dagboekAndré Gide (1869-1951)

Laat Frankrijk zich over Albert Einstein ontfermen

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Erik van den Berg
Albert Einstein, niet langer welkom in nazi-Duitsland, zou vanaf oktober 1933 doceren aan de Princeton-universiteit in  New Jersey.  Beeld Bettmann Archive
Albert Einstein, niet langer welkom in nazi-Duitsland, zou vanaf oktober 1933 doceren aan de Princeton-universiteit in New Jersey.Beeld Bettmann Archive

7 april 1933

Zou Frankrijk, nu Duitsland zijn verstand wenst te verliezen, niet de ‘grijze cellen’ kunnen binnenhalen waarvoor onze buren kennelijk hun neus ophalen?

Zou de Franse regering, buiten en boven iedere politiek, Einstein, die door Duitsland tot ballingschap gedwongen wordt, geen leerstoel kunnen aanbieden aan het Collège de France, zoals destijds voor Mickiewicz is gebeurd? Een laboratorium en de middelen om zijn onderzoek voort te zetten...

Het zou toch niet moeilijk zijn de benodigde fondsen bijeen te brengen om een soort buitenlandse afdeling van het Collège op te richten, waar een oude traditie van gastvrijheid zou worden voortgezet, waarop Frankrijk terecht trots mag zijn. Zijn wij in staat dat gebaar te maken voor een ander land ons vóór is? Wat zouden we ons daarmee een prachtige reden geven om ons trots te voelen Fransman te zijn.

9 april

Ik werd opgehouden in Parijs omdat ik Stravinsky nog moest zien en kon uiteindelijk zaterdagavond pas weg (Gide schreef de tekst voor Igor Stravinsky’s melodrama Perséphone, red.). Roger Martin du Gard kwam me rond elf uur ophalen. Vruchtbaar gesprek, zoals altijd. Ik leg hem het idee van het Collège de France voor. Hij vindt dat ik het moet doorzetten.

André Gide (1869-1951), Franse schrijver. Ingekort fragment uit Het innerlijk blauw – Een keuze uit het dagboek 1918-1939. Vertaling Mirjam de Veth. De Arbeiderspers, 2006.

Meer over