WeekendgidsIbrahim Maalouf

‘Ja, ik houd van mijn trompet maar mijn favoriete muziekinstrument is toch de cello’

null Beeld Yann Orhan
Beeld Yann Orhan

Hij is eindelijk verliefd geworden op zijn instrument, en dat wil trompettist Ibrahim Maalouf (40) graag vieren. Hij is naar eigen zeggen 100 procent Libanees en 100 procent Frans en het lijkt er op dat hij ook nooit minder dan 100 procent enthousiast is over de dingen die hem ontroeren. De perfecte kandidaat voor een lijstje weekendgenoeglijkheden dus.

Hij zag het als een mooie manier om zijn veertigste verjaardag te markeren. Maar trompettist Ibrahim Maalouf had een aantal andere doelen met 40 Melodies, een album waarop hij met onder andere Sting, jazzbassist Marcus Miller en strijkkwartet Kronos Quartet, grasduint in zijn eigen repertoire.

Allereerst wilde de wereldberoemde Frans-Libanese koperblazer met sobere versies van oude nummers benadrukken dat melodieën een essentiële rol spelen in zijn leven. ‘Ze zijn zo krachtig dat ze als verwijzingen fungeren naar je verleden. Souvenirs die je koestert in je hart en in je hoofd.’

Dan wilde hij ook nog eens dolgraag zijn vriendschap met zijn vaste gitarist François Delporte vieren door de uitgeklede liedjes met zijn maatje op te nemen. En werd het ook niet eens tijd om duidelijk en ondubbelzinnig zijn liefde voor zijn instrument te verklaren door het in de schijnwerpers te plaatsen?

‘Zonder de weelderige productie en de arrangementen die mijn vorige albums kenmerken. Ik heb jarenlang gezegd dat trompet oké is, maar zeker niet de basis voor alles in muziek. Dat het niet zo belangrijk is.’

Dat terwijl Maalouf sinds zijn debuut in 2007 wordt gelauwerd als uitzonderlijk talent dat zich thuisvoelt in elk muzikaal genre. Maalouf is een totaaltoeteraar die met zijn trompet met een extra ventiel – een vinding van zijn vader die ook trompet speelde – ook kwarttonen kan spelen. Hij speelt in concertzalen en op poppodia. Op 1 oktober nog in de Parijse concertzaal Olympia, als deel van een benefietconcert voor het verwoeste Beiroet. Zo’n twintig miljoen kijkers hebben het op tv gezien.

Pas recent schatte hij zijn lieveling op waarde. Hij besefte hoeveel kansen ‘dat geweldige instrument’ hem wel niet heeft gegeven. ‘Het was als zo’n situatie waarin je samenwoont met iemand met wie je heel goed kunt opschieten. En na zo’n dertig jaar realiseer je je: ‘Verrek, Ik houd van haar’.

De trompet was voor hem eerder een stuk gereedschap om dichter bij zijn vader te komen. Vader Nassim Maalouf had in Parijs nog les gekregen van de trompetlegende Maurice André en was de eerste leraar van zijn zoon. Maalouf: ‘Hij was star in zijn opvoeding, niet iemand waar je lol mee kon hebben. Maar als we samen speelden was hij verbazingwekkend. Hij was aardig, leerde me geweldige dingen en vrolijkte me op. Ik hield niet zozeer van de trompet, ik was gek op spelen met hem.’

null Beeld Yann Orhan
Beeld Yann Orhan

Maalouf geeft nu zelf trompetles aan kinderen vanaf 5 jaar. En hij ziet dat ze helemaal gek zijn van hun instrument. ‘Ik heb me wel eens schuldig gevoeld over het feit dat ik dat niet was. Het was alsof ik met mijn succes de plaats had ingenomen van iemand die het meer verdiende omdat die van nature al meer passie had voor dat ding.’

Gek genoeg heeft dat hem juist een betere trompettist gemaakt. Schuldgevoel leidde tot dadendrang. ‘Als ik van mening was dat ik de nalatenschap van mijn vader waard was, mocht ik wel wat harder werken. Het voelde als een verantwoordelijkheid. Être à la hauteur. Hoe zeg je dat… Ik wilde de verwachtingen waarmaken.’

En van zijn 11-jarige dochtertje, heeft hij daar ook muzikale verwachtingen van? ‘Nee hoor. We zingen samen. Ik heb haar een gitaar gegeven en ik leer haar pianospelen. Ze mag kiezen wat ze wil. Ook al zal ze de rest van haar leven zelf niets spelen, als muziek een belangrijke factor in haar leven blijft, is dat genoeg.’

