INDRUKWEKKEND GEREGISTREERDE TRAGEDIE

*********..

Fateless

Regie Lajos Koltai.Met Marcell Nagy, Áron DiményIn 3 zalen.

Het Boedapest van tijdens de Tweede Wereldoorlog is bijna geheel verkleurd in Fateless. De opnames aan het begin van de indrukwekkende debuutfilm van de voormalige cameraman Lajos Koltai zijn somber, donker en voornamelijk sepia-getint. Het enige wat er echt uitspringt in de beelden, is het geel van de jodensterren die de meeste van zijn personages op hun kleding moeten dragen.

Later zal ook die kleur uit de film verdwijnen. In de verfilming van het autobiografische boek dat Nobelprijswinnaar Imre Kertész schreef over zijn ervaringen in de concentratiekampen van de nazi’s, wordt de vorm aangepast aan de handeling. Nadat de veertienjarige György afscheid van zijn vader heeft genomen, dan zelf in Duitse handen valt en wordt gedeporteerd, om vervolgens in verschillende kampen te belanden, schakelt Fateless op zwartwit over.

György’s omzwervingen lijken op die van de hoofdpersoon van Roman Polanski’s The Pianist – al zijn de gruwelen die hij meemaakt en moet aanschouwen nog veel pijnlijker. Maar ook in Fateless wordt de Holocaust getoond als een aaneenschakeling van wrede toevalligheden; gebeurtenissen waarop de hoofdpersoon nauwelijks invloed kan uitoefenen en waaraan hij geen enkele betekenis kan geven. Koltai toont het op een koele wijze, waarbij geen ruimte is voor spanning of ontlading van gevoelens.

Het gebeurde – dat is alles. Die registrerende stijl maakt dat de gebeurtenissen lang op een afstand blijven. Maar de tragedie komt uiteindelijk toch naar voren: op het gezicht van de jonge hoofdrolspeler Marcell Nagy, waarvan de jeugdige spontaniteit steeds verder verdwijnt, tot hij helemaal leeg, schijnbaar zielloos voor zich uitstaart. DS

Meer over