Jongensboekgedoe

Met de overname van Tien en Radio 538 van John de Mol staat RTL bovenaan de Hilversumse voedselketen. Topman Fons van Westerloo: ‘Het was zenuwslopend voor John.’ Door Wilco Dekker..

Fons van Westerloo (61) is weer de koning van Hilversum. De oud-journalist die SBS opzette en daarna overstapte naar concurrent RTL, heeft de ‘mediadeal van de eeuw’ op zijn naam staan: zijn bedrijf nam onlangs na maandenlang onderhandelen marktleider Radio 538 en delen van de zender Tien over van John de Mol. Tien hield vorige week na twee jaar op te bestaan, RTL begon met RTL 8 het afgelopen weekeinde een vierde zender.

Net nu de marktleider wat slijtageverschijnselen begon te vertonen, krijgt de family of stations het drama, de sterren en het voetbal van John de Mol erbij. De jongste Van Westerloo – zijn oudste broer Ed was hoofdredacteur van het NOS Journaal en NOS-directeur, zijn oudere broer Gerard schrijft voor onder meer Vrij Nederland en NRC Handelsblad – doet dus weer van zich spreken.

Wat vonden uw broers ervan dat u De Gouden Kooi en Bridget Maasland hebt binnengehaald?

‘Ik heb de indruk dat ze wel trots zijn op hun jongste broertje. Dat heeft vrij lang geduurd, met name bij Ed, maar ik denk dat ze nu zeggen: hij doet het toch maar weer. En het soort programma’s: ach, daar zijn ze wel overheen, hoor. Toen we destijds bij SBS met De Bus begonnen heeft Ed wel aan de bel getrokken. Hij werd er op aangesproken: waar is die broer van jou mee bezig? Maar ze zijn er nu wel aan gewend. Gerard probeert me nog wel te inspireren, maar zijn ideeën zijn toch geschikter voor de VPRO dan voor een commerciële omroep.’

Nog één keer dan: wat deed Tien fout?

‘Achteraf is het makkelijk praten, maar ik heb destijds al gezegd dat je niet zo ongelooflijk ambitieus de markt in moet gaan. Als je zegt dat je Nederland 2 en RTL 4 wel eens even aan gaat pakken, dan maak je de concurrentie in een klap wakker. Dat is ook gebeurd, want wij hebben succesvol tegenmaatregelen genomen. Verder kwam er een kentering toen ze mooi drama gingen maken, zoals Gooische Vrouwen. Daar hadden ze aan vast moeten houden, dan hadden ze meer sympathie gekregen. Maar als je ook De Gouden Kooi doet, raakt de kijker in verwarring. Dan klopt er iets niet.’

Dat wist De Mol toch ook allemaal wel toen hij begon?

‘Nee. De Mol is volgens mij van wat anders uitgegaan. Hij was grootaandeelhouder van Versatel, dat via decoders tv zou gaan aanbieden in de huiskamer. Mede door De Mol heeft Versatel de voetbalrechten gekregen – dat ontkent John nog steeds met klem, maar dat gelooft niemand. En door dat voetbal zou iedereen thuis met dat kastje van Versatel tv gaan kijken. John dacht zo met zijn sterren en topprogramma’s via Versatel betaaltelevisie te gaan brengen. Maar dat is niet gelukt. Nederland was nog niet rijp voor de decoder, wij willen helemaal niet betalen. Dat is de grootste tegenslag geweest voor De Mol, denk ik. In zijn verdienmodel was reclame niet zo belangrijk. Hij kon rustig veel geld uitgeven voor programma’s, als hij maar toegang had tot die kastjes. Toen dat mislukte, is hij uit Versatel gestapt, met veel winst. Maar zijn strategie lag in duigen. Dan ga je opeens tegen de kosten oplopen. En als je 150 miljoen euro per seizoen verliest, kun je wel miljardair zijn, maar dan houdt het een keer op.’

En toen dacht u: kom, ik bel John eens of ik misschien kan helpen.

