'Je bereikt soms meer door te fluisteren'

INTERVIEW..

Zwolle Zijn collegarapper Rico hoorde hem aan zijn boeker vertellen dat hij ‘breder’ wilde gaan. Typhoon, alias Glenn de Randamie, wilde misschien wel het theater in. ‘Weet je waar ik mee worstelde?’, vraagt de jonge rapper uit hiphopbroeinest Zwolle. ‘Tijdens optredens gaat de zaal altijd helemaal loos. Dat is heerlijk, maar het gebeurt steevast. Heb je een verhaal te vertellen? Gaat het dak er ook af. Dan weet ik niet of het wel aankomt, of dat het gewoon een reflex is van het publiek.’

De rapper die in 2004 De Grote Prijs voor hiphop won en daarna zichzelf als rapper met een intelligente en onconventionele kijk op hiphop onderscheidde, die samenwerkte met Zwolles finest in de Fakkelbrigade en die een project aanging met de big band-formatie New Cool Collective, bedacht dat het misschien gemakkelijker was de setting te veranderen dan zijn publiek. ‘Toen riep Rico, die half had zitten meeluisteren, zich opeens naar me toe. ‘Hier Ty, moet je horen’, zei hij en hij gaf me zijn mp3-speler.’

Het was precies wat de rapper in gedachten had. ‘Alles viel op zijn plek.’ Typhoon hoorde hoe Rico, rapper bij de Fakkelbrigade en voorheen bij het ter ziele gegane Opgezwolle een oud nummer rapte over de muziek van een folkband. Typhoon: ‘Hij vond het cool, maar was er ook onzeker erover. Het was alsof hij bevestiging zocht.’

Rico was benaderd door de Zwolse experimentele folkband Muppetstuff, die elk seizoen met een wat minder voor de hand liggende artiest samenwerkt. André Manuel en soulzangeres Giovanca waren hem al voorgegaan.

De Randamie, die naast soulzanger Otis Redding ook chansonniers Piaf en Aznavour tot zijn favorieten rekent, zocht en vond aansluiting bij Rico en Muppetstuff. Zodat vorig najaar het bastaardje van folk en nederhop, de theatervoorstelling Wie heeft de bal? het licht zag in de Nederlandse theaters. Nummers van Opgezwolle en Typhoon kregen live een nieuwe instrumentatie, die uiteenloopt van zigeunerjazz tot Balkanpop. De samenwerking beviel zo goed dat deze maand het album uitkomt en de tour wordt voortgezet.

De achterban moest er wel aan wennen. Typhoon zag de blikken in de zaal van jongens die anders waarschijnlijk nooit naar het theater zouden komen. ‘De gezichten waarop geschreven stond: Mag ik dit wel leuk vinden?’ Maar hij zag ook hoe ze langzaam ontdooiden.

De combinatie is dan ook overtuigend. Het wonderlijke mengsel verwordt soms tot kleinkunst met hoge urgentie en raps neigen naar poëzie als het gesproken woord meer ruimte en aandacht krijgt. De strofe ‘Geef ons heden ons dagelijks brood en vergeef ons onze schulden in de Gazastrook’ uit Opgezwolles Gekkenhuis klinkt in een trage balkancontext in mineur en zonder computerbeat een stuk navranter.

De jazzy omlijsting in het nummer Wie heeft de bal? transformeert Typhoons raps in een spoken word-voordracht en roept associaties op met beat poets uit de jaren vijftig.

De Randamie: ‘Doordat het tempo soms wel twee keer zo laag ligt, krijg je opeens meer ruimte om je teksten bloot te leggen. Je leert dat je soms meer mensen bereikt door te fluisteren in plaats van te schreeuwen.’

Er komen zelfs fans na het concert naar hem toe om te zeggen dat het de eerste keer is dat ze naar zijn teksten hebben geluisterd. Wat hem betreft kun je deze ontwikkeling zien als een terugkeer naar de kern. ‘Er is een enorme verschuiving opgetreden van inhoud naar vorm. Op een gegeven moment weet je als rapper wel wat er werkt en verschijnen er tig nummers gebaseerd op dezelfde formule.’

Neem dat verschijnsel dat bijna alle commerciële Amerikaanse hiphop slechts bestaansrecht schijnt te hebben als de coupletten worden gerapt (m) en de refreinen worden gezongen (v). Typhoon: ‘Omdat het scoort, blijven rappers in die comfort zone hangen en zijn ze bang om nieuwe dingen te proberen.’ Kyteman vindt hij een van de mensen in Nederland die ‘out of the box’ durven denken. ‘Terwijl je ziet dat hij tegelijkertijd ontzettend succesvol is met zijn eigenzinnige vorm van hiphop.’

Is er een breed publiek voor vernieuwing? Natuurlijk. ‘Daarom heet Wie heeft de bal? ook een familievoorstelling.’ Het werkt. Hij kreeg al een mailtje van zo’n die hard-hiphopgast. ‘Die vond het zo goed dat hij de volgende keer zijn moeder meeneemt.’

Meer over