FilmrecensieIl traditore

In Il traditore reconstrueert Marco Bellocchio (80) een historisch maffiaproces ★★★☆☆

Onder het beeld loopt een teller mee: het snel oplopende aantal slachtoffers van de maffia.

Goffredo Maria Bruno als Stefano Bontate en Pierfrancesco Favino als Tommaso Buscetta in Il Traditore (2019)

De beruchtste overloper in de maffiageschiedenis, Tommaso Buscetta, beter bekend als Don Masino (1928-2000), krijgt van de 80-jarige Italiaanse filmmaker Marco Bellocchio postuum een wat zakelijke verfilming van de belangrijkste gebeurtenissen uit zijn leven. Niet de psyche van de maffiabaas noch diens beweegredenen om te breken met de omerta, de heilige zwijgplicht van de Cosa Nostra, zijn voor Bellocchio van belang. Il traditore is bovenal een nauwgezette reconstructie van de aanloop naar en de getuigenissen tijdens het Maxiprocesso in Palermo, waar 475 leden van de maffia tussen 1986 en 1992 werden veroordeeld tot jarenlange gevangenisstraffen.

Bellocchio bedient zich zelfs van ietwat oubollige foefjes om de feitelijkheden van het verhaal te benadrukken. Namen van personages verschijnen uitgeschreven in beeld tijdens de overrompelende introductie van Buscetta. Onderin beeld loopt geregeld een tellertje mee: zie het in hoog tempo oplopende aantal slachtoffers in de oorlog tussen de door de maffia bestierde gebieden in Palermo (waar de oude garde van Buscetta actief is) en Corleone (waar de losgeslagen Toto Riina lak heeft aan eer – ook vrouwen en kinderen zijn hun levens niet zeker).

Buscetta zelf resideert op dat moment, in de vroege jaren tachtig, met zijn familie in Rio de Janeiro. De Braziliaanse politie houdt hem desondanks verantwoordelijk voor het oplopende Italiaanse geweld, hij wordt gemarteld in de gevangenis, maar Buscetta geeft zijn geheimen niet prijs. Wanneer zijn zoons verdwijnen, volgt alsnog zijn omslagmoment, in Il traditore wat knullig weergegeven tijdens zijn uitzettingsvlucht terug naar Italië, in een niet bijzonder sterke droomscène waarin zijn bebloede zoons aan hem verschijnen. Buscetta begint vervolgens te praten en daarmee transformeert Il traditore tot een al even secuur naverteld rechtbankverslag.

Even lijkt de film boven zichzelf uit te stijgen, wanneer de Don na een korte gevangenisstraf anno 1990 in anonimiteit een nieuw leven probeert op te bouwen in de Verenigde Staten. Zie hem door een supermarkt schuifelen en bij zo’n opgewekte Amerikaanse verkoper een geweer aanschaffen (‘for fun’) en je ontwaart het begin van een geweldige op zichzelf staande film over een paranoïde Italiaanse ex-maffiabaas die zich in het land van John Wayne wapent tegen spoken uit het verleden.

Maar Bellocchio tovert nog gauw wat feitelijke voetnoten uit zijn hoed. De autobom die in 1992 op de A29 nabij het Siciliaanse dorpje Capaci een eind maakte aan het leven van maffiajager Giovanni Falcone – check. Opdat we niets van deze geschiedenis zullen missen.

Il traditore

Misdaad

★★★☆☆

Regie Marco Bellocchio.

Met Pierfrancesco Favino, Maria Fernanda Cândido, Luigi Lo Cascio.

145 min., in 31 zalen.

Meer over