Joden slachten Hitler af

Bij het vertrek van Max Schmeling uit New York schreeuwt een verslaggever nog een laatste vraag naar de terneergeslagen bokser: ‘Wat zal Hitler hiervan vinden?’ Schmeling antwoordt dat de Führer er niets van zal vinden....

Als sport ooit meer was dan sport, dan was het wel op 22 juni 1938, de dag waarop de boksers Max Schmeling en Joe Louis tegenover elkaar stonden. Zeventigduizend toeschouwers waren ervoor naar het stadion van de New York Yankees gekomen, maar in feite stond de hele wereld langs de kant. Het laatste gedeelte van de laatste zin is ook de ondertitel van Beyond Glory, het ontzagwekkende boek dat de Amerikaanse journalist David Margolick schreef over een gevecht waarin zoveel meer op het spel stond dan de wereldtitel.

Ondanks zijn Aziatische uiterlijk hadden de nazi’s van Max Schmeling een totempaal van Arische stootkracht gemaakt. Overigens liet Schmeling zich al vanaf de jaren twintig gelden in de klasse der zwaargewichten, een tijd waarin Adolf Hitler alleen nog maar kon dromen van führen. Bij zijn entree in het boksmilieu van New York in 1929 werd Schmeling bovendien bijgestaan door een joodse manager. Hij kon misschien ook niet anders, want het Amerikaanse boksen was voor de Tweede Wereldoorlog een joodse aangelegenheid, zowel in de ring als in de boksorganisatie.

Daarom was de opkomst van Joe Louis ook zo opmerkelijk. De Brown Bomber uit Chicago maakte in de jaren dertig een onweerstaanbare opmars door de boksringen, werd tot de entree van Muhammad Ali beschouwd als de grootste bokser aller tijden en droeg zeker zoveel bij aan de emancipatie van zwarten in de Verenigde Staten.

In 1936 zou Joe Louis, na een aaneenschakeling van snelle kock-outs, ook gehakt maken van Max Schmeling. Maar Schmeling had Louis goed bestudeerd in diens voorgaande gevechten en gezien dat zijn dekking soms tekortschoot. De 21-jarige en toen al onoverwinnelijk geachte Joe Louis dolf het onderspit in de twaalfde ronde. De nationaal-socialisten zijn dan drie jaar aan de macht in Duitsland, hebben van boksen een verplicht vak op de lagere scholen gemaakt en maken van Schmeling een rolmodel. Onduidelijk is gebleven in welke mate van vrijwilligheid hij die rol heeft vervuld.

In de (auto)biografische portretten worden uitdrukkelijk de joodse broers Lewin gememoreerd. Zij vonden tijdens de Kristallnacht in 1938 een veilig onderdak in de Berlijnse hotelsuite van Schmeling. Maar in Beyond Glory komt Schmeling een stuk wankelmoediger naar voren als iemand die het niet zo goed wist. De nazi-steun was hem natuurlijk ook weleens welkom in het vijandig gezinde Amerika.

In juni 1938, een paar maanden voor de Kristallnacht, is Joe Louis wereldkampioen, Max Schmeling zijn uitdager en is een wereldoorlog nakende. Het stadion van de Yankees bevindt zich op de avond van de 22ste in het oog van de storm. Margolick: ‘Het was niet alleen zwart tegen blank, op zich al brandbaar genoeg, maar ook jong tegen oud, instinct tegen ervaring en, op een bepaalde manier zelfs ook, de joden tegen Adolf Hitler.’ Hij heeft er een even levendig als goed gedocumenteerd boek over geschreven.

Overigens werd Max Schmeling die avond in twee minuten afgeslacht door Joe Louis. Bij zijn vertrek uit New York wilde dezelfde journalist ook nog weten wat Schmelings nederlaag betekende voor nazi-Duitsland. ‘Helemaal niets’, antwoordde de Duitse bokser en dat was naar waarheid, zoals een jaar later zou blijken.

David Margolick: Beyond Glory. Bloomsbury, import Penguin Benelux; 432 pagina’s; ¿ 33,50. ISBN 0 7475 5388 2.

Meer over