Film

Jean-Jacques Beineix, regisseur van ‘Betty Blue’, op 75-jarige leeftijd overleden

Betty Blue (1986 )  Beeld
Betty Blue (1986 )
Mark Moorman

De filmposter moet eind jaren tachtig in duizenden kamers hebben gehangen. In knalgele letters de naam Betty Blue, de engelse titel van de Franse film 37º 2 le matin, geschreven over de achtergrond van een nachtblauwe hemel waarin het broeierige portret van de 19-jarige Betty zelf, gespeeld door de onvergetelijke actrice Béatrice Dalle. Het was een film die jaren en jaren bleef terugkomen in de programmering van filmhuizen, aan de rand van de nacht, het ideale moment om je nog eens onder te dompelen in die fraaie fatale liefde tussen Dalle en Zorg (Jean-Hugues Anglade), een oogverblindende rit naar een emotionele afgrond.

Regisseur Jean-Jacques Beineix, van Betty Blue en andere cultfilms uit de jaren tachtig zoals Diva en La lune dans le caniveau, is op 13 januari op 75-jarige leeftijd overleden.

Jean-Jacques Beineix rond 1980. Beeld Getty
Jean-Jacques Beineix rond 1980.Beeld Getty

Veel Franse critici hadden niet al te veel op met Beineix. Ze hadden het over de cinéma du look, dat met zo veel mogelijk minachting dient te worden uitgesproken. Voor het gemak werd het vroege werk van Luc Besson (met name films als Subway en Le grand bleu) tot dezelfde school gerekend. Een Franse filmcriticus definieerde deze populaire cinema als: ‘cinema voor jonge mensen met niet-naturalistische esthetiek en technische briljante mise-en-scène in dienst van een romantische plot’.

Beineix had niet de hoofdingang genomen naar de Franse filmwereld. Hij werd afgewezen voor de Parijse filmschool Institut des hautes études cinématographiques (IDHEC) en begon als regie-assistent bij de televisieserie Les saintes chéries van de bekende regisseur Jean Becker. In 1980 maakte hij met Diva, een thriller over de obsessie van een Franse postbode voor een Amerikaanse sopraan, zijn eerste speelfilm. De postbode maakte een illegale opname van de aria Ebben? Ne andrò lontana uit de opera La Wally, het begin van een keten van onwaarschijnlijke gebeurtenissen.

Beineix begon zijn zuinige relatie met de Franse kritiek en aanvankelijk keek ook het publiek er niet naar om. Maar in de VS werd Diva omhelst als de beste Franse film sinds jaren. Criticus Pauline Kael omschreef Beineix als een Franse Orson Welles, een regisseur die met alle regels brak. Voor het Amerikaanse publiek waren Franse films uit die periode vrij ontoegankelijk vanwege het filosofische gehalte en de eindeloze dialogen (denk aan het werk van Rohmer), maar hier was een filmmaker die een film had gemaakt ‘waarin de plot er niet meer toe deed’ en die bovendien ‘een feest om naar te kijken’ was (aldus Roger Ebert). Via het Amerikaanse enthousiasme ontdekte het Franse publiek Diva nu ook.

Maar het was Betty Blue, over een gepassioneerde en gewelddadige relatie tussen een aanstormende schrijver en de 19-jarige Betty, een labiele vrouw, waarmee Beineix het meest succes had. In 2000 maakte hij nog een 185 minuten durende director's cut , waarmee hij vooral de geestelijke aftakeling van de titelfiguur meer profiel kon geven. In 1986 werd de film genomineerd voor zowel een Bafta als een Oscar.

Meer over