nieuws

Insectenplagen, omhelzingen en huisduiven: de nominaties voor de World Press Photo zijn bekend

Met opvallende foto’s van onder meer Amerikaans protest, corona en de stilte na de storm in Beiroet – en een paar opvallende afwezigen, zoals Donald Trump en Joe Biden.

Luis Tato, Spanje: ‘Fighting Locust Invasion in East Africa’, gemaakt voor The Washington Post (genomineerd in de categorie Photo of the Year). Beeld
Luis Tato, Spanje: ‘Fighting Locust Invasion in East Africa’, gemaakt voor The Washington Post (genomineerd in de categorie Photo of the Year).

Oorlog, de pandemie, rampen van bijbelse allure, Black Lives Matter en vervolgde liefde: de zes genomineerden voor de World Press Photo (WPP) van het jaar bestrijken een breed palet en zijn in onderwerpkeuze onontkoombaar – of een beetje voorspelbaar. Woensdag maakte de in Amsterdam gevestigde WPP-organisatie de zes genomineerden bekend voor de belangrijkste internationale fotojournalistieke prijs, plus die in een groot aantal categorieën. Bij die selectie valt ook op wat eraan ontbreekt: geen foto met Donald Trump, noch van zijn in november gekozen opvolger Joe Biden. Geen Macron, geen Merkel, geen Poetin: wereldleiders schitteren door afwezigheid.

Als 2020 het jaar is waarin politieke leiders en dictators door de dodelijke ongrijpbaarheid van het coronavirus de schijn van almacht moesten afleggen, weerspiegelt de keuze van de WPP-jury die nieuwe of tijdelijke werkelijkheid fraai. Ook topsporters en anderszins invloedrijke beroemdheden – filmsterren, virologen, wetenschappers – stapten de coulissen in ten gunste van de gewone burger, die het vorig jaar ongekend zwaar voor de kiezen kreeg.

Evelyn Hockstein, Verenigde Staten: ‘Lincoln Emancipation Memorial Debate’ (genomineerd in de categorie Photo of the Year). Beeld
Evelyn Hockstein, Verenigde Staten: ‘Lincoln Emancipation Memorial Debate’ (genomineerd in de categorie Photo of the Year).

Vijf van de zes genomineerde foto’s hebben los van hun eigenstandige kwaliteiten gemeen dat ze nogal statisch zijn. Dat geldt bijvoorbeeld voor de onderkoelde foto van een Amerikaanse zwarte vrouw en een witte man bij het Lincoln-monument in Washington dat, op de golven van de Black Lives Matter-protesten, inmiddels hevig omstreden is. De foto symboliseert de verstarring waarin de partijen verzeild zijn geraakt: zie die twee maar weer eens aan tafel te krijgen.

Lorenzo Tugnoli, Italië: ‘Injured Man After Port Explosion in Beirut’, Contrasto voor The Washington Post (genomineerd in de categorie Photo of the Year). Beeld
Lorenzo Tugnoli, Italië: ‘Injured Man After Port Explosion in Beirut’, Contrasto voor The Washington Post (genomineerd in de categorie Photo of the Year).

Ook de danteske foto van de Libanese man die bij de gigantische explosie van augustus in de haven van Beiroet gewond is geraakt, toont in al zijn dramatiek een zekere verstilling, waarbij de belichting grote theatrale kwaliteiten toevoegt. De houding, de gestalte, de blik van de man en natuurlijk het catastrofale decor brengen de hopeloosheid en omvang van het moment aangrijpend samen.

Valeri Melnikov, Rusland: ‘Leaving Home in Nagorno-Karabakh’, gemaakt voor Sputnik (genomineerd in de categorie Photo of the Year). Beeld
Valeri Melnikov, Rusland: ‘Leaving Home in Nagorno-Karabakh’, gemaakt voor Sputnik (genomineerd in de categorie Photo of the Year).

Hetzelfde geldt, in een veel soberder setting, voor de foto van een Armeense man en vrouw met hun kind, die op het punt staan definitief hun woning in Nagorno-Karabach te ontvluchten. Na de bloedige oorlog tussen Armenië en Azerbeidzjan hebben tienduizenden Armeniërs de enclave Nagorno-Karabach gedwongen verlaten; de foto van de Rus Valeri Melnikov toont de slachtoffers op het laatste moment van wat ooit hun gewone, nu verloren leven was.

Mads Nissen, Denemarken: ‘The First Embrace’, voor Politiken/Panos Pictures (genomineerd in de categorie Photo of the Year). Beeld
Mads Nissen, Denemarken: ‘The First Embrace’, voor Politiken/Panos Pictures (genomineerd in de categorie Photo of the Year).

