BOEKRECENSIE& rol door

K. Michel vindt de poëzie in het plastic tasje ★★★☆☆

Haast ongemerkt wordt het plastic tasje de protagonist van & rol door, de zevende bundel van dichter K. Michel. De stapeling van beelden is soms hilarisch, soms verdrietig en soms moeilijk bij te benen.

null Beeld Atlas Contact
Beeld Atlas Contact

In 2016 besloot de Europese Unie het plastic tasje in de ban te doen. Dat gebeurde op een haast typisch Europese manier. Afzonderlijke landen konden hun eigen manier kiezen om het gebruik van de plastic rommel terug te dringen. De Europese leiders wilden nog niet aan een totaalverbod, liever stuurden ze op goed gedrag. Nederland opteerde voor een verbod op gratis tasjes en deed dat vast niet om poëtische redenen. Vraag je de eerstvolgende keer dat je er een in de hand neemt eens af hoeveel poëzie er schuilgaat in een plastic tas, zelfs als die helemaal leeg is. Of neem & rol door, de nieuwe, alweer zevende bundel van K. Michel ter hand en verdiep je in de poëzie van een plastic tasje.

In het openingsgedicht ‘Smalle brief’, dat speelt tegen de achtergrond van de kredietcrisis, die ‘zich overal gelden laat’, duikt de tas al snel op: ‘de plastic/ fruitzakken van onze straatmarkt die opbollend/ voorbijzweven als Thaise gelukslampionnen’. Enkele gedichten later treft de plastic zak een minder fortuinlijk lot. Als op een strand een zandkasteel gebouwd moet worden, dreigt de tas vol water het leven te laten: ‘tijdens/ het teruglopen voelen hoe het bollende/ plastic onder spanning staat en beseffen/ dat het mogelijk niet lang meer duren zal/ tot de handvatten los worden getrokken/ of de bodem openscheurt’.

Gaandeweg, zij het haast ongemerkt, wordt de plastic tas de protagonist van deze bundel. Enkele gedichten verder gaat de dichter in de vroege ochtend de straat op en ziet ‘plastic zakken zweven/ als kwallen laag boven het asfalt’ van de stad. Tot slot duikt de tas, we kennen inmiddels het materiaal waarvan die gemaakt is, nog eens op. Of beter, ze valt om. Fruit, groenten en noten rollen over de grond. Vliegen, scheuren, omvallen, het behoort allemaal tot de poëzie van de tas.

K. Michel had geen beter beeld kunnen kiezen om de crises van dit tijdsgewricht te vatten. Meer nog dan de gevleugelde aluminium koker van het vliegtuig is het plastic tasje het symbool van een goedkoop hyperconsumentisme én een desastreuze omgang met de wereld. Dat eerste wordt expliciet genoemd. ‘Alle wegen leiden naar de kassa’, lezen we op enkele plekken, al is het niet de pecunia maar zijn het vooral lettergrepen die rinkelen in de poëzie. Het tweede is verholener. Toch speelt klimaatverandering een rol, zoals het dat ook al deed in Michels bundel Waterstudies uit 1999. Ruim twintig jaar later wordt de plastic soep niet minder dik opgediend.

De stapeling van verrassende beelden waarom Michel bekendstaat, doet in & rol door soms hilarisch aan, soms verdrietig en immer kritisch. Soms is de logica ver te zoeken. Of het nu achteloos of juist consciëntieus gebeurt, wie z’n producten in een tas werpt weet: alles wordt door elkaar gehusseld. Datzelfde lijkt nu en dan het geval in deze bundel. Binnen één gedicht gaat het van het heelal naar een supermarkt in coronatijd, een parkeerterrein, een strandbal (plastic gevuld met lucht) en tot slot naar pratende dolfijnen. Dat is misschien wat veel van het goede. Of is de wereld echt zo absurd? Want al gaan we van crisis naar crisis, alles moet wel door blijven rollen. Of waaien – zoals dat vermaledijde tasje, dat vooralsnog aan de klauwen van de Europese moloch weet te ontsnappen.

K. Michel: & rol door. Atlas Contact; 64 pagina’s; € 19,99.

Meer over