In Groningen kwam alles goed

Het Groninger Stadspark is vandaag traditiegetrouw het toneel van 't Peerdenspul. En aan het Academieplein speelt het Noord Nederlands Orkest, uiteraard na het Grönnens Laid, 'De Dans van de Komedianten' uit De Verkochte Bruid van Bedrich Smetana....

In het koor van de Martinikerk stond tot vandaag een fraaie maquette opgesteld, gemaakt door de vereniging ter bevordering van de conflictsimulatiespelen 'Rabenhaupt'. Deze laat precies zien hoe in 1672 drieduizend Groningers onder leiding van de Boheemse bevelhebber en baron van Sucha, Carl Rabenhaupt erin slaagden het leger van 23 duizend man van de bisschop en regeringsleider van Münster, Christoph Bernard van Galen, te verslaan.

Liefst vierduizend doden, een even groot aantal ernstig gwonden en nog eens dat aantal deserteurs moest 'Bommen Berend' incasseren. De ervaren zeventiger Rabenhaupt, die de protestantse zaak was toegedaan en nog onder prins Maurits had gevochten voor de Republiek, was de drieduizend goudstukken (daalders) die hij had bedongen meer dan waard geweest. Vondel schreef over de eclatante zege een fraai gedicht. Want in het Rampjaar 1672 bleek het volk toch niet zo radeloos, de regering niet zo redeloos en het land niet zo reddeloos te zijn als aanvankelijk werd gedacht.

De Republiek der Verenigde Nederlanden was in conflict met nagenoeg iedereen. Met Lodewijk XIV die poogde de zuidelijke Nederlanden op Spanje te veroveren en toen dat dankzij een alliantie van Brandenburg, Engeland en de Republiek niet lukte, zijn wraakgevoelens niet de baas bleef. Met de bisschop van Münster over het eigendomsrecht van gebieden in Gelderland en Overijssel. En met Engeland over de handelsmonopolies van de Verenigde Oostindische Compagnie.

Bovendien was het Nederland van toen verdeeld tussen Oranjegezinden en Republikeinen. Het protestantse Noorden wenste absoluut niet te zwichten voor de dreigementen van de katholieke Zonnekoning. Maar tegen het 'monsterverbond' van Frankrijk, Engeland en Münster leek de Republiek weinig te kunnen uitrichten. Het was belangrijk dat Groningen niet zou vallen omdat de Engelse vloot dan had kunnen landen in de Zuiderzeehavens en de Republiek als het ware van binnenuit onder de voet kon worden gelopen.

Rabenhaupt versterkte de bestaande verdedigingswerken in de provincie en bouwde Nieuwe Schans. Troepen werden aangemonsterd, voldoende wapens en kruit ingekocht en de waterlinie rond de stad Groningen van toen zo'n twintigduizend zielen werd versterkt. Daarmee was Rabenhaupt Bommen Berend veel te slim af. De bisschop trok zich al na een beleg van een maand op 28 augustus 1672 terug. Voedseltekorten, overvloedige regenval, griep, dood en verderf en de kanonnen van Michiel de Ruijter die via Delfzijl werden aangevoerd, hadden Groningen - en de Republiek - gered.

De maquette toont op schaal het toneel van de strijd met een loopgravenstelsel, stadsmuur, stadswallen en huizen en ongeveer duizend miniaturen, die de aanvallers, verdedigers, paarden, kanonnen en karren voorstellen. Binnenkort is de reuzenmaquette permanent te bewonderen in het Legermuseum in Delft.

Wio Joustra

Meer over