In zekere zin het tegenovergestelde – een voorzichtige terugkeer naar het gewone leven – toont de foto van de eerder al eens met de belangrijkste World Press Photo-prijs bekroonde Deen Mads Nissen. Die legde de vreugde vast van het moment waarop de 85-jarige Rosa Luzia Lunardi in een Braziliaans verzorgingstehuis wordt omarmd door een verzorger: de eerste fysieke vorm van affectie in vijf maanden, nadat corona was uitgebroken. Door het gebruik van een plastic ‘knuffelgordijn’ kon het besmettingsgevaar worden geminimaliseerd, waardoor de verzorger even veranderde in de reddende engel (met vleugeltjes aan de armen) voor de naar contact hunkerende Rosa.

Oleg Ponomarev, Rusland: ‘The Transition: Ignat’ (genomineerd in de categorie Photo of the Year). Beeld
Oleg Ponomarev, Rusland: ‘The Transition: Ignat’ (genomineerd in de categorie Photo of the Year).

Meer fysieke nabijheid en intimiteit toont de foto van een trangenderpersoon met diens vriendin in Sint-Petersburg. Een liefdevol, met paradijselijk licht beschenen tafereel, dat in hevig contrast staat met de vijandige en dikwijls gewelddadige weerstand die lhbti’ers in Rusland in het openbare leven ontmoeten. Ook in de wetgeving draaien de Russische machthebbers de klok terug: transgenderpersonen kunnen anders dan voorheen hun geslacht in hun paspoort niet meer wijzigen. Opmerkelijk dat het tweetal het aandurft zich zo herkenbaar te laten fotograferen.

Van de zes genomineerde foto’s is die uit Kenia de uitbundigste en meest dynamische, ondanks het ernstige onderwerp (zie de foto bovenaan dit artikel). Hij toont de lokale leider Henry Lenayasa, die op het platteland de strijd aanbindt met een enorme wolk sprinkhanen die de oogst vernietigt. De invasie van de insecten, een van de zeven bijbelse plagen, begon in 2019 vanuit het Arabisch schiereiland en overweldigde Kenia in april. Lenayasa’s mondkapje herinnert eraan dat die plaag niet de enige crisis is die de bevolking moet doorstaan.

In de categorieën waarin WPP onderscheidingen verleent (eerste, tweede en derde prijzen) valt te midden van de als altijd gemiddeld hoge kwaliteit de foto op van de Iraanse Newsha Tavakolian (in de categorie enkele nieuwsbeelden): een moskee in Teheran met vrouwen in zwarte chadors, die rouwen om de dood van generaal Qassem Soleimani. De generaal werd op last van de Amerikaanse president Trump bij een bombardement gedood vanwege zijn betrokkenheid bij aanslagen tegen onder anderen Amerikanen in het Midden-Oosten. De foto toont een, althans vermoedelijk, zeldzame werkelijkheid in het dictatoriale land: een van de vrouwen toont weliswaar een portret van de ‘martelaar’ Soleimani, maar enig rouwbeklag is van de rouwenden niet af te lezen. Zij lijken er eerder onverschillig onder.

Jasper Doest, Nederland: ‘Pandemic Pigeons - A Love Story’ (genomineerd in de categorie Nature).  Beeld
Jasper Doest, Nederland: ‘Pandemic Pigeons - A Love Story’ (genomineerd in de categorie Nature).

Onder de genomineerden bevindt zich één Nederlandse fotograaf: de door WPP in 2019 ook al onderscheiden Jasper Doest. Hij is genomineerd in de categorie natuurfoto’s, met een serie van twee duiven die tijdens de coronapandemie deel gingen uitmaken van zijn gezin in Vlaardingen. Parmantig hoppen de diertjes door de huiskamer en balanceren op het rek van de afwasmachine. Vredige taferelen.

World Press Photo

World Press Photo maakt op 15 april bekend wie de beste foto van het jaar heeft gemaakt. Op 17 april opent de bijbehorende expositie in de Nieuwe Kerk in Amsterdam (onder het bekende voorbehoud). Aan de competitie doen dit jaar 4.315 fotografen uit 130 landen mee, die tezamen 74.470 beelden instuurden. Een jaar eerder zonden 4.282 fotografen 73.996 beelden in. De pandemie heeft hun werklust klaarblijkelijk niet verminderd.

Mads Nissen

De Deense fotograaf Mads Nissen (41), nu genomineerd voor de World Press Photo of the Year met zijn foto uit een Braziliaans verzorgingstehuis, won in 2015 de belangrijkste prijs met zijn foto van een homostel in Sint-Petersburg. De foto maakte deel uit van Nissens serie over vervolging van lhbti’ers in Rusland – een onderwerp waarvoor de jury nu opnieuw aandacht vraagt met de nominatie van Oleg Ponomarevs foto van een transgenderpersoon met vriendin, eveneens in Sint-Petersburg.

Meer over