Karel Appel zelf ontdekt vervalsingen

Het Amsterdamse veilinghuis Christie's heeft zes aan Karel Appel toegeschreven werken teruggetrokken uit de veiling van moderne en hedendaagse kunst op 4 juni....

Van onze verslaggeefster

Judith Koelemeijer

AMSTERDAM

Het gaat om drie werken op papier, twee decorstukken die Appel begin jaren vijftig voor Tom Manders' nachtclub Saint Germain des Prés gemaakt zou hebben, en een tapijt. De werken zijn afkomstig van drie verschillende inzenders.

Maar J. W Nieuwenhuizen Segaar, een expert op het gebied van Appels werk, meent dat de kunstenaar zich vergist: twee tekeningen getiteld Vragende Kinderen uit 1949 zouden volgens hem 'heel goed' van Appel kunnen zijn. Het tapijt naar een ontwerp van Appel noemt hij zelfs 'absoluut echt'.

Bij Christie's bestond geen enkele twijfel over de authenticiteit van de Appels, aldus woordvoerster Bendetta Roux: 'Wij krijgen ontzettend veel valse Appels binnen die we moeten terugsturen, maar de herkomst van deze werken was zo goed dat er geen aanleiding leek voor een diepteonderzoek.'

De aanbieder van de werken op papier had deze verkregen via bemiddeling van zijn vroegere kennis Willem Sandberg, de voormalige directeur van het Stedelijk Museum. Volgens Christie's had de aanbieder overtuigende documenten van deze bemiddeling. Het veilinghuis gaat de herkomst van de werken nu grondig onderzoeken. Er zal door Christie's geen aangifte gedaan worden van de vervalsingen. Roux: 'Wij opereren als tussenpersoon, het is niet aan ons om aangifte te doen.'

Dat er valse werken op de veiling komen is volgens Roux 'nooit volledig te voorkomen'. Christie's zal in het vervolg wel Karel Appel zelf benaderen wanneer er een werk van hem wordt aangeboden. Dat is nu niet gebeurd. Appel was niet bereikbaar voor commentaar, maar liet dinsdag in Het Parool weten verbolgen te zijn: 'Christie's verkoopt werk als Appel dat niet door Karel Appel is gemaakt. Het veilinghuis neemt niet de moeite eerst inlichtingen bij mij in te winnen over de echtheid.'

Volgens Appel-expert J.W. Nieuwenhuizen Segaar valt Christie's niet te verwijten dat het veilinghuis nonchalant heeft gehandeld: 'De herkomst van de werken was heel betrouwbaar.' Zelf zag hij in de catalogus direct dat de gouache Gelukkige kinderen, vogel en bloem uit 1950 niet deugde: 'Dat is werk dat niet op Appel lijkt.' Hij stuurde snel een fax naar Appel. Dat de gealarmeerde kunstenaar vervolgens ook de twee tekeningen getiteld Vragende kinderen en het tapijt als 'vals' zou bestempelen, had hij echter niet verwacht: 'Die twee tekeningen zien er heel goed uit. En van het tapijt weet ik zeker dat hij het ontwerp heeft gemaakt.'

Het ontwerp voor het tapijt maakte Appel in opdracht van de architect J.J.P. Oud, zegt Nieuwenhuizen Segaar. Volgens Christie's is er correspondentie gevonden tussen Appel en de architect, waarin over het ontwerp gesproken wordt. Maar Appel ontkent nu ooit tapijtontwerpen gemaakt te hebben.

Nieuwenhuizen Segaar: 'Dat is gewoon onjuist, ook kunstenaars maken fouten, daar zijn legio voorbeelden van. Iedereen denkt dat een kunstenaar zijn handschrift altijd herkent, maar dat hoeft helemaal niet zo te zijn. Ik vind daarom ook dat Christie's dat tapijt gewoon moet veilen. Als ze dat niet doen, ga je ervan uit dat uitspraken van kunstenaars altijd gerespecteerd moeten worden, en dat vind ik zwak.'

Christie's noemt het 'niet denkbeeldig' dat Appel zich vergist. 'Maar we hebben niet genoeg autoriteit om tegen Appel in te gaan', aldus Roux. Bovendien zijn de werken nu zo omstreden, dat ze op een veiling toch niet meer het richtbedrag opbrengen.

Nico Delaive, eigenaar van de gelijknamige galerie in Amsterdam die veel zaken doet met Appel, noemt het echter 'uitgesloten' dat Appel zich vergist. 'Hij is heel goed bij de tijd. Hij herkent altijd zijn hand.' Volgens Delaive, die Appel afgelopen weekeinde sprak, zou de kunstenaar graag zien dat de vervalsingen vernietigd worden, maar dat is in Nederland, in tegenstelling tot Frankrijk, niet toegestaan. 'Nu duiken ze vroeger of later opnieuw op, dat is voor hem frustrerend.'

Christie's veilde een jaar geleden een valse gouache van Appel voor ruim zestigduizend gulden.

Meer over