‘Het is anders gegaan. Ik was vorig najaar een keer uit eten met SBS-topman Patrick Tillieux, die mij vroeg of ik Yorin FM wilde terugkopen. Dat wilde ik helemaal niet, maar ik dacht opeens: hij wil Radio 538 binnenhalen. Toen ben ik eens wat gaan speuren en bleek SBS inderdaad met John de Mol over een fusie te praten. Dat is niet doorgegaan, volgens mij omdat het internationale SBS te druk was omdat het zelf ging fuseren met ProSieben Sat1. In december heb ik John gebeld en gezegd: ik begrijp dat je met SBS in gesprek bent, maar is het niet nuttig dat wij eens praten? Dat was zeker nuttig. Toen heb ik mijn aandeelhouders gemeld dat hij the honorable way out zocht, een eervolle terugtocht. Ik mocht met Talpa gaan praten. Dat was in december.’

En daarna duurde het heel lang.

‘Ik heb inderdaad onderschat – en John ook, denk ik – wat er allemaal bij komt kijken. Het was wel komisch: met name John wilde het geheim houden, dus we kwamen zaterdagochtenden bij elkaar als de kantoren dicht waren, of bij elkaar thuis, bij advocatenkantoren, in de kelder van restaurant De Goede Gooier in Blaricum – mooi, ik hou wel van dat jongensboekgedoe. Een keer hebben we in Londen zitten te onderhandelen, omdat de RTL-top daar toen was. Ik ben er met John in zijn vliegtuig heen gevlogen, en toen hebben we zitten praten van acht uur ’s avonds tot zeven uur ’s ochtends.

‘Die nacht was vrij cruciaal. De deal was ingewikkeld aan het worden. John zou aandeelhouder worden in RTL Nederland en dat doe je niet zomaar, een nieuwe aandeelhouder toelaten. Toen stelde mijn grote baas van de RTL Group, Gerhard Zeiler, voor Radio 538 niet over te nemen van De Mol. Dat moeten we niet doen, heb ik gezegd. Tv-programma’s zijn maar tijdelijk, maar de marktleider radio was voor mij de parel. RTL moest er wel beter van worden. Alleen De Mol uit de markt halen was zinloos.’

Had De Mol er wel eens genoeg van? Doorgaans hoeft hij alleen met zichzelf te overleggen.

‘Die momenten zijn er zeker geweest, ja. Ik heb net vorige week de sms’jes uit die zeven maanden weggegooid, want we stuurden elkaar voortdurend berichten. Die sms’jes gaven een goed beeld: dan zag je de wanhoop, dan weer de hoop. Het was een psychologisch proces, we moesten elkaar overeind houden. Het was natuurlijk ook zenuwslopend voor De Mol. Hij wist dat hij niet makkelijk verder kon.’

De Mol zou zelfs het voetbal gratis aan jullie hebben gegeven.

‘Niets is gratis. De Mol krijgt 26,4 procent van de aandelen in RTL Nederland, een mooi en gezond bedrijf met 70 miljoen euro winst. Maar inderdaad: De Mol betaalt die 35 miljoen voor dit seizoen aan de eredivisie, net zoals hij de meeste sterren nog betaalt. Ik dacht eerst nog: laat hem maar lekker naar SBS gaan, die zitten met dat voetbal erbij meteen in de rode cijfers. Maar toen begreep ik nog niet dat de huidige deal ook mogelijk was. John brengt dingen in en krijgt waarde terug, in de vorm van RTL-aandelen. Hij heeft het ook over zijn subsidie aan ons. Die is wel erg hoog, zegt hij dan. Dan zeg ik: nou, je krijgt er ook al wel iets voor terug, goede vriend.’

Hoe is uw relatie met De Mol?

‘We kennen elkaar al heel lang, in allerlei hoedanigheden. We zijn ook concurrenten geweest, maar we hebben het altijd goed kunnen vinden. Dat komt doordat hij, hoe zeg je dat, hij is, ehh.....

Straight?

