PicsFloortje Smit

Is de ‘transfobe’ J.K. Rowling nu ook al een antisemiet?

Een van de kobold in de Harry Potter-films: haakneus en graaivingers. Beeld
Een van de kobold in de Harry Potter-films: haakneus en graaivingers.

In de rubriek Pics werpt filmrecensent Floortje Smit haar blik op de hedendaagse beeldcultuur.

Floortje Smit

Toen Jon Stewart voor het eerst in de Harry Potter-films scènes zag waarin Goudgrijps Tovenaarsbank figureerde, viel hij bijna van zijn bioscoopstoel van verbazing. Officieel noemt iedereen ze natuurlijk ‘kobolden’, de figuren die deze ondergrondse bank beheren. Maar ze lijken als twee druppels water op notoire anti-Joodse karikaturen, stelde de Amerikaanse komiek en presentator in zijn podcast The Problem With Jon Stewart. Haakneuzen, lange graaivingers. ’Het is alsof J.K. Rowling die heeft gezien en dacht: kunnen we die lui geen bankeigenaren maken? Joden? (…) Maar dan met scherpere tanden?’

Stewart is niet de eerste die dit onderdeel van de Harry Potter-franchise antisemitisch noemt. Interessant wel, hoe weinig mensen het destijds benoemden. Maar opvallend is ook dat dit volledig op het bordje van Rowling wordt geschoven. Alsof de schrijver eigenhandig het ontwerp van die personages op zich heeft genomen en er verder niemand achter deze peperdure filmreeks heeft meegekeken.

Het kan er wel bij: J.K. Rowling is al een jaar of twee kop van jut. De vrouw die generaties aan het lezen kreeg met fantasy-boeken waarin je juist ook een statement tégen fascisme kunt zien, wordt online verguisd. Aanleiding is een aantal tweets en een persoonlijk essay die er volgens critici op duiden dat ze transfoob is. Dit leidde tot een verhitte strijd die erger wordt met elke letter die Rowling er zelf aan wijdt en het leverde de schrijver doodsbedreigingen aan haar huisadres op. Wat je ook vindt van haar standpunten, dat laatste zou ieder weldenkend mens verwerpelijk moeten vinden.

Nog ver voor dat moment hadden acteurs Daniel Radcliffe, Emma Watson en Rupert Grint zich al vóór de transgemeenschap uitgesproken. Andere acteurs volgden. En nu de gemoederen oververhit blijven, probeert filmstudio Warner Rowlings betrokkenheid bij het door haar gecreëerde, magische universum te minimaliseren, signaleert onder andere Robin Collins van The Telegraph. In Return to Hogwarts, de reünieshow die twintig jaar na de eerste film terugblikt, schitterde ze in afwezigheid en bij nieuwe projecten neemt haar betrokkenheid af.

Er zit echt geen kwade bedoeling achter, aldus een statement van de studio. En misschien neemt Rowling zelf afstand, wegens andere, nieuwe interesses. Maar het geeft alles wat nu nog gedaan wordt rondom haar Wizarding World een akelig bijsmaakje: betrokkenen keren zich wel van haar af, maar blijkbaar niet van de door haar verzonnen, nog steeds uiterst lucratieve wereld.

Meer over