In het Amsterdamse bos lijkt Ivanovs drama wel een komedie

Soms zeggen ze iets dat verwijst naar een recente gebeurtenis of ze zingen een liedje van André Hazes, roepen een slogan; het zijn Tsjechovs personages, maar in de regie en bewerking van Jeroen van den Berg past hun wel een lollig uitstapje naar het hier en nu....

Karin Veraart

Steevast in een donker pak gehuld sombert hij voor zich heen, terwijl de rest van het gezelschap vast van plan is zich te vermaken met wodka en geroddel. Ivanov is slechts een jaar of vijfendertig maar zit diep in een midlifecrisis: ooit was hij veelbelovend en vol energie, maar sinds enige tijd kan hij niet meer voor of achteruit. Daar komt nog bij dat de liefde voor zijn vrouw Anna tanende is, en dat terwijl zij ten dode opgeschreven is wegens tbc; zij verlaat haar kamer – gesitueerd in een van de hoger gelegen woonwagens of caravans – nauwelijks meer, terwijl hij verstrooiing zoekt buitenshuis.

De speelruimte in het openluchttheater van het Amsterdamse Bos wordt ten volle benut: overal bloeien en groeien bloemen en planten, er is een moestuin aangelegd, een vijver met fontein, verderop staat een kleine kas. Ter linker- en rechterzijde van de ‘speelvloer’ zijn de (sta-)caravans geplaceerd, boven en ook naast elkaar, als flatgebouwtjes. Dit decor van ontwerpster Catharina Scholten oogt fraai en is tegelijkertijd bijzonder effectief: wanneer sommige personages niet ‘op’ zijn, kun je van alles suggereren door ze achter het raam van hun caravan mooi aan te lichten; de spelers hebben dan bovendien een handig onderkomen. En het stuk krijgt een eigen dynamiek en sfeer, die weinig van doen heeft met (bal)zalen of studeerkamers uit Tsjechovs tijd.

Dat levert een levendige voorstelling op met grappige momenten, wanneer gastheer en drinkebroer Pasja Lebedev (Maarten Wansink) en zijn krenterige kletskont van een vrouw Zinaida (Rian Gerritsen) bij hen thuis ‘entertainen’. Hier ontmoeten de jonge districtsarts, de mooie dochter, de weduwe van even verderop en de graaf-op-leeftijd elkaar, en hier probeert Ivanov zijn zinnen te verzetten. De acteurs van het Amsterdamse Bos (bekende Bos-gezichten versterkt met een aantal nieuwelingen) zijn aan elkaar gewaagd en maken er een vrolijke boel van met een hoop gekir en gebulder; af en toe heeft deze Ivanov dan ook haast meer van een komedie dan van een (Tsjechov-)drama.

Keerzijde hiervan is dat het gezelschap een wat homogeen karakter heeft. De personages zijn nogal stereotiep uitgewerkt, hun persoonlijke tragiek soms bijna karikaturaal. Hier tussen staat Ivanov (Ad Knippels) met zijn grote leed, en ondanks een aantal sterke momenten (de onbegrepene in de onverschillige massa) is het daarin dan vaak moeilijk meegaan.

Ivanov van Anton Tsjechov door Theater het Amsterdamse Bos. Regie/bewerking: Jeroen van den Berg. Decor: Catharina Scholten. In het openluchttheater van het Amsterdamse Bos, 22 juli. Hier nog t/m 3 september (www.bostheater.nl).

Meer over