Interview

'Je gunt jezelf een snel eind, desnoods op jonge leeftijd'

De gesprekken die hij voerde met vijftigers zijn in een boek gevat. Wat herkent Cornald Maas in hun verhalen?

Rob Gollin
null Beeld Judith Jockel, Studio V
Beeld Judith Jockel, Studio V

De vijftigers die hij ontmoette zeiden het vaak: dat ze beter hoofdzaken van bijzaken kunnen onderscheiden, dat ze makkelijker keuzen maken - en dat zoiets veel meer rust geeft. Nou, zover is hij, zelf 53, nog niet. Zeker in de uren van het ochtendgrauw vliegt hem van alles aan. Dat de tijd zo snel gaat. Dat elf jaar geleden wel gisteren lijkt. Dat hij actie moet ondernemen, nu het nog kan. Dat zijn fiets weer is gestolen, pas nog, een heel dure, de tweede in drie maanden nota bene. Iets van die hem voorgespiegelde berusting - maar zeker niet alles - herkent hij pas wanneer hij de eerste slokjes Nespresso neemt.

Met twintig meer of minder bekende generatiegenoten sprak Cornald Maas voor de serie Over de helft in de Volkskrant over hun gevoelens bij het bereiken van de kaap van 50. De interviews zijn gebundeld in een gelijknamig boek, dat vandaag verschijnt. Diversiteit was een vereiste: tv-presentatrice Natasja Froger, kunstenaar Joep van Lieshout, musicalster Vera Mann, minister van Buitenlandse Handel Lilianne Ploumen.

Uit 2006 dateert zijn Op de helft, vraaggesprekken met veertigers. Het grote verschil met toen: het idee dat niet alles meer mogelijk is. Een half jaar gaan wonen in Portugal, een debuutroman - in 2006 leek het hem nog haalbaar, nu ligt het buiten bereik. Een ontzagwekkend besef, vindt hij dat. Op verzoek toetst hij zijn eigen ervaringen aan de uitspraken van zijn gesprekspartners.

Boek
Over de helft, Cornald Maas
Prometheus, €17,95

Actrice Carine Crutzen '50 is geen prettig getal, ik ben definitief geen oudere jongere meer.'

'De scharnierfase, zo noemde politiek verslaggever Frits Wester het. Ik denk dat het inderdaad de laatste fase is waarin je je, als het je tenminste gegund is, opmaakt voor de rest van je leven. Hoe ga ik mijn oude dag inrichten? Concreet: ik heb al bijna negentien jaar een vriend. Nu denk ik: moeten we niet eens gaan samenwonen? Het kan best zijn dat 50 het nieuwe 40 is - vrouwen van die leeftijd dragen geen bloemetjesjurken meer maar zijn kekke meiden die uitgaan op pumps - toch zit er iets in je dat je rekening gaat houden met het nakende einde. Je bent ook door schade en schande wijs geworden. Meer leeftijdgenoten overlijden. Ik heb het in mijn eigen omgeving gezien. De man van mijn moeder, mijn vriend Jeroen Willems, Michaël Zeeman, Anil Ramdas, Joost Zwagerman - allemaal kort in de vijftig. En intussen breng je je ouders naar een verzorgingshuis.'

SP-fractieleider Emile Roemer 'Wat ik het ingewikkeldst vind aan ouder worden is het feit dat mijn ouders er niet meer zijn.'

'Als de relatie goed is, zijn er geen andere mensen op wie je zo vanzelfsprekend kunt terugvallen als je ouders. Zonder voorbehoud. Ze gunnen je het beste, ze waken over je. Mijn ouders zijn er nog, mijn vader wordt 80, mijn moeder is 76 en op wat mankementen na gezond. Mijn moeder stuurt na elke uitzending van Opium een sms. In het weekeinde bel ik met mijn vader, die vertelt wat hij ervan vond. Dat ga ik ontzettend missen als ze er niet meer zijn.

'Dat vijftigers tegelijkertijd meemaken dat hun eigen kinderen het huis verlaten, maakt het er niet eenvoudiger op. Je komt als partners minder aan elkaar toe als de kinderen alle aandacht en zorg vragen. Als dat niet meer nodig is, moet je de relatie herijken. Dat loopt niet altijd goed af. Neem mijn ouders. Ik ging de deur uit, kort daarop mijn broer en toen gingen zij uit elkaar. Het is zo'n moment waarop je je afvraagt: is dit het wel? Als ik iets anders wil, dan moet ik het nu doen. Anders kijk je op je 60ste terug in niet al te vrolijke verwondering.'

