Kunstenaarsliefde eindigt in rechtszaal

Hun relatie werd door hun intense performances een fenomeen in de moderne kunst. Nu claimt Ulay door Marina Abramovic te worden beroofd van zijn rechten op hun werk.

Rest Energy, 1980. Beeld Collectie Stedelijk Museum
Rest Energy, 1980.Beeld Collectie Stedelijk Museum

De Duits-Nederlandse kunstenaar Ulay (echte naam: Frank Uwe Laysiepen) sleept zijn voormalige geliefde, de wereldberoemde performancekunstenares Marina Abramovic in Amsterdam voor de rechter. Volgens Ulay is Abramovic hem nog veel geld verschuldigd voor de auteursrechten op de werken die ze samen maakten.

De plaats van deze rechtzaak is bijna symbolisch: Amsterdam is de stad waar de twee elkaar in 1969 ontmoetten. Hun relatie eindigde met de performance The Lovers in 1988. Na negentig dagen wandelen op de Chinese Muur - elk startte vanaf een ander startpunt - omarmden ze elkaar en liepen weer verder. Elk zijn eigen artistieke weg op.

'Hun relatie heeft de wereld van de conceptuele kunst en de body art voor goed veranderd', zegt Maria Rus Bojan, de biografe van Ulay. 'Hun beste performances maakten ze in Nederland, waar ze van 1976 tot 1988 samenwoonden. Ulay was ook een van de stichters van het Amsterdamse kunstencentrum De Appel.'

In 1999 sloten Ulay en Abramovich een contract over de werken die ze samen maakten. In de Britse krant The Guardian zegt Ulay dat het contract sindsdien door haar met de voeten is getreden. Volgens Ulay zou Abramovic de video's en foto's van hun gezamenlijke performances beheren. Als er iets werd tentoongesteld ging 50 procent van de opbrengst naar de galerie, 30 procent naar Abramovic en 20 procent naar Ulay.

'Pure laster'

In de zestien jaar dat het contract loopt, heeft Abramovic hem slechts vier keer betaald, zegt Ulay. Ook heeft ze zich als de enige auteur van hun gezamenlijk werk opgegeven bij tentoonstellingen en hem nooit exact laten weten hoeveel geld ze daarmee verdiende. Abrmamovic verbood bovendien het gebruik van foto's van performances met haar in de biografie Whispers: Ulay on Ulay. De beelden werden bedekt met roze vierkanten.

'Ze is niet zomaar een oude zakenpartner', zegt Ulay in The Guardian. 'Dit werk is echt de geschiedenis in gegaan. Je leest er nu over in schoolboeken.'

De Amsterdamse advocaat Rien Broekstra, die Ulay vertegenwoordigt, bevestigde dat hij met de zaak bezig is, maar wil er verder niets over kwijt.

De advocaat van Abramovic deed de aantijgingen van Ulay in The Guardian af als 'pure laster'. 'Hij is er enkel op gebrand om de reputatie van mijn cliënt onderuit te halen. Zij zal haar reputatie en haar rechten met alle middelen verdedigen.'

2010

De laatste keer dat de relatie van Ulay en Abramovic in de media kwam was in 2010. Ulay verscheen toen onverwacht tijdens een performance van Abramovic in het Museum of Modern Art in New York, waar zij steeds tegenover een andere bezoeker kwam te zitten. Ulay nam plaats en kreeg tranen in zijn ogen. Zij kreeg het schijnbaar ook moeilijk en strekte haar handen uit naar hem toe. Het filmpje van die ontmoeting en performance is intussen 24 miljoen keer bekeken op YouTube.

Hoeveel geld Ulay eist van zijn ex-geliefde is niet bekendgemaakt. De rechtbank Amsterdam kon gisteren nog geen datum geven van een eventuele zitting.

Meer over