Jos Thie maakt met Tryater theater van worstelpartij Emancipatiestrijd beslist met venus-bil-en-kruisklem

Haar hoofd nog rood van de inspanning struint ze door de Cammingahal, een sporthal aan de rand van Leeuwarden. Stanzi, de worstelkampioene....

Van onze verslaggever

Arne Leffring

LEEUWARDEN

Tamara Schoppert, de jongste actrice van Tryater, is de ster in Pak 'm Stanzi, het nieuwste huzarenstukje van artistiek leider Jos Thie. Na het voetbalspektakel ABE! (1995) brengt Thie een tweetalige theatervoorstelling gebaseerd op een echte catch-as-catch-can-show-worstelwedstrijd. Maar het worstelen is niet meer dan een metafoor voor de strijd die Stanzi moet leveren om haar eigen weg te gaan. Ze neemt het op tegen een partijdige scheidsrechter, een valse vriendin, een macho echtgenoot (Albert Klein Kranenburg) en haar oerconservatieve ouders. Met flying tackle, folding body press en Jap wurchgreep gaat ze hen te lijf.

Behalve een parodie op de worstelsport (Tony verliest heel wat borsthaar) is Pak 'm Stanzi ook een knipoog naar de emancipatie van huisman en -vrouw. Een worsteling over de vraag wie de afwas doet en wie carrière maakt.

Sommige Friezen weten precies hoe die verdeling thuis is, zo blijkt halverwege de show. Als Stanzi oppert dat Tony maar de rol van huisvrouw op zich moet nemen, corrigeert een kinderstem verontwaardigd: 'huisman'. Ook de Friese taal wordt op de hak genomen. Of Stanzi kan stoppen met dat 'Friese gewauwel', vraagt Tony Macho in plat-Utrechts.

Pak 'm Stanzi is een remake van het stuk van Claire Luckham dat het Vlaamse Raamteater in 1984 voor het eerst opvoerde buiten Groot-Brittannië. Liefst vijfhonderd keer speelde het Raamteater het stuk in een Vlaamse, Duitse en Engelse versie. In de Tryater-uitvoering is de originele tekst, in het Fries bewerkt door Romke Toering, goeddeels intact gebleven. Belangrijkste toevoeging zijn de liedteksten (van Stanzi's lied over de vrijheid tot Friese rap) en de live-muziek van Peter Sijbenga.

De worstelvoorstelling is het tweede deel van Thie's drieluik over de integratie van sport en theater in één show. Een toneelvoorstelling zou een bokswedstrijd moeten zijn waarin het publiek partij moet kiezen, parafraseert Thie de beroemde regels van Brecht. In die zin is Pak 'm Stanzi voor hem een 'volmaakt leerstuk'. Het is waar hij als theatermaker jaloers op is: de directe fysieke ervaring die sportfiguren hebben met het publiek. Tijdens deze eerste try-out zijn de reacties van het publiek dan ook het voornaamste. 'In de worstelsport lijkt alles heel spontaan, maar het stikt van de afspraken,' vertelt Thie. Het gaat hem om de momenten dat die afspraken er niet zijn. 'Dat is het spontane moment, het directe contact met het publiek.'

Voor de acteurs is het tijdens de eerste try-out nog wennen aan het bespelen van de bomvolle tent. Eerst klinken nog gesmoorde kreten, maar tegen het einde van het gevecht wordt er gejoeld en gestampt. Als Stanzi Tony tegen het canvas drukt en de scheidsrechter ien roept, brullen sommige families al ongeduldig twa.

Als een van de acteurs zich na de show bij Thie meldt met een verdraaide knie, wordt duidelijk waarom de Vlaamse voorstelling pas na dertien jaar een vervolg heeft gekregen. Pak 'm Stanzi vergt maanden van zware fysieke training en is niet zonder risico's. Tryater is de eerste Nederlandse groep die het aandurft. Schoppert had het fysieke talent vond Thie - het enthousiasme van de rest van de spelers overtuigde hem ervan dat het kon. Bovendien was de voorbereiding optimaal. Sinds januari trainen de spelers in de fitnessruimte. De ingewikkelde vechttechniek werd hen aangeleerd door Eric Kerremans, de acteur die bij het Raamteater vijfhonderd keer de rol van Tony Macho voor zijn rekening nam. Ook oud-Europees worstelkampioen Albert Janssens, die Kerremans indertijd de kneepjes van het vak bijbracht, heeft zich met die regie bemoeid.

Ondanks de intensieve training is Schoppert anderhalve week uit de roulatie geweest na het overstrekken van haar buikspieren. 'Ik zat ik zak en as, ik heb nooit blessures.' Schoppert lijkt genkipt voor de rol. Ook in haar gewone kloffie, ontdaan van haar flitsende pakje en de hoge rijgveterschoenen, is ze het opgewonden standje dat een uur geleden in de worstelring stond. Op de opmerking dat het er zo professioneel uitziet, reageert ze als door een wesp gestoken. 'We zijn ook professionele mensen.'

Misschien moet je dat ook niet zeggen tegen een actrice verbonden aan het enige professionele toneelgezelschap dat Friesland rijk is, Tryater. Niet dat ze in Friesland niet van toneel houden, want de provincie telt ruim 120 actieve amateurgezelschappen. Voor Schoppert kan de dag niet meer stuk. Na wekenlang oefenen op het droge wachtte vandaag de beloning: de kick van stampvolle tribunes.

Na de première vanavond in sporthal Kalverdijkje in Leeuwarden zal Stanzi met haar sparring partners nog tot eind februari door de provincie reizen. Naar De Telle en De Trije in Heerenveen, de Utingeradielhal in Akkrum, De Doelstien in Dokkum en al die andere sporthallen. En de titel van de voorstelling zal op ieders lippen liggen: Pak 'm Stanzi.

Meer over