D66-fractieleider Alexander Pechtold 'Voor het eerst maak ik mee dat mensen die jonger zijn dan ik op hetzelfde niveau verkeren of zelfs een treetje hoger zitten. Voor mij voelt dat als een opluchting.'

'Moet je accepteren dat je wordt ingehaald door jongeren die beter zijn dan jij? Dat is best lastig. Ik ben nu het gezicht van kunst en cultuur op tv, ik moet er niet aan denken om, ik zeg maar wat, al op mijn 55-ste een stapje terug te moeten doen. Pas op: ik reken me niet rijk. Er zal heus wel iemand mijn plaats innemen. Maar ik zal er tegen die tijd wel van balen.

'Het heilige moeten, dat heb ik nog altijd. Ik zou het mezelf vaker gunnen daar wat van af te raken. Maar het accent verschuift. Ik was twee weken geleden ceremoniemeester bij een huwelijk van twee vrienden in Noord-Spanje. Het ebt nog na. Er was mooie muziek, het leven werd gevierd, maar er waren ook herinneringen aan de dood; een vader en broer waren vroeg overleden. Het greep me erg aan. Je beseft dan dat je je niet zo druk moet maken over in welk programma je zit om je boek aan te prijzen, het draait erom of je werkelijk van betekenis kunt zijn voor de mensen om wie je geeft. Ik zie mijn nichtjes echt te weinig. Dat ergert me. Tien jaar geleden had ik dat gevoel veel minder.'

Tv-presentator 'Je weet dat het einde altijd wreed zal zijn: lichamelijke gebreken zullen zich onherroepelijk aandienen.'

'Die angst tref je bij iedereen aan - ze zijn in deze fase ook vaak getuige van de achteruitgang, bij hun ouders bijvoorbeeld. Het afschrikwekkendste vinden ze alzheimer. Ik heb het bij mijn oma gezien, die zelfs met haar kinderen in de buurt zo aftakelde dat het slotakkoord mensonterend was. Niet meer haar eigen gebit in, niet meer haar eigen nachtjapon aan - en dat bij iemand die veel aan decorum hechtte. Je gunt jezelf toch een patsboem en klaar, desnoods dan maar op jongere leeftijd.

'De meeste vijftigers zeggen: 80 is ook mooi, ik hoef de 100 niet te halen. Ik vrees toch dat ik opstandig zou zijn als ik de wacht kreeg aangezegd en de boel zou willen rekken. En dan toch verzeilen in de omstandigheden die ik beslist niet wil. Het houdt me bezig, dit soort dingen, in deze fase.'

Tv-presentatrice Anita Witzier 'Ik maak scherpere keuzes, ik zeg vaker nee.'

'Anita ambieert niet langer een Groenlandexpeditie, maar heeft vrede met lange avonden op de bank. Dat herken ik. Premières, feestjes, gedoetjes: bedankt, maar ik sla liever over. Ik ga nog wel uit, ik ontmoet graag nieuwe mensen. Maar laatst was ik in de Westergasfabriek op een feest vol twintigers die met ontblote bovenlijven aan het dansen waren. Ik zei tegen mijn vriend Martijn: ik ga weg. Dit moet ik niet meer willen. Dan maar zogenaamd saai: liever een goed gesprek in een café.'

Komt er nog een serie over zestigers?

'Dat ben ik wel van plan. En dan hoop ik dat 60 het nieuwe 50 zal blijken. Maar ik vraag het me eerlijk gezegd af.'
M.m.v. van Erik Kersten

undefined

Vijftigers op een zijspoor

Uit de reeks is Cornald Maas zeker schrijfster-columniste Nausicaa Marbe bijgebleven. 'Zij bekijkt de situatie in Nederland vanuit Roemeens perspectief, haar achtergrond. Dat was interessant. In Roemenië belanden vijftigers door allerlei oorzaken pas dan in de baan die ze altijd beoogden. In Nederland zie je dat veel vijftigers juist op een zijspoor raken, terwijl ze veel kennis en ervaring bezitten. Zij vindt Nederland geen vriendelijk land voor 50-plussers. Dat vond ik een mooie blik.'

Meer over