Review

Kruso is literatuur van formaat

Indrukwekkende roman over de DDR in 1989.

null Beeld
Beeld

Ook ruim 25 jaar na de Wende zijn de geweldloze revolutie van 1989 en de verdwenen DDR nog actueel, althans in de Duitse literatuur. In het Nederlands kan nu Kruso worden gelezen, de eerste roman van de in 1963 in het Oost-Duitse Gera geboren dichter Lutz Seiler.

Plaats en tijd van handeling in deze indrukwekkende roman is het eiland Hiddensee in 1989. Het was niet alleen een vakantiebestemming, maar ook een toevluchtsoord voor kunstenaars, dissidenten en drop-outs die vaak als seizoenarbeider werkten. 'Wie hier was, had het land verlaten zonder de grens over te steken.' Ze werden op het eiland min of meer geduld. De kust werd streng gecontroleerd door grenstroepen. Vluchten naar Denemarken was levensgevaarlijk, maar werd toch geprobeerd. Daarbij kwamen 174 mensen om.

Realistisch beeld

Met deze feiten is Seiler, zelf in 1989 seizoenarbeider op Hiddensee, fantasie- en stijlvol omgesprongen. Hij beschrijft het eiland prachtig en schetst een realistisch beeld van het zware werk van de seizoenarbeiders. Maar de roman kent ook surrealistische scènes.

Kruso en Ed, de hoofdpersonen, zijn afwassers in de spoelkeuken van een druk bezocht restaurant. Beiden lijden onder een traumatische ervaring die hun hechte vriendschap enigszins overschaduwt. Beiden hebben een passie voor gedichten. 'Poëzie was verzet. En een weg naar verlossing.'

Kruso gaat deze verlossing gestalte te geven. De mensen die in de DDR schipbreuk hadden geleden, moeten hun innerlijke vrijheid ontdekken, zo luidt zijn filosofie. De magische kracht die uitgaat van de schoonheid van het eiland en de zee zal van hen vrijere mensen maken. Dat levert prachtige en verwarrende scènes op.

Seiler won in 2014 de Deutsche Buchpreis. Geheel verdiend, want Kruso is literatuur van formaat.

Lutz Seiler

Kruso
Fictie
Uit het Duits vertaald door Herman Vinckers.
Atlas Contact; 398 pagina's; euro 24,99.

Meer over