Musical

In een intieme setting zou het rijke roomse leven van kapelaan Odekerke beter tot zijn recht komen ★★★☆☆

Het zijn vooral de acteurs die de musical Dagboek van een herdershond dragen. De grote productie kent enkele fraaie liefdesduetten maar is ook onevenwichtig.

Hein Janssen
Ensemblenummer in Dagboek van een herdershond Beeld Roy Beusker
Ensemblenummer in Dagboek van een herdershondBeeld Roy Beusker

De Koninklijke Harmonie Sainte Cécile uit Eijsden hoeft maar op te komen en het publiek klapt enthousiast mee. Op dat soort momenten wordt duidelijk wat Limburgers vooral verwachten bij een spektakelmusical: de harmonie! In deze nieuwe Nederlandse musical Dagboek van een herdershond komt het orkest een paar keer op, en gaat ook weer af. Daarnaast is er een echt paard, een oude Ford, een schoolklas met kinderen en een processie met misdienaartjes.

Het rijke roomse leven in Limburg ontwaakte afgelopen zondag tijdens de première van deze megaproductie in congrescentrum MECC in Maastricht. Daar hebben producenten Albert Verlinde en Toneelgroep Maastricht de afgelopen maanden hard gewerkt aan de realisatie van deze voorstelling die zowel tegemoet wil komen aan allerlei nostalgische gevoelens van 50/60-plussers alsook een jonger publiek wil aanspreken.

Dat is althans wat scenarioschrijver André Breedland zich ten doel heeft gesteld: de in de jaren zeventig immens populaire tv-serie Dagboek van een herdershond een flinke opfrisbeurt geven. Willy van Hemert schreef en regisseerde destijds de serie als een ode aan het Limburgse dorpsleven in 1914, dat werd beheerst door de katholieke kerk en het begin van de industrialisatie, in dit geval de opkomst van de kolenmijnen.

De musical begint in 1965 met de historische beelden van de toespraak van Joop den Uyl die de sluiting van de mijnen aankondigt. Dan gaan we terug in de tijd, naar 1914 als in Zuid-Limburg de jonge hulpkapelaan Erik Odekerke (Joes Brauers) zijn opwachting maakt. Hij komt terecht in een gesloten gemeenschap waar de kerk de dienst uitmaakt. Maar meteen al in de eerste scène springt er tussen hem en het meisje Miete (Nandi van Beurden) een vonk over. Vanwege het celibaat mag er onder zijn soutane niets broeien, en tegelijk gun je hem alles.

Gelukkig heeft Erik een engelbewaarder (Angela Schijf) die hem op zijn lastige pad begeleidt. In haar heeft Breedveld de moderniteit verwerkt: zij gebruikt betaalmiddel Tikkie en als haar iets niet zint pist ze gewoon wijwater. En o ja, ze werpt zich ook op al voorvechter van de homofielen, ‘want homo’s doen geen flikker kwaad’. In die zin is de rol van William Spaaij als kapelaan Lumens interessant, want hij bekent aan Erik zijn voorliefde voor mannen. Als jongen zat hij op het beruchte Rolduc-seminarie, begrijpt u?

Uiteindelijk vindt Erik Odekerke zijn draai, komen de mijnen op, en raakt de dorpsgemeenschap ontwricht. Het pastorale verdwijnt, het kapitalisme komt er voor in de plaats, en als reactie daarop ook de socialistische beweging. Als tegen het eind, het is dan intussen 1919, ook nog de gewelddadige dood van een dorpsjongen moet worden opgelost, raakt Dagboek nogal uit balans. Er wordt heel veel verteld, maar nogal fragmentarisch. Wat ook wringt, is dat ernstige onderwerpen vaak worden ontkracht door luchtig volkstoneel. Na de slechte werkomstandigheden in de mijnen (stoflongen, verbrijzelde handen) zijn we ineens op een gezellige dorpsmarkt.

De muziek van Ad van Dijk is een mix van fraaie ensemblenummers, liefdesduetten en een enkele solo. Op bepaalde momenten meeslepend, soms ook wat obligaat. Het is af en toe Les Misérables op zijn Limburgs (de sloebers), met een tikkeltje Billy Elliot (de mijnwerkers), en hier en daar een knipoog naar de oer-Nederlandse musicals van Schmidt en Bannink (de liefdesduetten).

Wat spektakel betreft heeft regisseur Servé Hermans met heel veel figuranten vooral uitgepakt in de massale ensemblenummers. Verder is het opvallend sober gehouden, met een paar projecties van het Limburgse landschap op het enorme achterdoek. Het decor is zo mogelijk nog eenvoudiger: een paar verrijdbare zetstukken verbeelden dorpscafé, brouwerij, huiskamer en natuurlijk de pastorie en Mariakapel.

De kracht van deze productie zit ’m vooral in de artiesten. Joes Brauers speelt kapelaan Odekerke met een jongensachtige flair en charme, gelukkig niet klunzig maar vastberaden. Dat zijn tegenspelers Nandi van Beurden en William Spaaij echte allround-musicalperformers zijn, bewijzen zij ook hier: Van Beurden heeft een paar schitterende solo’s en Spaaij is erg grappig als wufte kapelaan met een voorliefde voor opera. Suzan Seegers is als de kittige huishoudster Katrien de publiekslieveling, en terecht: ze is erg grappig.

Dagboek van een herdershond is een opmerkelijke samenwerking tussen een commerciële producent en een gesubsidieerd toneelgezelschap. Een goede zaak, zeker als dat gezelschap zich de opdracht heeft gesteld in de eigen regio herkenbare verhalen te brengen. Servé Hermans maakte bij Toneelgroep Maastricht in die zin eerder voorstellingen als Pinkpop en de Emma, ook over de mijnen, en ook met een harmonie. Maar waar die producties behapbaar waren, geldt hier het adagium: groot, groter, grootst. Toch zou het zo maar kunnen dat het verhaal van kapelaan Erik en het Limburgse verleden beter tot zijn recht zou komen in een intiemere setting dan in een ongezellige hal met 1.800 klapstoeltjes.

Ko van Dijk

Bij de première van Dagboek van een herdershond waren Jo De Meyere en Bruni Heinke de eregasten. Zij speelden destijds in de KRO tv-serie, die werd geproduceerd door Joop van den Ende, de rollen van kapelaan Erik en Miete. Na het succesvolle eerste seizoen werd besloten tot een vervolg van nog eens acht afleveringen. Tijdens de opnamen daarvan overleed plotseling acteur Ko van Dijk die een van de hoofdrollen speelde. Willy van Hemert besloot daarop zijn personage uit de serie te schrijven. In plaats daarvan werd een nieuwe rol gecreëerd voor de toen piepjonge Renée Soutendijk.

Dagboek van een herdershond

Musical

★★★☆☆

Door Albert Verlinde Producties en Toneelgroep Maastricht; tekst André Breedland, muziek Ad van Dijk, regie Servé Hermans.

8/5 MECC Maastricht. Daar nog de komende maanden te zien.

Angela Schijf als Engelbewaarder Beeld Roy Beusker
Angela Schijf als EngelbewaarderBeeld Roy Beusker
Meer over