'In een sfeer van ikke, ikke ging het mis'

In de schaduw van elke gebeurtenis staan mensen die nooit de publiciteit halen. In een korte serie kijkt de Volkskrant met hen terug....

Voor de journalisten van het Rotterdams Dagblad was het niet de meest opwekkende bijeenkomst, de discussie met Anthony Zoomers, lid van de raad van bestuur van PCM Uitgevers en in die hoedanigheid belast met de fusie van het Algemeen Dagblad met zeven regionale kranten. Toen zij het tegen hem hadden over de 'pluriformiteit' van de pers die zou worden aangetast, ontmoetten ze bij de bestuurder maar weinig begrip.

Wat nou pluriformiteit? Zoomers legde uit hoe hij in zijn vorige baan bij Melkunie/Campina 'de Mona-toetjes weer op de kaart had gezet'. Kwestie van meerdere smaken aanbieden, van bosbessen tot banaan. De Mona-koning is inmiddels bij PCM vertrokken, maar dat heeft volgens de concernleiding niets met deze gang van zaken te maken.

Voor de zevenhonderd bij de fusiekrant betrokken journalisten was 2005 het jaar van de afrekening. Wegener en PCM sloegen de handen ineen om hun noodlijdende titels samen te smelten tot een nieuw krantenconcept. Het Algemeen Dagblad verschijnt in de zuidelijke Randstad vanaf 1 september in een groot aantal edities. In Rotterdam heet de krant AD/Rotterdams Dagblad, in Utrecht AD/Utrechts Nieuwsblad.

De samenvoeging was een mega-operatie in de dagbladwereld die gepaard ging met hoog oplopende ruzies en negatieve emoties bij met name de journalisten van de betrokken regionale kranten. Vooral in Rotterdam (Rotterdams Dagblad) en in Den Haag (Haagsche Courant) deed de fusie met het daar vaak gehate AD pijn.

Waar de Haagse journalisten erkenden dat er iets moest gebeuren gezien de jarenlange oplagedaling, konden die van het RD zich erop beroepen dat hun krant nog winst maakte: er was dus geen noodzaak tot samenvoeging met de concurrent. De RD-redactie ontwikkelde een alternatief plan om de eigen krant te redden, maar dat vond bij de directie van PCM geen genade.

Frits van Someren (60) zit sinds 1 september thuis. Hij is een van de RD'ers die noodgedwongen gebruik maakte van de ouderenregeling. Van Someren maakte als lid van de ondernemingsraad zijn tweede fusie van nabij mee. De eerste, in 1990 tussen Het Vrije Volk en het Rotterdams Nieuwsblad, leidde tot het Rotterdams Dagblad. Van Someren was in zijn werkzaam bestaan chef eindredactie, chef beeld en uiteindelijk art director.

'Bij de opheffing van Het Vrije Volk vloeiden tranen. Bij deze fusie was dat veel minder. Toen het nieuws op 7 december 2004 naar buiten kwam, klonken uit de leiding allemaal sussende woorden over behoud van eigen identiteit en werkgelegenheid. Dat heeft het concern heel slim gespeeld.'

Bovendien kregen alle betrokkenen het signaal dat de uitgevers een compleet nieuwe krant wilden beginnen, op halfformaat, multimediaal. Het resultaat zou allesbehalve een veredeld Algemeen Dagblad zijn.

Van Someren: 'De meeste redacties waren tegen, allemaal op hun eigen manier. In een sfeer van 'ikke, ikke ikke, de rest kan stikken' ging dat mis. Ondertussen zongen ze bij het AD de lofzang op hun eigen krant.'

Toen in de zomer bekend werd dat geen geschikte nieuwe naam kon worden gevonden en dat de nieuwe krant AD plus regionale titel zou gaan heten, kaapten de redacteuren van het RD voor één ochtend hun krant: er verscheen een actienummer.

Maar ook dit verzet werd gebroken. Een deel van de redactie was immers al volop betrokken bij de ontwikkeling van de nieuwe krant. Bovendien vreesde iedereen voor zijn baan. Van Someren: 'Iedereen speelde zijn eigen kaart en uiteindelijk stonden we met lege handen.' Bij het Rotterdams Dagblad werd het verlies van arbeidsplaatsen beperkt gehouden. Dat schiep de broodnodige rust.

De nieuwe krant is ruim een kwartaal op weg en in de regio overheerst bij veel journalisten nog altijd het cynisme. Het 'nieuwe AD' is hun krant niet. Ook veel lezers hebben dat gevoel. In de eerste maand reeds regende het tienduizenden opzeggingen. Hoe groot de schade inmiddels is, is bedrijfsgeheim. De uitgevers stralen een onverwoestbaar optimisme uit.

Van Someren wil niet als sommige oud-collega's 'vechten tegen windmolens' en houdt zich daarom zichtbaar in. 'Maar als men in mijn omgeving over de krant begint, krijg ik een bak ellende over me heen. En ik hoorde ook dat er bij het RD veel heimwee is naar het verleden.'

En de krant zelf, hoe bevalt die dan? Lange stilte, maar Van Someren komt er uit. 'Ik vind hem verrassend. Hij is heel anders dan de kranten die ik in mijn leven heb gemaakt. Ik ben van die vorige generatie, denk ik maar.'

Meer over