film

Indringend muziekdrama The Disciple toont de troebele grens tussen talent en zelfbedrog ★★★★★

Het is ademloos kijken én luisteren naar hoe de zanger Sharad probeert een meester te worden in khayalmuziek.

The Disciple Beeld
The Disciple

Zijn 40ste verjaardag, dat is de deadline die Sharad zichzelf heeft opgelegd. Voor die tijd moet hij met zijn zang en sitarspel de essentie zien te vatten van khayal, een hindoeïstisch klassiek muziekgenre waarin alles afhangt van improvisatiekunst, totale toewijding en een onbezoedeld gemoed. 24 jaar is Sharad aan het begin van The Disciple, en constant bezig met muziek. Niettemin blijven zijn uitvoeringen van khayal-raga’s veelbelovend maar richtingloos.

Alleen al daarom is de tweede, in sitar-drones ondergedompelde film van de Indiase cineast Chaitanya Tamhane (Court) zo fascinerend. Terwijl worstelende musici in films doorgaans op algehele erkenning afstevenen, ligt dat hier allerminst voor de hand. The Disciple, waarmee Tamhane op het filmfestival van Venetië zowel de prijs voor het beste scenario won als die van de internationale filmkritiek, toont hoe troebel de grens tussen talent en zelfbedrog is, tussen roeping en dwaling.

En toch zetten Tamhane en cameraman Michal Sobocinski bij elke muziekscène vol op hun held in, met lange, traag bewegende shots die je ademloos naar Sharad doen luisteren én kijken: springt er eindelijk een vonk in zijn bloedserieuze ogen? Wordt Sharad meegenomen op de vleugels van zijn zang? De mooi ingehouden acterende debutant Aditya Modak, zelf een gevierd vocalist, houdt de spanning tussen muziekspel en personage perfect vast.

Dat de bij zijn grootmoeder inwonende Sharad zich terugtrekt in zijn muziek, voel je ook door het uitgekiende gebruik van ruimte. Het mede door Alfonso Cuarón geproduceerde The Disciple speelt zich grotendeels binnenskamers af, terwijl metropool Mumbai zeldzaam stil en leeg lijkt: steeds die verlaten, in slowmotion gefotografeerde straten, als Sharad ’s nachts rondrijdt op zijn motor en archiefopnamen luistert van de mysterieuze khayal-meesteres Maai. ‘Techniek kan worden aangeleerd, de waarheid niet’, doceert Maai (Sumitra Bhave) op de tapes, als de krakerige stem van Sharads geweten.

En dan zijn er nog de strenge lessen van zijn bejaarde leraar Guruji (fraai debuut van goeroe Arun Dravid), en de herinneringen aan zijn vader (Kiran Yadnyopavit), zelf een mislukt musicus. Wanneer de film van 2006 naar de tegenwoordige tijd overschakelt, maakt Sharad het zichzelf moeilijk door de carrièrevlucht van een landelijke Idols-winnares te volgen (Kristy Banerjee), die weliswaar commerciële troep maakt maar toch haar droom verwezenlijkt. Hoe trouw kan hij zelf aan zijn idealen blijven, en heeft het zin?

Allemaal spiegels, die Tamhane rondom Sharad opstelt zonder zelf te oordelen. Het levert een van de beste, meest indringende muziekdrama’s van de laatste jaren op, dat zonder meer een bioscooprelease had verdiend.

The Disciple

Drama

★★★★★

Regie Chaitanya Tamhane

Met Aditya Modak, Arun Dravid, Sumitra Bhave, Kiran Yadnyopavit, Neela Khedkar, Prasad Vanarse, Kristy Banerjee

127 min., te zien via Netflix

Meer over