ColumnLisa Bouyeure

Kan de prikselfie het winnen van de desinformatie?

null Beeld

Modeontwerper Marc Jacobs droeg een korte roze broek met pailletten naar zijn vaccinatie. Dat weet ik omdat hij van het moment suprême een spiegelselfie maakte en die op Instagram deelde, waarna de Amerikaanse Vogue gedetailleerd verslag deed van zijn vaccinatieoutfit: witte hoge hakken met plateauzolen, parelketting, jas met luipaardprint, roze overhemd en een Harry Winston-diamant in zijn oor. Een uitstekende keuze voor zo’n memorabel moment, was Vogue’s eindoordeel.

In Nederland mag vanwege de doorstroom de prik zelf niet meer worden gefotografeerd, maar op de website van de Gelderlander las ik over het selfiehoekje dat een aantal prikcentra heeft opgetuigd. In Wijchen, voor de poster van een grote opgestoken duim (‘Ik ben gevaccineerd’), legde onder anderen de 84-jarige Nelly zich vast, niet met pailletten en plateauzolen, maar in een bruine gequilte jas met ruitjesvoering. Dat er nog geen rijen gegadigden voor de selfiegelegenheid stonden, lag volgens een van de organisatoren aan de prikdoelgroep. ‘Wellicht dat het bij jongeren straks meer aanslaat.’

Volgens het vaccinatieschema van de Rijksoverheid krijgen jongeren pas in de zomer een uitnodiging, maar in Amerika komt elke volwassene vanaf 19 april in aanmerking voor een vaccin, waardoor eventuele selfiefenomenen zich ook eerder ontspinnen. In The New York Times werd vorige week al vanthe age of the vaccine selfie’ gesproken, in een artikel waarin de prikfoto niet als modern verschijnsel van ijdelheid werd beschouwd, maar als uiterst functioneel middel in een beeldgedreven socialmediamaatschappij. Om de ervaring te normaliseren, zoals de 21-jarige Elvis Presley deed toen hij zich op nationale televisie tegen polio liet vaccineren, en daarmee de twijfelende jonge Amerikaan over de streep trok. Maar ook om de groeiende groep sceptici te bereiken, die door al dat eigen onderzoek op momfluencer-Instagram en YouTube geen vertrouwen meer heeft in wetenschappers en politici. Voor de vaccinatiefoto’s van Joe Biden of Diederik Gommers zullen zij niet warmlopen, maar voor de prikselfie van hun benaderbare buurvrouw misschien weer wel.

Elvis Presley laat zich in 1956 op nationale televisie tegen polio vaccineren. Beeld Getty
Elvis Presley laat zich in 1956 op nationale televisie tegen polio vaccineren.Beeld Getty

De Rijksoverheid strikte onder anderen Erica Terpstra voor de ‘Ik stroop mijn mouw op’-campagne, al zijn er vooralsnog meer bereidwillige armen dan vaccins, maar in Amerika wordt al geëxperimenteerd met Instagram-prikfluencers om de groepsimmuniteit te bevorderen, las ik in The Atlantic. Overtuigende data over het succes van deze methode zijn er nog niet, maar er ligt wel een doordachte strategie aan ten grondslag, afgekeken van de antivaxers. Want als officiële instanties niet meer worden vertrouwd en feiten het afleggen tegen gevoel en intuïtie, is beïnvloeding van bovenaf niet de meest voor de hand liggende manier om de twijfelaar op andere gedachten te brengen.

Daarom werden er geen influencers met een miljoenenpubliek gekozen, maar semiprofessionele Instagrammers met maximaal 10 duizend volgers en een gewone baan naast hun beïnvloedingsbezigheden. Geen wandelende reclamezuilen, maar mensen die als authentiek worden gezien, en in deze tijd misschien meer voor elkaar krijgen met hun persoonlijke verhalen dan met keiharde cijfers.

Goed om in de gaten te houden dus, maar in eigen land hebben we op dit moment meer aan influencers die de priksector een duwtje in de rug kunnen geven. Ik stel me iets voor met feestelijke kleding à la Marc Jacobs, een ontblote bovenarm en een vragende blik. Een slogan heb ik ook al verzonnen: ‘Ik heb mijn mouw opgestroopt. En nu?’

Meer over