Kruisbestuiving tussen boerenleven en design

In de ogen van ontwerpers bracht het platteland tot voor kort geen mooie dingen voort. Hooguit valse romantiek. Nu is het echter een bron van inspiratie.

Een lange rij strobalen staat opgestapeld in een gemaaide akker in de Noordoostpolder. Deze natuurlijke eettafel van stro is gedekt met brood, jams, appeltaarten en brandnetelsoep – alles afkomstig van het omliggende polderland. De zelfbereide spijzen worden weggespoeld met kannen grondwater. Aan de dis zit een bont gezelschap van boerenfamilies en jonge ontwerpers op houten aardappelkistjes.

Deze boerenlunch is een afscheidscadeau van Atelier NL, de ontwerpstudio van Lonny van Rijswijk en Nadine Sterk. De afgelopen maanden woonde en werkte het duo in de Noordoostpolder aan het project Uit de klei getrokken waarbij ze van lokale klei een serie archetypische schalen, kommen en bekers ontwierpen.

Voor de ontwerpers vormde de lege en uitgestrekte polder een rijke bron van inspiratie. Bij de boeren overheerst vooral trots dat ze deelgenoot mochten zijn aan dit opmerkelijke designproject. ‘Machtig mooi bijzonder dat deze meiden zulke mooie dingen weten te maken van onze akkergrond’, zoals het wordt verwoord door een graanboer wiens akker werd gebruikt.

De uitvalsbasis van Atelier NL was de voormalige boerderij die de internationaal gerenommeerde Studio Makkink & Bey begin dit jaar kocht en ombouwde tot ontwerpstudio. ‘Ik wil elke zomer ontwerpers uitnodigen voor een project dat is gebaseerd op landbouw, het boerenleven of andere aspecten van platteland’, aldus ontwerper Jurgen Bey. ‘Niet alleen vind je hier rust en ruimte, het platteland is ook een vitaal onderdeel van onze samenleving.’

De boerderij als werkplek voor artists in residence – de scepticus zal er zomaar de nieuwste bevlieging van de avant-garde van het Dutch design in zien. Toch gebruiken steeds meer ontwerpers het boerenleven als een rijke bron van inspiratie. Dit jaar maakten modeontwerpers Alexander van Slobbe en Francisco van Benthem in het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen de expositie Gejaagd door de wind, bestaande uit eigentijdse interpretaties van traditionele oude klederdracht door (mode-)ontwerpers, fotografen en illustratoren. Op de meubelbeurs in Milaan presenteerden de ontwerper Dick van Hoff en Floris Schoonderbeek hun nieuwe interieurlabel met de veelzeggende naam Weltevree, een collectie met een knipoog naar het boerenleven, zoals een verrijdbare zitbank met een kruiwagenwiel en een eigentijdse houtkachel. Food designer Marije Vogelzang verzon een seizoensgebonden maaltijd van vergeten en groenten en kruiden van het boerenerf.

In het Designhuis in Eindhoven is de tentoonstelling Boer zoekt stijl te zien. Curator Li Edelkoort, oud-directeur van de Design Academy Eindhoven, legt haarscherp bloot hoe tegen het platteland wordt aangekeken.

Allereerst is er het idyllisch beeld van de boer als nobele wilde: een man van staal die elementen trotseert maar tegelijkertijd zo onbeholpen is in zijn gevoelsleven dat hij zich voor de romantiek wendt tot een blonde tv-presentatrice.

Het Farm Project van Mike Meiré sluit aan bij deze behoefte aan authenticiteit. De Duitse ontwerper heeft een keukenconcept bedacht bestaande uit olielampjes, broodovens en slachtplank. Ook de stoere tafels van stoelen van Studio Bok die zijn vervaardigd van grove eikenhouten planken, strobalen en verstevigde tuinslang zijn een ode aan de pretentieloze zelfredzaamheid van de boer.

Niet alle ontwerpers laten zich meevoeren door deze valse plattelandsromantiek. Joep van Lieshout bouwde een toiletpot gevuld met uitwerpselen en stro en fungeert zo als trog voor hongerige varkens. Wat nou idylle? De natuur is viezer en vozer dan de stadsmens kan bevatten.

Waardevol zijn vooral de ontwerpen die het platteland beschouwen als de plek waar actuele problemen als milieu en voedselschaarste het hoofd kan worden geboden. Agata Jaworska studeerde vorig jaar af aan de Design Academy met een concept waarbij producten zo worden verbouwd en verpakt dat ze precies rijp zijn als ze in de winkel liggen. In plaats van ‘houdbaar tot’ staat op de verpakking ‘te gebruiken vanaf’.

Meer over