Boek

Les Identités Meurtrières van Amin Maalouf

null Beeld

‘Mijn oom heeft een van de belangrijkste boeken in mijn leven geschreven. Het is een analyse van etnisch en religieus geweld en de identiteitscrisis van Arabieren die worstelen met hun houding tegen over de westerse wereld. Het maakte me comfortabel met mijn eigen identiteit zonder dat ik die tegenover anderen hoef te rechtvaardigen.

‘Op een hele delicate manier probeert mijn oom uit te leggen dat het belangrijk is identiteit niet te zien als legpuzzel met stukjes van verschillende grootte die samen een persoon vormen. Maar de neiging om zo te denken zie je steeds vaker. Veel mensen vragen me bijvoorbeeld of ik me 50 procent Libanees en 50 procent Frans voel. Ik zeg altijd dat ik me 100 procent Libanees en 100 procent Frans voel. Net zoals ik 100 procent televisiekijker en 100 procent boekenlezer ben. Waarom moet ik kiezen? Terwijl je nu vaak ziet dat mensen zich definiëren volgens één aspect van hun identiteit terwijl ze al de andere aspecten die ze mogelijk gemeen hebben met een ander persoon, veronachtzamen. Door die manier van denken kun je elke poging van samenkomen op gemeenschappelijke gronden bij voorbaat torpederen. Dat jaagt me angst aan.’

Film

Interstellar van Christopher Nolan

‘Ik denk dat deze film, net zoals een meesterwerk van Picasso, voor altijd deel zal uitmaken van de kunstgeschiedenis. Een van de beste films van de afgelopen dertig jaar en hij ontroert me iedere keer dat ik hem zie. Het verhaal van de man die de ruimte ingaat om een nieuwe planeet voor aardbewoners te ontdekken is crazy. En toch brengt de film, in de wezensvreemde context van sciencefiction, de overtuigende boodschap dat liefde de kracht is die tijd en ruimte overspant. Het geeft een ander beeld van tijd en onze nietigheid daarin. Hoe je perspectief op het leven verandert als je een dierbare dreigt te verliezen. Voor mij brengt Interstellar wetenschap samen met spiritualiteit, zonder enige vrees dat ze niet bij elkaar zouden kunnen passen.’

Sport

Basketbal

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

‘Ik probeer elk jaar de Amerikaanse competitie, de NBA te volgen, en soms ook de Franse en Aziatische competities. Vorig jaar heb ik wat minder gekeken maar de jaren daarvoor was ik heel fanatiek. Mijn favoriete team? Dat wisselt. Toen ik jonger was, was ik net als iedereen voor de Chicago Bulls. Omdat ze wonnen natuurlijk. Er was trouwens een Libanese speler, Rony Seikaly, in de NBA die het daar goed deed. Na zijn carrière kwam hij terug naar Libanon en speelde in het nationale team dat daarna drie jaar op rij won in de Aziatische kampioenschappen. Ik weet het: Frankrijk is net als Nederland een voetballand. En hoewel ik in mijn jeugd beide heb gedaan, heb ik toch een voorkeur voor basketbal. Misschien komt het omdat basketbal een binnensport is en ik als kind getraumatiseerd werd toen ik in de winterse vrieskou om 9 uur ’s avonds buiten moest voetballen. Haha.’

Eten

Manti

null Beeld Alamy Stock Photo
Beeld Alamy Stock Photo

‘Manti is een Turks hoofdgerecht van met gehakt gevulde deegenvelopjes. Een soort Turkse ravioli met yoghurtsaus. Tenminste, die saus vind ik het lekkerst. Je kunt het ook maken met tomatensaus of gesmolten boter met paprikapoeder. Ik maak het niet zelf. Ik ben een erg slechte kok. Mijn vrouw ook. Of tenminste, ze is het nu een beetje aan het leren want dat wil ze graag. Maar negen van de tien keer gaat het bij ons thuis zo van: Wat wil je eten? Kweenie, wat wil jij eten? Kweenie. Zullen we wat bestellen?’

