nieuws

Kasteel Hoensbroek wint Museumprijs met het digitaal wakker kussen van 800 jaar geschiedenis

Kasteel Hoensbroek, een van de grootste kastelen van Nederland.  Beeld ANP
Kasteel Hoensbroek, een van de grootste kastelen van Nederland.Beeld ANP

Het Limburgse kasteel troeft het Museum Volkenkunde in Leiden en het Amsterdam Museum af.

Bart Dirks

Kasteel Hoensbroek, een van de grootste en best bewaarde kastelen in Nederland, is donderdag door het publiek uitgeroepen tot winnaar van de Vriendenloterij Museumprijs 2021. Het Limburgse kasteel was met 42 procent van de stemmen favoriet, gevolgd door Museum Volkenkunde in Leiden (37 procent) en het Amsterdam Museum (22 procent). Het prijzengeld van 100 duizend euro wordt in Limburg gebruikt om een ‘virtuele laag’ toe te voegen aan het fysieke bezoek aan het kasteel.

‘Het wordt geen ‘Hoensbroek Dungeon Experience’ of Efteling-attractie’, benadrukt curator Anne Rose Orbons. ‘Maar in de toekomst vertelt bijvoorbeeld een schilderij van een van de graven of gravinnen je over de geschiedenis van het kasteel en de regio.’

Digitaal verhalen vertellen

De Museumprijs staat dit jaar in het teken van digitaal verhalen vertellen. Het kasteel had de nominatie voor de grootste publieksprijs voor Nederlandse musea te danken aan een digitaal project uit de eerste lockdown. ‘We baalden enorm dat we door corona geen publiek meer mochten verwelkomen’, zegt Orbons. ‘Daarom bedachten we een manier om iedereen toch virtueel over onze ophaalbruggen binnen te laten.’

Deze onlinerondleiding, op virtueelkasteel.nl, is gebaseerd op honderd 360-gradenbeelden, veertig video’s met acteurs en tientallen vergezichten vanuit de kasteelramen. ‘We hoopten dat kinderen die verplicht thuis zaten, op virtuele schattenjacht zouden komen als hun huiswerk af was’, zegt Orbons, ‘en dat volwassenen een grote tour namen als ze uitgekeken waren op Netflix.’ Het virtuele kasteelbezoek door de 14de, 17de en 18de eeuw werd een succes.

Kasteel Hoensbroek. Beeld
Kasteel Hoensbroek.

Carnaval

De ronde toren van Kasteel Hoensbroek dateert van omstreeks 1360 en het kasteel werd in zowel de 17de als de 18de eeuw ingrijpend verbouwd. Tot in de jaren negentig was het slot veelvuldig het decor voor carnaval, festivals, een concours hippique, popconcerten, pluimveetentoonstellingen en wat al niet. Nu draait een bezoek aan het monument om het kasteel zelf, en om de regionale geschiedenis.

Orbons: ‘Hier gaat het niet over de Gouden Eeuw en de VOC in de 17de eeuw, over de Verlichting van de 18de eeuw en de industriële revolutie van de 19de eeuw, maar over de meer alledaagse, regionale verhalen. Over de Bokkenrijders, over de loslopende Franse en Spaanse soldaten die hier verzeild raakten.’

Die verhalen kunnen tijdens een kasteelbezoek nog beter worden verteld met digitale middelen, aldus Orbons. ‘Als je nu onze kerker bezoekt, gaat het licht uit. Dan voelt het direct kouder en griezeliger. Met digitale technieken gaan we daar een verhaal aan toevoegen over de Bokkenrijders die hier in de 18de eeuw werden opgesloten, berecht en opgehangen. Die verhaallijn maakt ons uniek.’

Blauwe Dame

Het kasteel herbergt talloze verhalen en legenden. Zoals over de in 1760 gestorven ‘Blauwe Dame’. Deze Anna Catharina Sophia rijksgravin von Schönborn, Buchen en Wolffsthal zou nog elk jaar op haar sterfdag door het kasteel dwalen, op zoek naar twee van haar overleden kinderen die hier na hun dood werden ingemetseld.

Met ruim 60 duizend bezoekers per jaar in ‘gewone’ jaren is Kasteel Hoensbroek een betrekkelijk kleine bestemming. ‘We zijn in die acht eeuwen nooit belegerd geweest’, zegt Orbans. ‘Dat is goed voor het kasteel, maar slecht voor een plek in de geschiedenisboekjes.’

Meer over