Boekrecensie

J.K. Rowling durft lekker gemeen te zijn in haar nieuwe boek voor jongere lezers ★★★★☆

J.K. Rowling lijkt helemaal terug als kinderboekenschrijver. In Het Kerstvarken schittert ze als vanouds met haar ­talent om grimmig en grappig tegelijk te zijn.

Pjotr van Lenteren
J.K. Rowling  Beeld WireImage
J.K. RowlingBeeld WireImage

Jack en zijn versleten en verkleurde Ut Varken zijn al acht jaar onafscheidelijk. Maar de knuffel raakt kwijt en moet voor het einde van Kerstavond teruggevonden worden. Gelukkig komen dingen die verloren zijn maar nog niet vergeten die ene avond in het jaar tot leven en is het pratende speelgoed bereid om Jack te helpen zoeken.

Waar hebben we eerder zulke verhalen gelezen en gezien? Nee, origineel is het gegeven achter Het Kerstvarken, het nieuwe kinderboek van Joanne K. Rowling, bepaald niet. Maar dat is geen verrassing, ze jat al sinds haar debuut graag en zonder gêne uit klassiekers. Kenners en liefhebbers weten: de kracht in het werk van die desondanks geniale geest achter de wereld van Harry Potter vind je meestal in het midden van het boek.

Kletsend cadeaupapier

En dat midden is in Het Kerstvarken groot en goed gevuld. We maken kennis met kletsend cadeaupapier, dat tijdens de feestdagen om de haverklap kwijt is, en een verloren bril die optreedt als sheriff. Na een paar hoofdstukken is een schuchter schaakstuk dat op zijn nummer wordt gezet door een ijdel, ouderwets adresboek, met van die rozen op de kaft, de normaalste zaak van de wereld. De kwijtgeraakte kladversie van een gedicht doet het goed als rebelse verzetsheld.

Elk voorwerp heeft zijn of haar eigen voorgeschiedenis, daarin blijkt Rowlings fantasie eindeloos. Het begint met een verloren broodtrommel met een astma-puffer erin en het eindigt met een spectaculaire confrontatie tussen heel irritante Slechte Gewoonten en Principes. Ook allemaal dingen die je kunt verliezen.

Rowling durft daarbij lekker gemeen te zijn. Er zwerven opvallend veel sieraden, trouwringen en autosleutels rond in deze moderne consumentenversie van de Hel van Dante. En als Jack en zijn vrienden aankomen op de Vlakte der Verstotenen, waar de Grote Verliezer iedereen verslindt die niet meer gemist wordt, schittert ze als vanouds met haar talent om grimmig en grappig tegelijk te zijn.

Nét niet voorspelbaar

Rowling lijkt helemaal terug als kinderboekenschrijver. Vorig jaar verscheen De Ickabog, haar eerste roman voor kinderen sinds al die teleurstellende Potter-nevenprojecten. Ze zou niet meer over hem beginnen na deel zeven, maar hield zich niet aan die belofte. Een tijd leek ze alleen nog voor volwassenen te willen werken; voor hen maakte ze het politieke dorpsdrama Een goede raad (Boekerij, 2012) en een detectiveserie.

Het intrigerende aan Rowling is dat haar boeken niet dunner worden nu ze weer schrijft voor jongere lezers. Waar haar vakgenoten, bezorgd over snel afnemend leesplezier, al te voorzichtig kiezen voor weloverwogen korte zinnen en overzichtelijke verhaallijnen, blijft zij gul uitpakken. Ze heeft allang bewezen dat lezen niet aantrekkelijker wordt door het makkelijker te maken; je moet ervoor zorgen dat de lezer steeds maar verder wil, door meer van hetzelfde te geven en toch nét niet voorspelbaar te zijn. Dat kan Rowling als geen ander.

Jammer dat haar boeken wereldwijd hetzelfde uitgegeven moeten worden, in een dwingend keurslijf. De eendimensionale, mierzoete illustraties van Jim Field doen Rowling geen recht. Gelukkig levert haar vaste Nederlandse vertaler Wiebe Buddingh’ goed werk. Zijn vondst om de dingen die niemand terug wil hebben Ondingen te noemen is zelfs heel wat beter dan het suffige Surplus in het Engelse origineel.

Het is even slikken als, toch nog onverwacht, de eeuwige Kerstman komt helpen er een eind aan te maken. Hij wordt daarbij geholpen door de engel Hoop, die elke deur kan openen. Rond een rokende brandstapel van liefdeloos gemaakte en weer weggegooide dingen wordt het dan toch nog even tenenkrommend moralistisch. Maar wie maalt daar nog om, na al dat leesgenot?

Joanne K. Rowling: Het Kerstvarken. Uit het Engels vertaald door Wiebe Buddingh’, geïllustreerd door Jim Field. De Harmonie; 320 pagina’s; € 24,90.

null Beeld De Harmonie
Beeld De Harmonie
Meer over