Kunstwerk van de weekThe 5 Minute Apocalypse

Kunstenaar Dennis Rudolph laat engelen en duivels vliegen rond de Oude Kerk in Amsterdam

Dennis Rudolph: The 5 Minute Apocalypse, gemaakt voor de Oude Kerk in Amsterdam. Beeld Natascha Libbert
Dennis Rudolph: The 5 Minute Apocalypse, gemaakt voor de Oude Kerk in Amsterdam.Beeld Natascha Libbert

Wekelijks bespreken we een kunstwerk dat nú om aandacht vraagt. Deze week: The 5 Minute Apocalypse van Dennis Rudolph.

Daar sta je, middenin de stad, te staren naar een schermpje waarop een wereld verschijnt die alleen jij ziet. Iedereen met een smartphone maakt zoiets dagelijks mee, maar in dit geval maakt die ervaring deel uit van een kunstwerk. Ik heb mijn beeldscherm gericht op de toren van de Oude Kerk in Amsterdam. Uit de toren komen figuren tevoorschijn die het midden houden tussen engelen en demonen. In mijn oortelefoontjes klinkt middeleeuwse zang. Ineens slaat de muziek om en zet het overbekende refrein van Beethovens Ode and die Freude in. Alle Menschen… Reclamefoto’s van moeders met baby’s flitsen voorbij. Een engel-demon stort ter aarde. Waar ben ik in beland?

De Oude Kerk in Amsterdam is dicht en de toren staat in de steigers. De omringende rosse buurt ligt er uitgestorven bij. Toch is hier vanaf deze week kunst te zien. Mediakunstenaar Dennis Rudolph (Berlijn, 1979) maakte een digitaal kunstwerk speciaal voor de buitenkant van de kerk, in opdracht van kunstinstelling Oude Kerk. Nu de kerk voor kunst niet toegankelijk is, wilde de instelling kunst en mensen toch bij elkaar brengen. The 5 Minute Apocalypse is een ervaring waarin de alledaagse werkelijkheid en de door de kunstenaar geschapen werkelijkheid naadloos in elkaar overvloeien, op je beeldscherm. De architectuur van het oudste gebouw van Amsterdam versmelt er met de nieuwste digitale techniek.

Het afgelopen jaar heb ik – corona, je probeert wat – veel vergelijkbare augmented reality-kunstwerken gezien, waarbij de kunstenaar een extra laag toevoegt aan de werkelijkheid die je via de camera van je telefoon ziet. Wat opvalt aan de wereld die Dennis Rudolph op je scherm tovert, is hoe goed die in elkaar zit. De figuren in de simulatie zien er voor de verandering eens echt uit als geschilderde figuren in plaats van krakkemikkige digitale aftreksels daarvan.

Detail uit een fresco van Pietro da Cortona in het Palazzo Barberini in Rome, met een verbeelding van de Apocalypse. Beeld Alamy Stock Photo
Detail uit een fresco van Pietro da Cortona in het Palazzo Barberini in Rome, met een verbeelding van de Apocalypse.Beeld Alamy Stock Photo

Dat komt vooral, zo vertelt Rudolph, aan de telefoon vanuit zijn studio in Berlijn, doordat hij zijn figuren in virtual reality geschilderd heeft. Met behulp van speciale software schildert hij de figuren in de digitale ruimte. Hij loopt eromheen en past ze aan zodat ze vanaf alle kanten bezien volume krijgen. De penseelstreken die je ziet, zijn echt van zijn hand.

Rudolph, die eerder exposeerde bij de Amsterdamse galerie voor digitale kunst Upstream, put inspiratie uit de schilderkunst van de Barok. De overdaad en het bombastische van die stijlperiode passen volgens hem perfect bij het Instagramtijdperk. ‘In de Barok zie je villa’s en paleizen die van het plafond tot de vloer bedekt zijn met schilderingen. Hoe voller en hoe meer, hoe beter.’ Schilders in die tijd werden meesters in het schilderen van optische illusies. Rudolph ziet ze als voorlopers van de illusies die je in augmented en virtual reality kunt creëren.

Dennis Rudolph met de digitaal geschilderde figuren in zijn atelier. Beeld
Dennis Rudolph met de digitaal geschilderde figuren in zijn atelier.

Het bombastische, de overdaad en ook het artificiële van de Barok komen terug in The 5 Minute Apocalypse. Het zit in de gezwollen muziek, de clichématige beelden van moeders met baby’s, in de groteske engel-demon figuren. Het is moeilijk te zeggen of het mooi is of kitsch. Als je het mij vraagt is het allebei, het wringen tussen die twee maakt het interessant.

Het kunstwerk staat ook bol van de verwijzingen. Grote inspiratiebron was een fresco van de Italiaanse barokschilder Pietro da Cortona, te zien in het Palazzo Barberini in Rome. Die fresco verbeeldt onder andere een fragment uit het Bijbelboek Openbaring van Johannes, ook wel Apocalyps genoemd, waarin de maagd Maria met een kroon van twaalf sterren verschijnt. Diezelfde sterren komen terug in de vlag van Europa en Europa verschijnt weer als een engel-demon in het kunstwerk van Rudolph. Als in een visioen fitsen al die symbolen en referenties in vijf minuten aan je voorbij. Na afloop begint het echte werk, dan mag je je hoofd breken over wat deze openbaring je precies vertelt.

Wie Dennis Rudolph (42)

Wat The 5 Minute Apocalypse

Waar Oudekerksplein 15, Amsterdam, t/m 20/9

Inspiratiebronnen Richard Wagner, barokschilder Pietro da Cortona, de maagd Maria, de Europese vlag

Neem mee Een opgeladen telefoon of tablet met daarop de app, te downloaden vanaf oudekerk.nl

Meer over