Bezigheid

Wandelen

null Beeld Alamy Stock Photo
Beeld Alamy Stock Photo

‘Als je gestresst bent, als je je niet goed voelt, als je maalt over iets of als je juist helemaal geen ideeën meer hebt, als je van iemand de zenuwen krijgt, als je je verveelt, als je gewoonweg niet meer kunt denken, als je voelt dat je even op adem moet komen: ga dan wandelen. Wandelen is de meest natuurlijke heelmethode. Ik heb gemerkt dat het voor mij dé oplossing biedt als ik geen uitweg vind uit de problemen die me bezighouden. Vaak blijkt het lichaam dwars te zitten en is fysieke stress de oorzaak. Want geblokkeerde spieren beïnvloeden de bloedcirculatie en dat kan op zijn beurt weer nadelig zijn voor je hersenactiviteit. Dat los je allemaal op door te gaan lopen. Als sport is een beetje lopen natuurlijk heel soft. En zeker, als je een kwartier aan een uitputtende sport doet, voel je daarna die bevrediging en die lekkere pijn. Maar dat doet niets voor je mind. Als je een lange wandeling maakt, komt er een heel ander mens thuis dan de persoon die vier uur eerder vertrok.’

Fruit

Olijf

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

‘Ik denk dat ik bijna elke dag wel olijven eet, in wat voor vorm dan ook. Ik ben er dol op. Maar je kunt ze niet zo van de boom eten. Daarvoor zijn ze veel te bitter. Olijven moeten eerst een half jaar gepekeld worden. Da gegeven vind ik juist zo mooi. Het is alsof de natuur zegt: ik geef jullie iets enorm voedzaams en nuttigs, iets dat je in zo’n beetje alles kan verwerken, maar je moet er wel moeite voor doen. En dan heb je ook wat. Ze zijn als groente heel gezond, bevatten veel mineralen, vezels, eiwit en olie. Die olie kun je ook weer gebruiken als brandstof, of als basis voor cosmetica als zeep. En olijfbomen gedijen zo’n beetje overal waar een mild klimaat heerst. Ik heb zelfs ooit ergens gelezen dat je kunt leven van alleen water, brood en olijven.’

Componist

Johann Sebastian Bach

‘Als Bach een Instagramaccount zou hebben, zou ik het elke dag checken. Ik ben een fan van alles wat hij heeft gedaan in de muziek. Hoe hij de getempereerde stemming van piano bepleitte door in alle 24 toonsoorten te componeren. De enorme hoeveelheid composities van zijn hand, de manier waarop hij ritme en zelfs groove introduceerde in muziek. Ik heb als kind nog die hondsmoeilijke partij voor trompet in zijn Tweede Brandenburgse Concert gespeeld. En hij was ook nog eens een fantastische leraar. Zijn cellosuites zijn eigenlijk oefeningen die op een haast achteloze manier ook meesterwerken zijn. Bach voerde een nieuwe kijk op muziek in, waarin melodie, contrapunt, ritme, groove, complexiteit en spiritualiteit samenkomen.’

Instrument

Cello

‘Ja, ik houd van mijn trompet maar mijn favoriete muziekinstrument is toch de cello. Ik zou die dolgraag kunnen bespelen. Ik denk er dagelijks aan. Wie weet, misschien ooit, op een goede dag. Een cello is haast onbeperkt in zijn muzikale mogelijkheden. Dat enorme bereik van het laagste laag tot het hoogste hoog, de harmonische mogelijkheden die per definitie onmogelijk zijn op een trompet. Je kunt er ook heel extreem melodische dingen mee doen, omdat je er kwarttonen en zelfs achtste tonen op kunt spelen. Als kind stond de hardheid van trompet me een beetje tegen, totdat ik bij Miles Davis hoorde dat het ook anders, zachter kon. Cello heeft van nature die zachte energie in zich. Nee hoor, ik heb echt niet het gevoel dat ik dan overspel zou plegen. Mijn trompet is heel erg ruimdenkend.’

CV Ibrahim Maalouf

5 november 1980 Geboren in Beiroet, Libanon. Tijdens de burgeroorlog in Libanon (1975-1990) vluchtte het gezin naar Parijs

1987 Maalouf krijgt zijn eerste trompetles van zijn vader

2001 Eerste prijs in de National Trumpet Competition

2006-2013 Maalouf werkt als leraar aan het conservatorium CNR d’Aubervilliers- La Courneuve

2007 Debuutalbum Diasporas. Het eerste album in een drieluik waar ook Diachronism en Diagnostic deel van uitmaken

2008 Maalouf speelt trompet in de opera Welcome to the Voice. Popzanger Sting, die de hoofdrol vertolkt, vraagt hem te spelen op zijn album If on a Winter’s Night

2015-2019 Soundtracks voor diverse films en het album Kalthoum, een eerbetoon aan de Egyptische zangeres Oum Kalthoum

2016 Wereldpremière van Maaloufs Levantine Symphony No.1 in het Kennedy Center in Washington D.C.

Maalouf is getrouwd met zangeres Hiba Tawaji

Meer over