Kinderserie toetst of museum wel 'vet' genoeg is

En Actie! Gestommel op trappen, opgewonden gegiebel en licht verbaasde blikken van de grote-mensen-museum-bezoekers. Die worden, geconditioneerd als ze zijn, weer gerust gesteld door camera en hengelmicrofoon....

Van onze verslaggever Pablo Cabenda

En terwijl de camera draait geeft presentator Sipke Jan Bousema in het Amsterdamse Joods Historisch Museum op samenzweerderige toon de laatste instructies aan zijn vijf kleine keurmeesters. 'Denk erom we zijn hier toevallig omdat we zo naar een bruiloft moeten in de synagoge.' Horloges worden gelijk gezet, geheime tekens afgesproken, rendez vous over 20 minuten. 'En pas goed op jezelf'.

Voor de nieuwe AVRO kinderserie Museumbende worden per aflevering vijf kinderen in de leeftijd van 10 tot 13 jaar op museumexpeditie gestuurd. Die mogen een museum in het land beoordelen op hun 'Junior Factor'. De bendeleden geven elk afzonderlijk een cijfer voor een bepaalde factor ('mooi', 'actie', 'service', 'leerzaam', 'spannend') om vervolgens na beraad het museum een aantal sterren te overhandigen. Eén ster betekent uitslapen op de zondagmorgen, en met vijf sterren is de kidfit-test met glans doorstaan en ben je de Efteling onder de musea.

De opzet van het programma geeft kinderen zoveel mogelijk ruimte om zelf dingen te ontdekken. Dus als Petra van de communicatieafdeling het heeft over 'een rondleiding' wordt de scène even over gedaan. De regisseur tegen de verschrikte communicatrice: 'En kun je nu zoiets zeggen als: Gaan jullie zelf maar kijken?'

Museumbende appelleert aan het spannende samenzweerdersgevoel dat bij kinderen bovendrijft zodra ze volwassenen voor de gek kunnen houden. Per aflevering mogen twee bendeleden met een verborgen camera speuren naar zaken die beter verborgen hadden kunnen blijven. Zo betrapten ze bij een eerdere opname de de directeur van het Universiteitsmuseum in Utrecht op de uitspraak dat hij ook niet alles kan vinden in zijn eigen huis.

Museumbende vormt daardoor een contrast met het al bestaande tv-programma Museumgasten. Daarin onderzoeken bekende Nederlanders of een museum geschikt is voor het hele gezin. Rita Goossens, bedenker en eindredacteur van Museumbende vindt het een beetje raar dat volwassenen voor kinderen gaan bepalen of een museum wel leuk is.

Niettemin blijven de kinderen met alle ruimte die ze krijgen toebedeeld opmerkelijk loyaal. Goossens: 'In het begin zwaaiden ze met hoge cijfers. Als de één een acht gaf, ging de ander automatisch mee. Nu moeten de bendeleden afzonderlijk eerst hun cijfer op papier zetten voordat ze het bekend maken.' Na afloop van de opnames krijgt het museum een bandje en wordt in de volgende aflevering de reactie van de directeur getoond die al dan niet belooft de zaken voortaan spannender aan te pakken.

Zo past Museumbende helemaal in de tijdgeest die dicteert dat musea zich moeten transformeren tot spannende doe-centra om hun bezoekersaantallen te waarborgen. Als je zorgt dat de kinderen de ouders meenemen in plaats van andersom, dan zit je gebakken. En de wel eens geopperde klacht dat musea met al dat jongerengekrioel hun functie als centra voor serene reflectie voorgoed kwijt raken, wuift Daniël Bouw (hoofd communicatie van het Joods Museum) weg. 'Dat zeggen alleen van die beeldende kunst-critici die dolgraag het museum met ander gymnasiasten voor zich alleen willen hebben.'

Natuurlijk, het moet geen pretpark worden, maar 'je hoeft toch ook niet altijd met je handen op je rug', vindt hij. 'Een museumbezoek moet een beleving zijn en dit soort initiatieven voor kinderen past daar precies in.' Het werkt. De semi-permanente kinderexpositie van het Joods Historisch Museum 'In Mokum staat een huis' heeft dit jaar de Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs ontvangen voor meest succesvolle kindertentoonstelling. Hierdoor krijgt het museum drie maal zoveel jonge bezoekers van middelbare scholen uit het hele land als voorheen.

Felix Heijke (11) die driftig zijn naam in het Hebreeuws oefent in het 'kinderhuis' vindt het vooral leuk dat hij in het museum dingen kan doen. Musea bezoekt hij alleen als ze niet alleen iets 'voor ouders' hebben. Of eigenlijks alleen als er een project over is op school. 'Laatst deden we iets met Romeinen en zijn we naar het Archeon geweest.' Wat hij van het Joods Historisch Museum vindt? Hij haalt als professioneel spion zijn schouders op. Dat kan hij nog niet zeggen. Eerst nog wat matzes bakken, en dan praten we verder.

Museumbende. Vanaf 7 sept, elke zaterdag om 9uur, Ned. 3.

Meer over