Klassiek

***..

Roland de Beer

Muziek tegen aardbevingen
Pergolesi en Scarlatti, missen olv Alessandrini. Naïve.

Muziek tegen aardbevingen
Tot de meest betreurde ontijdige sterfgevallen in de muziek, naast die van Schubert en Mozart, hoort de vroege dood van Giovanni Battista Pergolesi. Die was 26 toen tuberculose de baas over hem werd, en het is nog een geluk dat de Napolitaan die leeftijd heeft gehaald. Het had ook vijf jaar eerder afgelopen kunnen zijn, toen Napels anno 1731 werd getroffen door een aardbeving. De stukken waarmee Pergolesi de geschiedenis in ging – zijn Stabat Mater en het komische operaatje La serva padrona – moest hij toen nog schrijven.

Muziek tegen aardbevingen
Die aardbeving vormde intussen de aanleiding tot een minder bekend meesterwerk van Pergolesi. Het is een Mis in F. Bijgenaamd Messa romana, ofwel Messa di Sant’ Emidio. Zo heet het stuk bij Rinaldo Alessandrini en zijn barokgezelschap Concerto Italiano. Ze combineren het met een kerstmis-mis (‘per il santissimo natale’) van Pergolesi’s oudere stadgenoot Alessandro Scarlatti.

Muziek tegen aardbevingen
Sant’ Emidio was een 4de-eeuwse martelaar, die na de aardbeving van 1731 werd uitverkoren tot beschermheilige van Napels. Om het zekere voor het onzekere te nemen, werd muziek te zijner ere besteld bij de jonge Pergolesi. Die toonde zich van een briljante kant. In het halve uur dat zijn Mis in F duurt, trekt een scala aan vormen en uitdrukkingsmiddelen voorbij. De standaardteksten Kyrie en Gloria, door Pergolesi in mootjes gehakt, klinken hier als een spektakel in twaalf scènes, met hoorns, trompetten, hobo’s, strijkers en orgel in de bak.

Muziek tegen aardbevingen
Frappant is Pergolesi’ talent granieten woorden te voorzien van beweging en drama. Op oude kerkmuzikale procédés laat hij ritmische en harmonische trucs los, leidend naar een ‘Qui sedes ad dexteram Patris’ dat klinkt als een dodenmars. Beklemmend, maar door uitgekiend strijkerswerk ook vertroostend. Toch is de koortekst hier gewoon gericht tot de Heiland die, zeker weten, in de hemel ter rechterzijde van de Vader zit.

Muziek tegen aardbevingen
Alessandrini voert de mis uit met een relatief kleine bezetting (tien vocalisten voor soli en koor), waarmee hij grote contrasten realiseert. Dat zijn eerste sopraan haar hoog liggende ‘Laudamus Te’ vermengt met glassplinters (ze gaat secondenlang door merg en been), zal sint Emigdius hopelijk door de vingers zien.

Goedheiligkind
***

Goedheiligkind
Bononcini, San Nicola olv Peter van Heyghen, Ramée.

Goedheiligkind
Giovanni Bononcini’s San Nicola di Bari is een oratorium uit 1693 zonder pepernoten, en handhaaft zich prima buiten het Sinterklaasseizoen. De kindvriendelijke heilige is zelf ook jong geweest en zingt hier met sopraanstem. Met zijn ouders en een klasgenoot begeeft hij zich in spirituele discussies, waaruit blijkt dat een heiligenstatus voor hem sowieso in het verschiet ligt. Bononcini’s aria’s zijn niet allemaal uniek, maar voor Nicola zitten er mooie bij, zoals È fiorito il sentier en Gli astri. De sopraan Lavinia Bertotti is een genuanceerde kindsint, en wordt met goed barok-muzikaal gezag bijgestaan door de Belg Peter van Heyghen en zijn vier jaar oude ensemble Les Muffatti.

Wierook
****

Wierook
Duruflé, Requiem e.a., olv Bill Ives. Harm.Mundi.

Wierook
Zeer Frans en zeer romantisch – ‘sans néo’– klinkt het fraaie Requiem uit 1947 van de Parijzenaar Maurice Duruflé. Gregoriaans was het uitgangspunt, maar de muziek klinkt meer naar de Sacré Coeur dan naar de middeleeuwse Notre Dame. Er zijn drie versies, waarvan de eerste de grootste is (voor solisten, koor, orkest en orgel), de tweede het mooist (sober, voor koor en orgel). De derde, met klein orkest, is een uitbreiding van de tweede en wordt minder vaak gespeeld. Deze versie voert The Choir of Magdalen College uit Oxford uit met The English Sinfonia onder leiding van Bill Ives. In hun liefdevolle uitvoering klinken strijkers, harp, trompetten en pauken niet alleen katholieker, maar ook minder overbodig dan gedacht.Roland de Beer

Meer over