‘Dat is niet het goede woord. Dat kan ook niet bij een producent. Die vertelt je maandag dat hij voor jou bezig is en verkoopt het programma dinsdag aan je concurrent. Dat hoort bij het vak. Nee, John is helder. Niet pathetisch. Natuurlijk, hij heeft ook zijn emoties. Maar als je zegt dat je iets niet doet, dan begrijpt en accepteert hij dat. Heel prettig.’

Kunt u De Gouden Kooi aan het eind van het jaar wel stoppen, met De Mol als commissaris? Het is zijn kindje.

‘Jazeker, en nog wel eerder ook, als het nodig is. Als het weer uit de hand loopt, dan stoppen we direct, dat hebben we de leiding van De Gouden Kooi duidelijk laten weten. Dan krijgen ze een gele kaart, en twee keer geel is rood. We willen geen problemen. Verder hebben we heel heldere afspraken gemaakt met De Mol. We blijven De Gouden Kooi tot het eind van het jaar uitzenden, zodat hij het format in het buitenland kan verkopen. Want een programma dat van de buis is gehaald, breng je lastig aan de man. Maar aan het eind van het jaar is het afgelopen. We stoppen, tenzij we dan 1,5 miljoen kijkers hebben. Maar dat zie ik niet gebeuren. Dan verdwijnt De Gouden Kooi van de televisie, ja. Tenzij De Mol het aan SBS kan verkopen, maar dat zie ik ook niet gebeuren.’

De sterren, het drama en het voetbal in ruil voor een aandelenpakket. Dat klinkt als een gouden deal.

‘Dat moet nog maar blijken. Als RTL aan het eind van het jaar meer winst maakt, is het een gouden deal. Winst, daar gaat het om bij een commerciële omroep, niet om het voetbal of de sterren. En laten we eerlijk zijn, het zijn nu ook wel erg veel sterren. Als we ze zelf hadden moeten betalen, was dat niet gelukt.’

Dus er komt volgend jaar alsnog een sanering onder al die sterren?

‘Dat hangt ervan af. Het zal voor een aantal mensen wel spannend worden. Ik denk sowieso dat er volgend jaar marktbreed – wij, SBS, de Publieke Omroep – een correctie komt op de salarissen.

‘Twee jaar geleden móest Talpa die sterren hebben, en kon de concurrentie niet iedereen naar De Mol laten lopen. Daardoor zijn sommige mensen heel snel heel veel meer gaan verdienen. Ik gun elke ster het beste, maar het is buiten proporties gegroeid. Het zou goed zijn als de hele omroep in Nederland daarin een matiging gaat aanbrengen. Als wij onze sterren heel goed blijven betalen, maar niet exorbitant, dan kunnen we er zo een dramaserie bij maken. Dan heb je het zo over drie, vier miljoen euro.’

En het voetballen moet ook nog betaald worden, als het straks weer op de markt komt.

‘Als de eredivisie weer 35 miljoen euro per seizoen wil voor de samenvattingen, dan kunnen we dat niet betalen. Ook SBS en de NOS kunnen zich dat niet permitteren. Voor een commerciële omroep als RTL zou de Champions League trouwens interessanter zijn. Dat levert veel meer zendtijd op dan die paar uur per week van de eredivisie. Maar het is fantastisch om te hebben. Afgelopen zondag al 2,1 miljoen kijkers en als de vakanties echt afgelopen zijn, gaan we naar 2,5 miljoen of meer. De NOS? Als wij het voetballen dit jaar nou heel goed doen en het publiek is tevreden, waarom zou het dan met belastinggeld naar de NOS moeten? Ik denk dat de nieuwe mediaminister Plasterk er ook zo over denkt.’

Volgend jaar vertrekt Harm Bruins Slot als voorzitter van de Publieke Omroep. Een laatste kunstje?

‘Nee. Ik ben hier nog lang niet klaar. Als je zo’n deal met De Mol sluit, dan moet je ’m ook tot een succes maken.’

Meer over