstenaar zijn eigen zendingsdrang heerlijk op de hak. Consumeren als het nieuwe vereren, we hebben het allang gezien en gehoord, maar nog nooit op deze manier. Allerlei referenties, van marxisme tot de Bijbel tot internetmemes, zijn vrolijk in de blender gegooid. Het kunstwerk is bloedserieus en tegelijk mag er gelachen worden. 

Als ik dan toch ergens bezinning moet vinden, dan liever in de kunst dan in een hip spreukenboek – vandaag besteld, morgen in huis.

Kunstenaar: Raul Balai (1980)

Kunstwerk: I Should Love You More Than Pizza (2020)

Waar te zien: A Fair Share of Utopia, Nest, Den Haag, t/m 22/11

Gemaakt van: Zo’n 500 pakketdozen en pizzadozen, waxinelichtjes, plastic bloemen, verf.

Doen: Een kaarsje branden voor je eigen pakketbezorger. Bij binnenkomst krijg je een muntje voor de kaarsjesautomaat.

Meer over