JAZZ

vrolijkheid..

Available Jelly biedt

in contrapunt

Available Jelly: Happy Camp. Ramboy 10 (distributie: BVHaast).

'Waarom kunnen er niet meer mensen in contrapunt leven?', verzucht Michael Moore in het boekje bij de nieuwe cd van Available Jelly. En inderdaad, door het ontbreken van een akkoordinstrument hoor je hoe mooi dat kan zijn, al die verschillende karakters die met liefde en inzet hun eigen inhoud geven aan een gemeenschappelijk onderwerp, zonder op elkaars tenen te gaan staan.

Available Jelly is ooit ontstaan als begeleidingsgroep van een Amerikaans theatergezelschap, en het is nog altijd mogelijk je vrolijke taferelen en acrobatische buitelingen voor te stellen bij hun pakkende ritmes en beeldende melodieën. De twee voornaamste componisten, rietblazer Moore en cornettist Eric Boeren, halen de inspiratie bij de fanfare, etnische muziek (uit Afrika of Madagascar), jazz van vroeger en nu, en vooral op deze cd bij Duke Ellington, van wie twee minder bekende maar welgevormde stukken zijn opgenomen.

Deze incarnatie van de groep is kleiner dan eerdere, zodat nog beter te horen is wat een sterke solisten ze bevat. Naast Boeren en Moore trombonist Wolter Wierbos, en de veel te weinig bekende tenorsaxofonist Tobias Delius, die in de geest van Archie Shepp een ouderwets 'buikig' geluid paart aan een fraaie rasp, en zonder dikdoenerij grillige maar afgeronde verhalen vertelt.

Trio Clusone: Love Henry. Gramavision GCD 79517.

Michael Moore is ook al jaren eenderde van het Trio Clusone, waarin hij met cellist Ernst Reijseger en slagwerker Han Bennink zo'n hecht geheel vormt dat er sprake lijkt van één, in drieën gespleten persoonlijkheid. Ook op hun vierde cd hoor je ze samen denken, mogelijkheden afwegen en al associërend stukken opdiepen uit hun collectieve bewustzijn. Dat verloopt niet altijd gladjes, heftige overtuigingen strijden om de voorrang, en men zet elkaar graag op het verkeerde been, zodat de nummers soms van elkaar gescheiden worden door abstractere, bijna chaotische passages.

Maar de orde die daar altijd uit ontstaat, vaak op aangeven (of aandringen) van Moore's alt of klarinet, is van een bijzonder gehalte. Er wordt uitbundig geswingd, en op elkaar gereageerd met bijna achteloze virtuositeit, tegelijk lieflijk en wild, grappig en meeslepend, met respect voor degelijk gemaakte songs (Johnny Mercer, Irving Berlin), maar te allen tijde bereid die aan te passen of open te breken. Zoals Gordon Jenkins' ontroerende ballad Goodbye: een gedragen melodie tegen een achtergrond van rusteloze percussie. Iets moois is er nooit zomaar, het moet bevochten worden, en raakt je daarom des te meer.

Lotz Of Music: Le Coq Rouge. VIA Jazz 9920122.

De oorspronkelijk Duitse, in Utrecht wonende fluitist Mark Alban Lotz maakt voor het repertoire van zijn kwintet gebruik van hard-bop, souljazz, ritmes uit verre windstreken, moderne gecomponeerde klanken en vrije improvisatie. In deze tijd is hij bepaald niet de enige, en deze opsomming verklaart dan ook niet waarom Lotz Of Music zo plezierig en origineel klinkt.

De kracht van deze blijmoedige muziek heeft in de eerste plaats te maken met de composities van Lotz, die niet alleen charmante thema's bedenkt, maar ze ook natuurlijk laat samensmelten met de zwierige ritmes, wat de stukken een dansant karakter geeft. Die ritmes zijn vaak gebaseerd op bijzondere maatsoorten als 5/4, 13/8 of 7/4. Dat dit nooit geforceerd overkomt onderstreept het talent van de maker.

Het luchtige groepsgeluid is naast de zonnig klinkende dwarsfluit ook te danken aan Maarten Ornstein, die vooral (bas)klarinet speelt, en dat ook in de complexere gedeelten op heldere wijze doet. De melodische polyritmiek wordt nog verder doorgetrokken op het tweede schijfje van deze dubbel-cd, als het kwintet wordt uitgebreid met batá-drums en extra blazers, en het een aantal bewerkingen speelt van Orisha-liederen, ontleend aan de Afro-Cubaanse Santería-religie. De drie batá-trommels hebben elk een hun eigen karakter, en leveren stemmen en tegenstemmen in een deinend percussiekoor. Dit is geen geflirt met exotica, maar een echte, organische fusie.

Frank van Herk

Meer over