ColumnBor Beekman

In Venetië wint de worstelende vrouw van de martelende man

null Beeld

Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Merlijn Kerkhof, Anna van Leeuwen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, ­muziek, theater of beeldende kunst.

Onderdeel van de kijksport, op festivals zoals dat van Venetië, is het turven van thematische overeenkomsten in films. Want, zo is de gedachte, wie de oogst van filmmakers uit heel de wereld zeeft, stuit altijd wel op een tijdsgeest.

De hoeveelheid worstelende moeders viel als eerste op, op het Italiaanse festival. Dat begon al met Madres paralelas, Pedro Almodóvars openingsfilm vol aan- en afwezige moeders. De druk van het moederschap, zeker als die moeder ook nog carrière wil maken, had ook Maggie Gyllenhaal tot onderwerp gekozen, in The Lost Daughter. In het regiedebuut van de actrice zien we Olivia Colman ronddolen aan de Griekse kust, zoveel jaar nadat ze haar gezin in de steek heeft gelaten. Mannen deden dat al veel langer, in films, maar nu was het de beurt aan de vrouw. Vervolgens luisterde L’événement het festival op, het abortusdrama van Audrey Diwan over een jonge vrouw die hemel en aarde beweegt om (nog) niet moeder te worden.

Maar ook de mannen verenigden zich in Venetië, die van de ‘toxische’ soort. Jane Campion herschiep de sympathieke Benedict Cumberbatch in The Power of the Dog als seksueel gefrustreerde cowboynaarling, een man die graag met de blote hand stieren castreert. En als dat Mexicaanse jochie in La caja op zijn vermoedelijke vader stuit, blijkt ook die bepaald geen voorbeeldman. Het is de afsluitende film van Lorenzo Vigas’ trilogie over vaderfiguren; met deel twee (Desde allá) won de cineast in 2015 de Gouden Leeuw. Nu ging hij maar eens een film over een moeder maken, kondigde hij deze week aan. Waarom niet meteen drie, vroeg ik hem. ‘Goed idee’, zei Vigas.

Binnen het toxische thema viel er ook nog een subcategorie te onderscheiden: de martelende man. Hier deed Paul Schrader de eerste zet met The Card Counter, met Oscar Isaac als beroepspokeraar en voormalig ‘speciaal verhoorder’ in het Amerikaanse leger. In één onvergetelijke, met groothoeklens gefilmde scène vat Schrader de horror van de Abu Ghraibgevangenis in Bagdad: de stressposities, het (seksueel) vernederen, de honden, die oorverdovende metalmuziek.

Maar de Russen zijn toch kampioen verhoren, in Venetië. Zie die kapitein van de inlichtingendienst wipwappend op een deur, boven op de kreunende verdachte, in de jarendertignachtmerrie Captain Volkonogov Escaped (Natalia Merkulova, Aleksej Chupov). En luister hoe zijn meerdere de logica van het martelen uiteenzet: de verdachte is áltijd schuldig, anders was de verdachte namelijk niet verdacht.

Gruwelijker nog is Reflection van Valentyn Vasjanovytsj, waarin een gevangengenomen Oekraïense arts onder dwang assisteert in een kunstcentrum dat door Russische strijders is verbouwd tot mensenabattoir. Er klonk wat boegeroep, hier en daar in de zaal. Iets te veel bloed, wellicht. Maar wie de berichten heeft gelezen over het echte detentiecentrum waar de film op is gebaseerd, weet: de filmmaker spaarde ons nog.

Zaterdagavond verdeelt de jury de festivalprijzen. Gaat de Gouden Leeuw naar een martelende man, of naar een worstelende moeder?

Ik zet mijn geld op de moeders.

Meer over